Đường Xa Văn Nghệ

lördag 28 juni 2025

Một Lần Biết Đến Las Vegas...

Thư Giãn Cuối Tuần

(Bài đăng lại)

Một Lâǹ Biêt́ Đêń Las Vegas...

*Có thể nói gần đúng: Vài nhà văn thuộc thế hệ 1 ở hải ngoại đã biết đến đoạn văn ngắn của Peter Ustinov đăng trên một tạp chí văn nghệ hải ngoại, chừng hơn hai thập niên trước: “Muốn đạt tới sự thật, người Đức thường thêm thắt vào; người Pháp thường cắt xén bớt đi; còn người Anh lại đổi đề tài.” ( Một cách thức đã xưa cũ nhưng hấp dẫn và khác lạ hơn chăng? ).

Trang Thư giãn cuối tuần, xin được “đổi đề tài” như thể thêm một món mới trong tiệc vui văn nghệ cuối tuần...

oOo

Một ngày hè tháng Bảy nóng hừng hực, tôi bỗng dưng được đến Las Vegas. Nơi đây, như nhiều người đã biết, từng được mệnh danh “Kinh đô giải trí thế giới”, “thành phố nghỉ dưỡng” của dân có tiền, “một restaurang nhiều món ẩm thực ngon nổi tiếng” trên xứ Hoa Kỳ, và... cũng có kẻ ưa nói thẳng, nói thêm: nơi đây cũng là “đất đế đô” của những sòng bài.

Ai chưa từng đến Las Vegas, hẳn không rõ thực-hư thế nào. Bạn có thể nói rằng, bạn đã từng xem nhiều cuốn phim có nhiều cảnh quây tại chính nơi Las Vegas. Thế nhưng câu nói “trăm nghe không bằng một thấy” ở ngữ cảnh xem qua phim ảnh này, chưa hẳn đúng với những gì nếu như bạn có dịp sống vài ngày ở Las Vegas. Có thể, điều bạn biết qua phim ảnh chưa ‘hưởng’ được cái nóng trên 40, có khi tới 50 độ C ở vùng sa mạc, cái nóng hừng hực khiến nhiều du khách nhanh chân bước vội. Chân lý “biết rồi, khổ lắm, nói mãi!”... lúc này hẳn sẽ đúng như Pascal nhận định: “Chân lý ở bên này dãy Pyrénécs có thể là điều sai lầm ở bên kia”.

Qua phim ảnh, đôi lúc ta được xem những cảnh: bên này núi, tuyết sương bao phủ, nhưng bên kia dãy núi, cây cỏ xanh tươi, hoa nở muôn màu. Và có ai ‘lội ngược dòng lịch sử’, cũng thừa biết, phương Đông và phương Tây từ rất xa xưa đã có nhiều khác biệt. Nói ngay trong sự hiểu biết của phương Tây và phương Đông cũng khác hẳn nhau. Phương Đông dựa vào những từng trải, kinh nghiệm của đời nay hoặc các đời trước lưu truyền lại; còn phương Tây căn bản xét qua các cuộc nghiên cứu, các thực nghiệm mà theo đó sự hiểu biết hiện thời chắc chắn hơn.

Giữa hai cách thức hay hai lề lối kể trên của Đông và Tây, ngày nay thường được nhiều người cho rằng, không hề có mâu thuẫn hoặc thậm chí cho dù có vài điều trái ngược nhau nhưng hai cách thức đó thường bổ xung cho nhau, có thể lấy một việc trong đời sống như nhiều người đã thấy: cách điều trị kết hợp Đông Tây Y.

Bạn có lúc nghĩ đến kẻ viết bài thường đem “những túi khôn nhân loại”(các câu cách ngôn / hoặc những lời nói hay) để trang trí ‘hoa lá cành’, thêm ít nhiều hương sắc bài viết. Đó là việc đương nhiên, bình thường với nhiều người cầm viết. Và cũng là một cách thức được dùng đến từ lâu để thêm sức hấp dẫn, thêm vẻ ‘óng ả’ và uyển chuyển trong tác phẩm. Theo tôi, điều cần nên tránh với kẻ viết và cả với người đọc là đừng theo kiểu “học gạo”, nghĩa là thuộc lầu lầu nhưng chẳng khi nào ngồi ngẫm nghĩ đến những câu châm ngôn được biết đến. Hình như có vài học giả đã từng biết, “có một nghệ thuật để nghĩ (cách tư duy), và “có một nghệ thuật để biết (cách tập luyện)”. Người đời thường tin rằng, những ai qua luyện tập mà có thêm hiểu biết hữu ích cho bản thân, chính là những người khôn ngoan. Và Goethe- thi nhân lừng danh nước Đức- đánh giá rất đúng về họ: “Những người khôn ngoan là những cuốn từ điển tuyệt vời”. Còn Pau Éluard, nghĩ thêm đến một khía cạnh khác: “Sự khôn ngoan khiến người ta tồn tại, nhưng đam mê giúp người ta sống”.

Xin trở lại với những ngày nắng nóng ở Las Vegas...

Nhớ lại một ngày “bỗng dưng” tôi gặp dịp đến thăm Las Vegas. Tự ngẫm, đây có thể là “một cơ duyên ngược”, “một định mệnh lầm” của vị Thánh ở nơi đâu đó đã vô tình khoản đãi một kẻ ít nhiều khù khờ như tôi (thường khi ”thánh nhân đãi kẻ khù khờ” mà...). Vì từ nhỏ đến lúc lớn, tôi rất dở và kém lanh lẹn về bài bạc. Tự biết mệnh riêng chẳng có duyên phận với ‘canh nóng’, ‘canh lạnh’ nên cũng đành biết thân biết phận không dám ‘ăn theo’, chỉ còn cách ngồi chầu rià, lặng lẽ nhìn xem’thế trận’. Nhiều khi bạn bè trong đám trúng cửa, tiền nhét đầy các túi không hết, đẩy sang bên tôi giữ hộ. Tôi vẫn giữ được vẻ ngoài bình thường và cũng chẳng ham chuyện tranh tài đọ trí. Lúc đó có người bảo tôi là kẻ nửa khờ nửa dại, và “vận may tới sát bên, sao chỉ hững hờ?”. Tôi tự nghĩ, mình cũng như một người thích môn thể thao bóng tròn, tài trí chỉ ở mức ngồi xem thiên hạ ganh đua, nào ai nỡ trách.

Trên các ngả đường ở Las Vegas, mặc dù ngoài trời nóng rát nhưng từng đoàn, từng đoàn du khách nườm nượp bước theo nhau, bất kể ban ngày hay ban đêm. Bên trong các tiệm bán quà tặng, rất nhiều người với vẻ mặt háo hức đi mua sắm, và lạ thay, bầu không khí trong các tiệm quà tặng cũng như trong các khách sạn ở đây mát lạnh, ai cũng cảm thấy dễ chịu, khoan khoái. Ngồi trong một quán ăn đồ ăn nhanh bên đường, nhìn từng đợt du khách bước nhanh trên quãng đường trước mắt, tôi và người bạn đi cùng cũng cảm thấy vui thêm. Tôi vừa nhấp một ngụm nước lọc vừa nói nhỏ với bạn:

-Trời! Chẳng nơi nào nóng bằng nơi này.

Bạn nói:

-Đã hẳn. Các khách sạn sáng rực ngày đêm nơi đây xây dựng trên sa mạc từ nhiều năm trước.

-Bạn làm tôi nhớ đến câu danh ngôn: “Thà ở sa mạc một mình còn hơn sống với một người vợ lúc nào cũng gắt gỏng.” Như vậy sống một mình vẫn còn hơn nhỉ?

-Theo tôi, người nào muốn chắc ăn cả đôi đường thì nên ghi lại câu nói này vào chiếc bảng và đặt trong phòng khách của mình. Nhưng mà nói khe khẽ thôi, kẻo các 'bả' nghe thấy thì phiền lắm.

-Nhưng biết đâu... trong số họ cũng có ai đó thích sống một mình ở sa mạc hơn là chung duyên số với một người lúc nào cũng gắt um sùm?

-Thôi đi. Du lịch đến Las Vegas là để vui chơi giải trí và xem người ta sống như thế nào. Đâu có nhiều thời giờ ngồi trong quán để tranh luận. Này, còn nhiều thứ quà tặng trưng bày trong các tiệm bên đường anh chưa biết đến. Lần trước đến đây nhưng tôi không kịp mang tiền theo. Về đến nhà cứ tiếc mãi về các khoản đồ đặc biệt và độc đáo chỉ ở nơi này mới có. Tôi nghĩ, các khách sạn và các nơi đánh bạc ở đây chẳng thể nào tồn tại mãi mãi nếu như nơi đây không có các cửa hàng quà tặng bán các quà tặng hiếm có và đáng giá. Anh thử nhìn xem dáng vẻ các du khách, mười người đến đây thì có đến chín người vui tìm đến để mua sắm. Tôi nghĩ, đôi lúc người ta cũng phải biết tiêu tiền đúng cách!´

-Câu nói này của bạn, có thể bị “ảnh hưởng” của câu nói: “Đôi lúc cũng phải yêu và ... nấu ăn một cách liều lĩnh.”

-Đúng rồi! Đôi lúc cũng phải đến ... Las Vegas !

Tháng 07. 2011

Vân Võ Hoài Phương

( Bài cũ đăng lại, đã chỉnh sửa )

NẮNG MƯA MỘT THỜI

THƯ GIÃN CUỐI TUẦN

NẮNG MƯA MỘT THỜI

Rất nhiều người, dù chưa một lần đến Hải Phòng, nhưng đã từng nghe và biết đến hai câu: “Hải Phòng có bến Sáu Kho. Có sông Văn Úc, có Lò xi-măng.” Và đã có một văn nhân, đem hai hình ảnh có tính biểu tượng của thành phố Hải Cảng vào thơ: “Nhà máy xi-măng ngút trời khói tỏa. Bến Sáu Kho rộn rã còi tầu”.

Cách đây vài trăm năm, nhiều tầu thuyền của các thương gia Nhật Bản, Trung Hoa và vài nước phương Tây như Bồ Đào Nha, Pháp, Tây Ban Nha... thường theo đường thủy đến Hải Phòng buôn bán hoặc trao đổi hàng hóa. Từ vài thế kỷ trước, Hải Phòng đã là một bến cảng rất thuận tiện nằm trên đường hàng hải quốc tế. Còn bến Sáu Kho do người Pháp xây dựng, nơi có các cầu tầu và bến bãi rộng rãi. Từ bến Sáu Kho, có một đoạn đường sắt ngắn khoảng 2 km tới ga xe lửa chính và từ ga xe lửa này, hàng hóa tỏa đi khắp nơi, vì thế việc vận chuyển và lưu thông nguồn hàng xuất, nhập khẩu rất thuận lợi. Với vị thế đắc địa là một bến cảng lớn nhất miền Bắc, cách nay vài trăm năm, Hải Phòng là miền đất sống nhiều hứa hẹn tươi sáng, một nơi tìm đến để làm ăn sinh sống lâu dài của nhiều dân cư quanh vài vùng lân cận- những người dân lành, suốt một đời chăm chỉ làm lụng... Trong đám đông dân lành tìm đến Hải Phòng để an cư lập nghiệp hồi đầu vài thập niên của thế kỷ 20 (khoảng chừng trong các thập niên 1920-1940), có bố mẹ và vài người họ hàng, thân hữu với gia đình chúng tôi. Theo lời kể lại của các cụ đã sống thời ấy, vào giai đoạn những năm đầu thế kỷ 20, khi vùng đất miền cửa biển này mới có nhà máy xi-măng, mới có bến cảng Sáu Kho thì dân tứ xứ mười phương đã tìm đến vùng đất Hải Phòng. Bố mẹ chúng tôi, đôi lúc kể lại, hai ông bà đến Hải Phòng từ hồi mới qua tuổi thiếu niên, ở lứa tuổi mười lăm, mười sáu; cả hai đều sinh trưởng nơi vùng thôn dã và tìm đến thành phố Hải Phòng lập nghiệp với hai bàn tay trắng...

Có thể nói, phần đông dân cư sống tại Hải Phòng ngày nay, gốc gác (nguyên quán) là từ các tỉnh, thành lân cận như Hải Dương, Hưng Yên, Nam Định, Thái Bình. Thỉnh thoảng cũng nghe nói có gia đình đến từ vùng biển Quảng Ninh, đến từ vùng châu thổ sông Hồng (khu vực được nước sông và phù sa đắp đổi nên thành miền đất trù phú, phì nhiêu), hoặc đến từ vùng trung du Bắc Bộ. Hai tỉnh là Hải Dương và Hưng Yên gần Hải Phòng, nên dân Hải Phòng có nguồn gốc Hải-Hưng cũng đông (trước đây có thời hai tỉnh đã hợp lại thành một tỉnh mang tên Hải Hưng). Nhưng số dân đến Hải Phòng lập nghiệp nhiều nhất có lẽ là dân đến từ Nam Định và Thái Bình. Người dân Nam Định từ xưa nổi tiếng có tay nghề thủ công đứng vào hàng nhất, khéo tay và sáng tạo nhiều đồ mỹ nghệ về vàng, bạc... nên các tay thợ lành nghề Thành Nam dễ dàng đem hiểu biết và kinh nghiệm nghề sống tốt với Hải Phòng, lúc đó mới chỉ là thanh phố công nghiệp non trẻ. Còn dân Thái Bình, được tiếng tốt cần cù, chăm chỉ và rất chịu khó từng sống trên một vùng đất luá, nơi lừng tiếng là vựa thóc của Bắc Bộ; vùng đất yên bình từ ngàn xưa (Thái Bình), nơi ít khi xẩy ra chiến tranh tàn khốc. Người dân Thái Bình, nguyên gốc, thường tự hào với bản tính hiền hòa, hay lam hay làm và thân thiện của họ. Dẫu trong cảnh ngộ nào, họ vẫn tin tưởng những tốt lành sẽ đến (sau cơn mưa bão, trời đất sẽ lại yên lành). Họ thường sống với tâm hồn thơ thới hân hoan, luôn lạc quan yêu đời (... mà cuộc đời, như có người đã biết “có bao lâu, mà hững hờ...”. Có đúng không nhỉ?). Thành thử, hãy tự mình tìm nguồn an ủi hay tìm một niềm vui, dù ít ỏi trong tâm hồn, để sống tiếp. Cái ánh sáng trí tuệ này, hiểu theo chất triết học một câu khuyên nhủ của dân Tây, đại khái: “Thà thắp sáng lên một ngọn đèn, còn hơn ngồi nguyền rủa bóng tối.” Thật lòng, tôi ưa thích những người, dẫu trong nguy nan và ngay cả trong khi “chưa nhìn thấy ánh sáng nào le lói cuối đường hầm”, họ vẫn giữ được trong ý tưởng những hy vọng tốt lành.

Người dân Hải Phòng qua nhiều năm như tôi biết, họ mang trong người một thể chất (có người gọi là “phong cách”, “khí chất đậm đặc”) phong phú đặc biệt, gom góp nhiều nét dân dã truyền tiếp từ thế hệ trước, chẳng hạn như dân gốc gác Hải Dương thường thích làm các loại bánh đậu xanh, bánh gai... vài thứ bánh đặc sản nổi tiếng đất Bắc, và họ ưa thích phát triển buôn bán để kiếm sống. Dân gốc gác Hưng Yên, nơi có vùng đất trồng loại cây ra quả nhãn lồng ngon và có giá trị, thường thích chăm nom vườn tược và yêu cảnh thiên nhiên.

Những hợp chất tốt đẹp về vật chất, trộn lẫn tinh thần (thơ, phú... của dân các vùng ‘đem đến’ đất Cảng), thêm nữa, khí hậu Hải Phòng ảnh hưởng tốt đến người dân Hải Cảng, giúp tinh thần họ thêm phóng khoáng, rộng mở, hiền hòa “như gió biển”. Và đặc biệt hấp dẫn hơn nhiều, trong những câu chuyện thường ngày của người dân Hải Phòng, bạn phải là người tinh ý và hiểu đời đến một mức nào đó, bạn mới hiểu cách nói vui nhộn và pha chút hóm hỉnh của họ (những ’mắm, muối, chanh, ớt’, ‘gia vị’ của đời sống). Cách nói ý nhị pha chút vui vui hình như từ lâu đã có ở trong tâm huyết của dân đất Cảng, và mặc nhiên là thế hệ sau họ diễn tả giọng điệu có nét vẻ hài y chang thế hệ trước ! Còn dân đã sống nhiểu năm trên mảnh đất Hải Phòng thì sao? Khi chợt nghe một câu chuyện vui, hay rất ‘tếu’ của bạn, dân Hải Phòng chỉ cười mủm mỉm.

Bạn có thể không tin vài dòng tùy bút tản mạn trên, nhưng sẽ có ngày bạn mỉm cười với những chuyện văn nghệ tôi kể lướt qua ở nơi này nơi khác.

THÁNG HAI, 2012

Vân Võ Hoài Phương

lördag 19 april 2025

Truyện Ngắn : Thương Một Cuộc Tình

Truyện Ngắn

Thương Một Cuộc Tình

Sau vài ngày vất vả đi xin việc làm không được, Phan buồn rầu trở về. Vừa bước chân về đến nhà, Phan được chị Dung đưa cho một phong bì nhỏ. Chị nói:

- Đã bốn ngày qua, ngày nào cô Thủy cũng chờ cậu về. Đợi đến đỏ cả con mắt. Tối qua, không thể đợi được nữa, cô ấy đã xuống thuyền ra đi. Trước khi đi, Thủy gửi chị lá thư này để chuyển đến cậu.

Cầm lá thư trên tay và nhìn dòng chữ viết trên bì thư giờ đây với Phan đã quá quen thân, anh vội mở ra đọc:

"Anh yêu thương,

Hôm nay anh về kịp, anh và em cùng ra đi thì tình yêu của chúng ta sẽ chắp cánh bay xa. Còn như, sau chiều nay anh không về, em sẽ một mình ra đi. Em phải đi để tìm tự do cho em và cũng để quên đi nỗi cay đắng trong đời mà anh và em đã cam chịu. Anh ơi, chỉ sau hôm nay, anh và em thật sự mất nhau sao? Ai đã gây ra chia lìa này? Ai đã làm cho mong ước của anh và em mãi mãi chỉ là mong ước..."

Phan không đọc được nữa, anh có cảm giác quanh chỗ anh ngồi bỗng trở nên trống vắng lạ thường. Phan thẫn thờ nhìn lên cửa sổ, nơi đó có một cành vạn niên thanh khẽ rung nhẹ trước gió. Phan chợt nhớ đến câu nói của Thủy ngày nào. Vài kỷ niệm cũ lại hiện về trong ký ức...

...

- Anh Phan này...

- Có. Anh nghe đây.

- Có người nói, nếu cành vạn niên thanh trồng trong nhà bỗng úa tàn thì thế nào trong nhà cũng có chuyện chẳng lành gì đó. Anh có tin không?

- Anh không tin.

- Anh có tin rằng tình yêu của đôi ta sẽ có một ngày nào đó úa tàn không?

- Sao em có thể ví tình yêu của anh và em với một cành vạn niên thanh nhỉ?

- Anh Phan ơi, mấy hôm nay em linh cảm sẽ có một chuyện chẳng lành. Có thể...

- Thôi, em đừng nói những chuyện làm chúng ta xa nhau.

- Anh Phan ạ, không phải vì em nhìn thấy chiếc lá úa của cành vạn niên thanh kia đâu. Mà thực sự...

- Mà thực sự là em xinh đẹp vô cùng! - Phan cố dẹp bỏ lo lắng của Thủy, anh nói tiếp. - Mắt em nhìn anh lúc này trông đẹp vô ngần.

- Không.

Thủy lắc đầu buồn bã, cô hất mái tóc dài phủ che trước ngực, nhìn Phan có vẻ trách móc. Thủy nói trong tiếng nấc nghẹn ngào:

- Không. Lúc này em muốn nói với anh một việc.

- Thủy ạ, lúc này em đang giận anh, nhìn em vẫn đẹp. Nếu anh bỗng mất em, cuộc đời đối với anh chẳng còn ý nghĩa gì hết.

- Anh Phan ơi. Anh có bao giờ nghĩ đến, một khi chiếc lá vạn niên thanh kia lìa cành, cũng như tình yêu đôi ta vì lẽ nào đó xa cách. Anh sẽ mất em...

- Em nói chuyện chi nghe kỳ vậy, Thủy?

- Em vẫn linh cảm như vậy, anh Phan ạ.

- Em đừng đùa nữa, Nếu mất em, cuộc đời anh sẽ...

- Sẽ sao?

- Sẽ hoàn toàn vô vị!

Hai người nói với nhau những lời này cách đây mấy hôm. Phan không ngờ chỉ vài ngày sau, hai người đã ở hai góc trời khác nhau. Anh cầm lá thư của Thủy lên đọc tiếp:

" Từ khi em yêu anh, em nghĩ rằng cuộc tình của chúng ta giúp anh và em vơi bớt khổ lụy. Trước kia em tưởng rằng tương lai chúng ta mỗi ngày thêm sáng lạn và đôi ta vĩnh viễn sống bên nhau. Nhưng giờ đây, anh Phan ơi, em không thể sống nổi ở nơi này một khi em vẫn yêu thương anh, vẫn chung thủy với cuộc tình em đã chọn. Hôm nay cha mẹ em đã định liệu em sẽ sống với một người em không yêu thương. Cha mẹ còn nói, người này là con của một cán bộ. Cha em nói:"Bố mẹ cũng khổ tâm về cuộc hôn nhân này. Làm cha làm mẹ ai cũng muốn con có hạnh phúc, lấy được một người đúng như ước nguyện và yêu thương lẫn nhau. Nhưng có khi hoàn cảnh xô đẩy người ta đến những lựa chọn oan nghiệt. Vài ngày nữa con sẽ sống trong một nhà giàu. Có thể cuộc hôn lễ này sẽ tốt cho tương lai của con".

Một cuộc hôn nhân chỉ có giàu mà không có hạnh phúc. Nhưng em đâu phải là kẻ chỉ biết lấy tiền của làm niềm vui trong cuộc sống. Em có cuộc đời riêng của em, em có tình yêu riêng của em. Hôm bàn tính việc cưới hỏi, một người bên họ nhà trai nói:"Lúc này đi xin việc làm, thủ tục đầu tiên phải là "Tiền đâu?". Người tình của cô đâu có khá giả gì, có đi hết nơi này nơi khác cũng chẳng xin được việc làm ở cái xã hội này. Đó là thực tế phũ phàng cô cần phải hiểu. Tôi và vài người nữa vẫn thừa nhận người tình của cô đẹp trai và rất tốt. Nhưng sống ở thời thế này, đẹp trai và tốt không thể nuôi nổi vợ con nếu không biết mánh khoé xoay vần. Còn Phan của cô ngay thật quá. Những người như Phan sinh bất phung thời, nhất là tại cái thời như hiện nay".

Em rất đau xót khi nghe những lời nói này".

Phan đọc xong phần cuối lá thư, người anh nóng bừng như lên cơn sốt. Phan cầm chiếc phong bì lên, anh cảm thấy trong bì thư còn một cái gì đó. Anh cầm chiếc phong bì dốc nghiêng, một chiếc ảnh từ trong rơi ra, ảnh của Thủy. Phan thấy lòng bồi hồi, ánh mắt anh chăm chăm nhìn tấm ảnh.

Trong ảnh, Thuỷ mặc một chiếc áo màu phơn phớt tím. Mái tóc đen thả buông trước ngực, đôi mắt nhìn Phan như muốn nhắn gửi đến anh một điều gì...

Phan lật phía sau tấm hình, anh đọc được dòng chữ sau:

"Em gửi tặng anh tấm ảnh này

Trong lòng mang nặng nỗi chua cay

Hẹn anh năm trước cùng chung sống

Nay lẻ phương trời mải cánh bay..."

Ngày hôm sau, Phan tìm đường đến bến đò Nan, nơi Thủy đã xuống thuyền rời xa. Anh đứng trên bờ nhìn dòng sông nước cuồn cuộn chảy. Phía xa xa tít tận nơi cuối đất cùng trời, màn đêm đang dần dần buông xuống. Phan đứng lặng lẽ, anh biết ngoài khơi xa kia, trên một con thuyền mỏng manh, có một người con gái đã yêu anh, nay gạt nước mắt ra đi để tìm tự do cho cuộc đời.

Đêm hôm nay, đêm cuối tháng, trên biển không trăng sao. Có thể trên con thuyền mong manh đó, Thủy đang nhớ về anh cũng như anh đang nhớ về Thủy, với một nỗi nhớ thương da diết.

Sương mờ phủ quanh người Phan một màu trắng đục. Anh dắt chiếc xe đap ra về. Đường về nhà mưa phùn bay lất phất. Phan châm một điếu thuốc hút. Nhìn khói thuốc thoáng chốc tan biến trong gió và mưa, Phan chợt nhớ đến dòng chữ trong thư Thủy đã viết gửi anh: "Anh ơi... Ai đã gây ra chia lìa này?".

Gió và mưa mỗi lúc một mạnh. Vài vệt mưa chạy dài trong không trung theo từng cơn gió thổi mạnh vằn vèo như những ngọn roi quất xuống người Phan. Trên đường trở về nhà, Phan đi như một người đang đi vào cõi hư vô. Anh không thấy đau và lạnh, anh chỉ thấy những phút vô vị của cuộc đời ập đến.

- Kể tiếp đi anh. Những ngày sau đó ra sao?

- Đọc vài lá thư anh đã gửi đến em, em có thể hiểu tình cảnh anh lúc đó. Em đau khổ lìa bỏ người thân, còn anh ở lại đau nỗi đau tiếc nuối muộn màng. Nhiều lúc anh ngồi trầm tư nhìn cành vạn niên thanh bên cửa sổ. Anh nhớ đến kỷ niệm xa xưa và nhớ em rất nhiều...

Thủy nhìn Phan và lắng nghe những lời Phan nói. Sau bảy năm chờ từng lá thư của Phan, hôm nay Thủy đã ngồi bên anh, hưởng trọn niềm vui sau bao ngày xa vắng.

- Anh Phan ơi, những ngày xa nhau em nhớ anh nhiều lắm. Nhìn vài tấm hình anh gửi cho em, thương anh sống cực nhọc quá. Tấm ảnh nào em cũng thấy anh đăm chiêu, nghĩ ngợi. Em cũng thấy lạ và không hiểu tại sao vài tấm ảnh từ quê nhà gửi sang, trông ai cũng có vẻ héo hon và già hơn trước tuổi. Em không rõ tại sao?

- Có vài người lâu nay chưa về thăm người nhà vừa gặp anh, họ cũng băn khoăn về việc này. Chắc em cũng hiểu, anh và nhiều người đã sống một thời vất vả triền miên, đối diện với muôn vàn khó khăn, ai cũng tất tả ngược xuôi lo cho đủ những thiếu thốn trong gia đình.

- Anh Phan ạ. Nói chuyện nào vui đi anh. Tuần trước, chị Dung gửi thư cho anh và em. Chị khen anh đã dựng giúp cho chị và các con của chị ngôi nhà mới trước khi anh ra đi.

- Việc này là niềm an ủi với anh khi anh nhớ về quê hương, Thủy ạ. Tuy nhiên anh vẫn biết, còn nhiều người ở quê nhà hiện nay vẫn còn nhiều vất vả trong cuộc sống.

Sau một phút trầm tư, Phan nói:

- Nhiều lúc anh ngồi nghĩ đến ngày anh và em về thăm lại quê hương. Quê hương với những con đường anh từng lần hồi kiếm sống. Quê hương với bến đò Nan mưa phùn bay. Ngày anh và em trở về...

Thủy chợt nhớ ra việc lo bữa ăn sắp đến, cô nói với Phan:

- Chà, chút nữa quên mất. Anh cực khổ nhiều ngày qua, hôm nay em mời anh nếm thử một món nấu đặc biệt của em. Nhưng anh Phan này, nếm thử xong anh đừng chê như bữa trước nghe.

Phan cười hiền:

- Chê vậy thôi, nhưng anh vẫn yêu em.

- Phải vậy sao?

Thủy nhìn Phan cười vui vẻ, cô nói tiếp:

- Anh Phan ạ, vài bữa nữa anh và em viết một lá thư gửi về nhà. Năm hết Tết đến, lúc này ở nhà ai nấy lo bận mua bán sắm sửa đón Xuân.

Ngưng một chút, ánh mắt Thủy như nhìn vào cõi xa xưa, kỷ niệm sầu thương của vài năm sống lẻ bóng hiện về trong tâm tưởng Thủy, cô nói:

- Em nhớ năm nào, nhiều người sống gần quanh chỗ em ở nhộn nhịp đón Xuân mới. Còn em, lẻ loi trong phòng này, ngồi đợi thư của anh. Nhưng em vẫn tin, vẫn tin có ngày anh và em sống bên nhau. Có thể là may mắn vẫn đón đợi và thương đến những người như anh và em. Anh có tin như thế không?

- Anh cũng thường nghĩ và tin như em. Bởi vì anh và em luôn có niềm tin này nên hôm nay anh có niềm vui được ngồi gần bên em. Em có vui không, Thủy?

Thủy cười vui, cô nói:

- Để sau này em sẽ nói cho anh nghe. Còn bây giờ anh xắn tay áo lên vào bếp giúp em nghe. Anh nhìn kìa, nắng đã lên rồi !

Mùa Xuân Năm Mậu Dần

Vân Võ Hoài Phương (An Hữu Viễn Phương)

***************************************

söndag 6 april 2025

Truyện Ngắn : Tình Khúc Lãng Quên

Truyện Ngắn

Tình Khúc Lãng Quên

Những đám mây sẫm màu nối theo nhau dần dần phủ kín bầu trời. Một chiều cuối ngày lớt phớt vài hạt mưa rắc nhẹ trên cây cỏ. Ông Vận đứng gần cửa sổ, cầm lá thư của Thiết vừa đưa và chăm chú đọc từng dòng thư bên ánh đèn. Lá thư ở bên nhà gửi qua, kể lại vài việc bình thường quanh cái thị trấn nhỏ nằm kề bên một dòng sông. Nơi đó, ông Vận và Thiết đã sống một thời khổ ải, bươn bả hết nơi này nơi khác để tìm kiếm việc làm. Những ngày mưa dầm gió bấc, ngồi chờ đò bên bến sông và nhìn nước sông dâng tràn ào ạt gầm réo, ông Vận và Thiết như thấy cuộc sống lúc này chẳng khác gì những chiếc lá rách tả tơi đang bị nước sông cuốn trôi giữa một ngày mưa lũ. Kỷ niệm cũ chợt hiện về... Thị trấn nhỏ bé thân thương của ông với vài nẻo đường quanh co và khuôn mặt các cô gái ở cái thời trai trẻ của ông ngày nào... Và ở nơi đó, có mối tình đầu của ông, cô gái có ánh mắt nhìn đăm chiêu và tư lự đó, nay vẫn ở vậy, cô còn đợi ai, hay vẫn còn nghĩ tưởng đến ông ?

Ông Vận khẽ thở dài và đọc tiếp trang thư. Người đàn bà viết lá thư này là vợ cũ của Thiết, cô đã chia tay với Thiết nhiều năm qua và người đó, cũng chính là em gái cùng cha khác mẹ với ông. Lá thư kể về gia đình, làng xóm, vài lời thăm hỏi và chúc sức khỏe người thân như những lá thư khác. Ở gần cuối trang sau, nổi bật dòng chữ to khác thường: "Em rất mong chờ anh trở về".

Mưa vẫn rơi ngoài cửa sổ. Ông Vận bước đến bên bàn, hỏi Thiết:

- Chú nhận thư này đã lâu chưa ?

- Hơn một tháng rồi. Vì anh bận nhiều việc ít qua lại thăm nhà bên này, tôi chờ dịp này mới đưa anh đọ̣c.

Nghe Thiết trả lời, ông Vận biết việc vừa qua đến với Thiết và anh đã suy nghĩ cân nhắc hơn một tháng trước khi đưa thư này cho ông xem. Quãng thời gian hơn một tháng có thể đủ để người ta lo tính xong việc hàn gắn chuyện gia đình. Nhưng đến nay, Thiết phải đợi ông về, đưa ông lá thư này để ông xem biết tường tận, hẳn là việc này vẫn chưa ngã ngũ. Ông Vận đặt lá thư trên bàn, đưa mắt nhìn Thiết và thấy nét mặt anh vẫn bình thản. Nhiền năm cùng sống với Thiết, ông Vận rất ưa tính nết của anh, một kẻ đã có thời lập gia đình, đã gánh chịu nhiều đắng cay cực nhọc dìu dắt hai đứa con bị mẹ bỏ lại bơ vơ cho đế tận hôm nay. Lẽ ra với những kẻ thường tình, thì sau chuyện này, Thiết và hai đứa cháu buồn khổ rất nhiều bởi tính thất thưở̀ng của người em gái cùng cha khác mẹ với ông. Vậy mà đến lúc này, Thiết vẫn coi ông như một người anh vợ. Thiết cư xử với ông trước sau vẫn chân tình, dù rằng Thiết đã ly dị với em gái của ông. Còn hai đứa cháu, một gái một trai, hình như chúng đã quen chịu đựng nỗi oan nghiệt cuộc đời, và rõ nét ai cũng nhận thấy chúng thừa hưởng ở Thiết nét bình thản và tự tin. Hai đứa cháu đó, lúc này đã khôn lớn, gần hiểu những đau xót của một gia đình tan vỡ. Cùng sống bên người cha gần hai chục năm qua và sống giữa muôn vàn thói đời, chúng đã để lại sau lưng nỗi day dứt thiếu tình mẹ con và cố quên đi, vươn lên để sống. Bây giờ ở nơi xa này chỉ còn gia đình Thiết là chỗ tin cậy nhất, chân tình nhất với ông.

Ông Vận gấp lá thư lại, ông nói:

- Ngày chú vào trại tập trung cải tạo, vợ chú bị đưa đi vác ̣đất đào mương ở tận vùng Bản Khế, hai đứa cháu chẳng còn biết nương tựa vào đâu, gia đình chú tan nát bởi chính sách thời đó quá tàn khốc, ăn thì ăn bo bo, đã có tên trong danh sách đào mương vác đất mà không đi thì bị giữ sổ gạo. Chồng đi tù không biết ngày nào về, vợ bị đày ải, còn anh em chia lìa nhau. Nay ngồi nghĩ lại, thời đó dữ dằn cũng ác như thời đấu tố́ năm nào. Thân phận một công chức thời trước như chú gặp đận đó cũng chịu nhiều cay cự̣c.

- Tôi rất biết ơn anh đã có lòng cưu mang và chăm nom hai cháu qua những năm khốn khó.

- Khỏi nói đến việc này, Thiết ạ. Còn bây giờ, điều cần thiết với chú là nghĩ đến tương lai.

Ông Vận ngừng lời. Mối tình cảm dây mơ rễ má hiện nay làm ông khó nghĩ. Lá thư ông vừa đọc đã gợi ông nhớ lại quãng ngày tháng cũ, những năm tháng tình cảm bị đọa đầy, dân chúng sống nơm nớp lo âu, tuyệt vọng. Đời sống lầm than, đói khổ đã đánh gục không ít người và đẩy đường đời nhiều người tới cảnh không biết ngày mai sẽ ra sao. Tình cảnh bi đát khiến có người đã nghĩ, đã làm những chuyến vượt biển ra đi tìm tự do, tìm lẽ sống mới tương lai của đời mình.

Sau một lúc im lặng, ông Vận nói tiếp:

- Lá thư này cô ấy viết gửi cho chú, vừa là tình cũ nghĩa xưa, vừa là lời mời gọi chú quay về... Lúc này chú tính sao ?

Thiết ngồi trong tĩnh lặng. Lá thư vẫn để đó, bên cạnh chiếc phong bì và trước mắt hai người. Lá thư của một người trải qua quãng ngày đen tối, bàng hoàng trong những giờ phút loạn ly, không thể làm gì hơn để cứu chồng con trong cơn khổ nạn. Tình cảnh bức bách đã đẩy người vợ đến bước cùng cực khổ̉. Ngày gánh đất đào mương, đêm nằm trăn trở bên lán mỏng công trường kinh tế mới. Và sau đêm kinh hoàng cùng vài người liều chết trốn chạy khỏi vùng kinh tế mới, nỗi lo sợ trong chuỗi ngày sắp tới lại đè nén nhiều hơn. Thời gian khi đó quả thật quá tàn nhẫn. Nhiều kiếp người sống lầm than. Những kẻ may mắn vượt thoát đến được bến bờ vẫn còn nằm trong trại tị nạn, còn kẻ ở lại thảng thốt, hoang mang. Cuộc sống ngày càng khó khăn hơn, con người mỗi ngày càng bon chen, tính liều. Cái phẩm chất tốt trong mỗi người đã biến đổi cùng bước với thời gian. Lẽ đương nhiên nhiều người bình thường và vợ Thiết theo năm tháng bề bộn hỗn tạp cũng ít nhiều biến đổi. Và sau đó vài năm, hai ngưởi chấp nhận mỗi người đi một đường.

- Sau ngày gia đình có chuyện đổ vỡ, tôi và cô ấy mỗi người chọn một đường riêng để sống tiếp. Như vặy cảm thấy dễ chịu hơn, chẳng ai ràng buộc ai. Còn hiện nay, cả hai đã bước những bước rất xa nhau, hơn nữa, tâm tính mỗi người đã thay đổi rất nhiều. Cái còn lại của ngày hôm nay chỉ còn những dòng thư này và vài tấm ảnh.

Ông Vận nghe Thiêt nói xong, thở dài:

- Một bên là chú, một bên là cô ấy. Còn tôi, tôi biết khuyên chú thế nào bây giờ ? Chú cũng nên hiểu, ai chẳng có khi lầm lạc nhất thời trong cuộc đởi. Cái để hướng tới tương lai là ngày hôm nay. Theo trong thư, cô ấy đã dựng xong nhà hai tầng, hiện nay là chủ một tiệm ăn rất đông khách.

- Tôi tự hiểu, tôi chẳng phải là kẻ mà cô ấy cần cho cuộc sống của cô ấy. Nhiều năm qua, anh biết con người của tôi rồi. Tôi vẫn tin và tin theo những điều tôi thường tin tưởng. Còn cô ắy đã viế́t trong thư, "hiện thời, ai có thân thì người đó phải lo, thời buổi bây giờ không thể tin ai được". Anh nghĩ thử coi, liệu tôi và cô ấy còn sống chung thì chuyện gì sẽ xảy ra.

- Có vẻ như chú quá tự ái rồi. Chú cũng nên hiểu, cô ấy sống trong mộṭ xã hội đã mất niềm tin - như nhiều người đã nói - thì cô ấy có nhắ́c lại điều đó cũng là điều dễ hiểu.

- Có thể anh chưa biết là mảnh vườn anh để lại cho cô ấy, cô ấy đã bán để có tiền dựng lên nhà hai tầng, Nhận được tin này, biết mảnh vườn đã bán, tôi không ngủ được hai đêm liền. Thương tiếc cho mảnh vườn, kỷ niệm một thời của anh, của tôi và của các cháu.

Thiết đưa tay lấy từ trong bì thư ra hai tấm ảnh. Anh cầm hai tấm ảnh đưa tới để ông Vận xem qua.

- Anh nhìn xem. Tôi không còn nhậ̣n ra làng xóm xưa ở chỗ nào nữa. Dọc bên này thị trấn là khu vực khai thác cát, đào vào bờ nửa cây số rồi. Còn góc này thị trấn, những vườn cây ăn quả năm xưa nay đã biến mất, vườn tược bị xới tung để tìm vàng. Mấy dãy nhà mới này gần bến sông là quán ăn và tiệm giải trí cho đám đào bới tìm vàng.

Ông Vận đưa tay đẩy chiếc đèn bàn lại gần, vừa xem hai tấm ảnh ông vừa nói:

- Tôi đã nghe có người nói ở quê mình nhiều nơi tìm được vàng, có làng đào được cả đồ cổ nữa. Làng mạc lúc này đào bới khắp nơi, chẳng hiểu tin đồn đúng hay sai.

Thiết rời khỏi ghế ngồi, anh đứng lên bước gần đến cửa sổ và lặng lẽ nhìn những hạt mưa rơi bên ngoài. Ông Vận xem xong hai tấm ảnh, lắng nghe tiếng mưa rơi, thong thả nói:

- Tôi vẫn biết thời nào cũng có tin đồn; có tin đồn có thể đúng và có tin đồn có thể sai. Thời nào cũng có vàng thau lẫn lộ̣n. Thời nào cũng có kẻ ham tiền, ham danh buông xuôi cuộc đời. Có người nói, sống ở nơi này, theo kịp bằng kẻ khác chẳng dễ dàng gì. Chú có khi nào nghĩ thử... hay là ta dẹp những khao khát cuộc đời để thử quay về sống an phận theo tiếng gọi mới ?

Thiết bỗng xoay người lại, mắt nhìn ông Vận:

- Sống theo kiểu nửa vời như anh nói thì tôi đâu còn là tôi nữa !

Ông Vận mỉm cười nhìn Thiết. Bên ngoài cửa sổ mưa vẫn rơi. Mùa mưa nơi xứ xa đem đến cho kẻ ly hương cảm giác cô liêu và những nghĩ ngợ̣i không bến bờ. Năm cũ qua, năm mới đến, nhìn những nét đổi khác của thiên nhiên, người ta không khỏi trầm ngâm suy tưởng, lâu dần vóc dáng của những kẻ đã sống nửa cuộc đời thoáng pha nét tư lự lúc nào mà có lẽ họ chẳng hay biết...

Lắng nghe tiếng mưa rơi, nét mặt ông Vận cũng phảng phất nỗi sầu. Ông cầm thư và ảnh để vào góc bàn:

- Vậy là việc này khỏi bàn thêm nữa, tôi vẫn biết tính chú.

Thiết bước lại bên bàn. Câu chuyện vừa qua có lẽ còn làm anh vấn vương điều gì đó khó hình dung nổi. Quá khứ và hiện tại đã xa rời nhau. Lúc này anh chỉ còn gánh trách nhiệm với các con của anh. "Còn hướng tới tương lai ?" Thiết tự hỏi mình, anh ngồi xuống ghế nghĩ thêm. "Ngày hôm nay cũng như bao nhiêu ngày khác. Tháng năm rổi sẽ qua đi, kỷ niệm dẫu có tốt đẹp hoặc buồn thương rồi cũng phai nhạt dần". Chuyện cuộc đời của anh có thể gần giống chuyện đời của những người khác, tuy nhiên mỗi người lại nghĩ một cách khác nhau, và vì thế đường đời, tương lai của mỗi người cũng khác nhau. Những kẻ đã trải qua cơn dông bão tình cảm thường đắn đo nhiều hơn mỗi khi nghĩ đến một chuyện tình có thể̉ đến. Còn lúc này đây, Thiết cảm nhận như anh vừa đi qua một quãng đường dài nhiều gian nan nhưng anh đã gắng sức qua được không gục ngã.

- Thứ hai tuần trước tôi nhận được thư của cô Hiền gửi cho tôi.

Ông Vận ngắm nhìn nét mặt Thiết và nói tiếp:

- Hiền gửi lời chúc sức khỏe tôi và chú. Trong thư đó có một lá thư nhờ tôi chuyển đến chú. Khi đến nhà chú, chú đưa luôn thư. Tôi đọc vội lá thư của chú đưa coi, rồi mải chuyện, lúc này tôi mới nhớ đến.

Nét mặt Thiết vẫn bình thản. Anh cười:

- Từ ngày chuyển đến nhà mới, tôi ít khi rảnh để viết thư. Hôm nay may làm sao anh lại tới.

Ông Vận bước ra lối ngoài, nơi để áo khoác và ngoái lại nói:

- Chẳng rõ có đem theo không, hay là để quên ở nhà rồi cũng nên. Ồ, từ nãy đến giờ, chú cũng quên luôn chẳng pha nước uống. Làm một chầu nước đã.

Thiết đứng lên, cầm chiếc ấm bước đến góc bếp. Ông Vận từ lối ngoài bước vào, ông nhin Thiết và đặt thư trên bàn:

- Trong thư hình như gửi theo một, hai tấm ảnh, Thư nặng thế này chắc hẳn nhiều tâm tình lắm. Ồ, chú để tôi pha nước cho. Chú ra xem thư để coi thử có tin gì đặc biệt không.

Nghe theo lời ông Vận, Thiết bước lại gần bàn. Anh cầm thư lên, một ý nghĩ thoáng qua đến với Thiết, anh nói:

- Thư Hiền gửi vài tháng trước, Hiền viết vẫn chưa lập gia đình. Còn thư này, rất có thể có tin đặc biệt đó. Anh thử đoán xem có đúng không.

- Còn chú, nói vi dụ Hiền đã lấy chồng. Chú nghĩ thế nào ?

- Những kỷ niệm trước đây hồi Hiền còn ở chung một trại tị nạn với anh và tôi; nhớ đến, tôi vẫn cảm thấy đó là kỷ niệm vui nhất còn lại đến lúc này. Còn như Hiền đã có gia đình, tôi cũng mừng cho cô. Biết nói thêm ̣điề̀u gì nữa ?

Thiết đã nói đúng. Ông Vận thầm nghĩ. "Biết nói thêm điều gì nữa". Cô gái năm xưa nay đã gặp duyên mới. Anh trai nào đã mơ tưởng đến cô, nay cũng đành dứt mối tơ vương, Còn người tình trong mộng xa xưa của ông, cô gái ngày trước có cái nh̀ìn đăm chiêu đó, nay đã đẹp duyên mới và nhờ người thân thuộc chuyể̉n đến ông lá thư cuối cùng thì ông cũng ̣đành nghĩ như Thiết: "Biết nói thêm điều gì nữa". Ông Vận chợt nghĩ đến Hiền. Ngày ông và Thiết cùng hai con của Thiết từ trại tị nạn ngoài đảo chuyển đến trại mới, Hiền là nhân viên của trại và cô ân cần giúp đỡ những người từ trại ngoài đảo đến. Hiền có thiện cảm đặc biệ̣t với Thiết có thể do tình cờ may mắn rât khó định nghĩa nổi. Hình như cô đã chịu đựng nỗi truân chuyên về đường duyên số. Những ngày cùng ở trại, cô thường đến thăm ông và gia đình Thiết. Hai đứa con Thiết quyến luyến Hiền và rất quý mến cô. Những ngày Hiền bận việc về trại muộn, hai đứa nhất quyết chờ cô Hai Hiền về để cùng ăn với cô bữa cơm trại... Những tháng sau đó, Hiền được Hội từ thiện ở một tiểu bang bên Mỹ giúp đỡ việc định cư. Ngày đưa tiễn Hiền ra sân bay lên đường sang Mỹ, ông Vận, Thiết và hai đứa con của Thiết không ngăn nổi những giọt lệ tràn dâng nơi khoé mắt. Tình cảm yêu thương gắn bó của dân tị nạn dành cho nhau lúc này là những kỷ niệm không bao giờ phai mờ trong cuộc đời.

Ông Vận đem ấm trà và bộ ly tách đến đặt ttrên bàn. Ông nhìn lá thư Thiết cầm trên tay, ông hỏi:

- Thư này nặng chắc hẳn nhiều tình nghĩa và nhớ mong lắm. Có tin gì đặc biệt khôngThiết ?

Thiết cười tươi, anh đưa trang thư để ông Vận nhìn:

- Chuyện này ̣đâu có gì cần giấu giếm anh. Anh đọc dòng chữ này sẽ biết ngay.

Ông Vận cầm chiếc kính trên bàn lên, cẩn thận gài ngay ngắn xong liền nhìn nơi dòng chữ.

- Ồ, để tôi xem qua, Hiền viết gửi cho chú ra sao ?... "Anh thân mến"... Ồ, tình cảm quá nhỉ. "Kỳ nghỉ phép cuối năm nay em sẽ đến thăm anh". Chà, chà... Vui quá nhỉ ?

Ông Vận đặt chiếc kính xem thư xuống bàn, vỗ nhẹ vai Thiết, ông cười vui:

- Chú gặp được phước lành. Anh chúc mừng chú !

Hữu Điển (Việt Hải)

(Đã chỉnh sửa, bổ sung xong bản cuối.)

Tạp chí Văn Nghệ Ngày Nay, tháng 6 năm 2002.

******************************

lördag 29 mars 2025

Kỷ Niệm 22 Năm Tạp Chí Văn Nghệ Ngày Nay (2002-2024)

KỶ NIỆM 22 NĂM (2002-2024)

Tạp Chí VĂN NGHỆ NGÀY NAY

* Đọc Lại Trang "Sổ Tay Văn Nghệ":

" Thể theo thư yêu cầu của Bạn đọc, báo Văn Nghệ Ngày Nay mở thêm trang Sổ Tay Văn Nghệ nhằm giải đáp những câu hỏi vài Bạn trẻ yêu cầu, và tìm hiểu thêm vài vấn đề văn nghệ chúng ta cùng quan tâm.

Trang Sổ Tay Văn Nghệ xin được trình bày ngắn gọn. Mong bạn đọc hiểu giùm.

¤ "... Vượt qua nhiều trở ngại, kém phương tiện làm báo và eo hẹp tài chính, tờ Văn Nghệ Ngày Nay vẫn tốt đẹp về hình thức và nội dung, đem niềm vui đến với Đời. Đấy là điểm đáng hoan hô.

Thiết nghĩ, báo VNNN nên có trang Tin Thế Giới, Âu Châu và Bắc Âu; Việt Nam quốc nội và Tin sinh hoạt cộng đồng VN trên khắp thế giới".

"... Tờ VNNN cũng nên thêm trang giới thiệu văn nghệ sĩ ở nhiều quốc gia trong các lãnh vực nghệ thuật hiện nay nhiều người biết đến. Đó là thể hiện một sinh hoạt hữu ích mang tính giao lưu văn hóa giữa các dân tộc."

Thư Bạn Hoàng và Bạn Nhường.

* Ban biên tập báo sẽ thảo luận những quan tâm của Bạn.

¤ " Tôi rất chuộng thể loại Truyện Ngắn, Mong Quý báo giải thích về thể loại này".

* " Truyện Ngắn: Đoản thiên tiểu thuyết, chuyện một hay vài người trong một khoảng thời gian của đời họ gồm những việc vui, buồn, éo le, gay cấn, đọc trong vài mươi phút mà có thể học hỏi được việc đời'.

(1)

¤ Tôi muốn hiểu biết thêm về danh từ "boat people".

* " Danh từ "boat people" được dùng đến cách đây chừng nửa thế kỷ trên các bản tin của các cơ quan truyền thông đưa tin "một nhóm nhà mạo hiểm Hoa Kỳ có đóng một chiếc bè bề ngoài giống như chiếc bè thời thượng cổ, nhưng được trang bị đầy đủ dụng cụ cần thiết để thông tin: họ dùng chiếc bè đó để vượt từ đảo này qua đảo khác trên Thái Bình Dương". Việc làm của họ đã gây tiếng vang khắp thế giới, và các cơ quan truyền thông quốc tế hồi đó đều ca ngợi đó là một kỳ công của thế kỷ!

Danh từ "boat people" thực ra không mới mẻ gì, có mới chăng là nghĩa mới của nó. Nếu ai đã đọc tiểu thuyết "David Copperfield" của văn hào Charles Dickens thì đều biết rằng boat people là người sống trong những chiếc thuyền cũ kéo lên cạn để dùng làm một thứ nhà ở. Nhưng ngày nay, người Việt yêu tự do đã tạo được một nghĩa mới cho danh từ đó: "dân vượt biển bằng thuyền để đi kiếm tự do". Dân tộc Việt chúng ta sẵn sàng trả giá cao nhất, sinh mạng mình, để được hưởng tự do. Những thuyền nhân đã tạo được lịch sử và làm cho toàn thế giới phải chú ý tới thực trạng của những người đang sống sau "bức màn tre" hoậc "bức màn sắt". (2)

¤ Xin được biết: Ý niệm khuynh hướng trong văn học là gì?

* " Ý niệm về khuynh hướng trong văn học là một ý niệm phức tạp nhưng rất cần thiết để hiểu văn học sử. Ý niệm đó "vừa lờ mờ, vừa rõ rệt". Nhưng nếu không có ý niệm đó, thì văn học sử chỉ là một món "tả-pí-lù". André Maurois trong tuần báo "văn học Pháp" số ra ngày ́8.10.53 có viết : "Các nhà thi-văn Pháp luôn luôn có cái khiếu thích trường phái. Luôn luôn họ thích tựu tập chung quanh một danh từ trừu tượng: cổ điển, lãng mạn, hiện thực, tả chân, tượng trưng, hiện sinh".

Thực ra, không phải các nhà thi-văn thích trường phái, mà chính tại các nhà nghiên cứu và phê bình văn học luôn luôn có cái khuynh hướng xếp các nhà thi-văn vào trường phái, luôn luôn cố tìm những điểm tương hợp giữa các nhà văn để xếp họ vào trường phái, dù rằng những nhà văn đó không hề có ký vào một bản tuyên ngôn chung.

Sự thiết lập các trường phái trong văn học thường không có tính cách rõ rệt. Trường phái cổ điển ở Pháp, ta thường gọi là trường phái 1660, không có nghĩa là nó được thiết lập năm 1660. Cũng vậy, về trường phái lãng mạn ở Pháp, các nhà phê bình văn học cũng không ai dám quả quyết nó bắt nguồn từ đâu, từ "biến cố văn học" nào, từ năm 1802 (năm Chateaubriand cho xuất bản quyển "Génie du Christianisme", từ năm 1810 (năm bà De Staêl cho xuất bản quyển "De Iallemagne") hay năm 1820 (năm thi sĩ Lamartine cho xuất bản tập thơ "Méditations") ?

Thật không có ai dám quả quyết một trường phái văn học được thiết lập bao giờ và tan rã bao giờ. Đó là khó khăn để qui định sự thành hình một trường phái trong thời gian.

Một khó khăn khác của ý niệm trường phái là ngôi thứ, bởi vì ý niệm đó luôn luôn dẫn theo với nó ý niệm chủ súy thi đàn. Trong trường phái thi sơn ở Pháp, ai là người chủ súy? - Không thể làThéophile Gautier, mà cũng chưa hẳn là Leconte de Lisle. Cho nên ngày nay, các nhà khảo luận văn học thường chấp nhận ý niệm khuynh hướng hơn là ý niệm trường phái. Ý niệm về khuynh hướng đó rất cần thiết cho người sáng tác văn học để biểu thị thẩm mỹ quan của mình cũng như cần thiết cho người phê bình văn học để quy tụ những người cùng chung một thẩm mỹ quan đó, không phân biệt thời gian cũng như không gian". (3)

¤ Trong Truyện Kiều có câu: Lạ gì bỉ sắc tư phong. Xin được biết, câu này ý nói gì?

* " Bỉ sắc là cái kia kém; Tư phong là cái này hơn do câu chữ sách cổ Phong vu bỉ, sắc vu thử nghĩa là "hơn cái kia thì kém này".(4)

Qua câu Lạ gì bỉ sắc tư phong Đại thi hào dân tộc Nguyễn Du, chúng ta một lần nữa thưởng thức thêm nghệ thuật diễn đạt rất tài tình của Tiên-Điền Tiên sinh. Bỉ sắc tư phong đã là một so sánh, còn Lạ gì bỉ sắc tư phong lại là cách đánh giá mà hơn cái kia thì kém cái này - Một câu nói rất khách quan và rất hiểu đời !

SÁCH THAM KHẢO

(1) Việt Nam Từ Điển. Nhóm tác giả: Lê Văn Đức cùng một nhóm văn hữu soạn; Lê Ngọc Trụ hiệu đính. Nhà sách Khai Trí Xb, 1970

(2) Bi Quyết Thành Công Tại Hải Ngoại. Soạn giả Lê Bá Kông Ph. D. Zieleks Company Xb, 1987

(3) Những Khuynh Hướng Trong Thi Ca VN. Tác giả: Minh Huy. Nhà sách Khai Trí Xb, 1962

(4) Truyện Kiều Chú Giải. Vân Hạc Văn Hòe chú giải - hiệu đính - bình luận. Zieleks Company Xb, 1991.

* Bạn Đọc muốn hiểu kỹ lưỡng hơn, mời đọc thêm những quyển trên đây.

Trân trọng cảm ơn lời chúc may mắn của Bạn Đọc gởi đến báo Văn Nghệ Ngày Nay.

Biên tập viên Hữu Điển

söndag 16 mars 2025

Truyện Ngắn: Chuyện Hai Người

Truyện Ngắn : Chuyện Hai Người

Hạnh phúc trong hôn nhân hoàn toàn là vấn đề may rủi.

JAME AUSTEN

Chúng tôi đã đến với nhau thật bình dị và thật đời thường. Có lẽ ở ngưỡng tuổi muộn mằn này người ta không mào đầu bằng những buổi "bình thơ" hay giảng nhạc. Chỉ một điều đơn giản tôi cảm thấy dễ chịu là hạnh phúc bên anh. Bạn bè tôi thường bảo: "Anh đa tình và bay bướm; rằng anh thích chinh phục và phiêu lưu". Và rằng..."những người đàn bà đi qua đời anh chỉ như những nét ngang đánh dấu các kỳ tích và tôi sẽ là một nét gạch nối tiếp theo."

"Anh sẽ không bao giờ thay đổi? Anh sẽ không bao giờ thay đổi!". Tôi thường hỏi anh như một vị quan tòa và anh trả lời ra chiều hối cải: "Đời anh nếm trải đủ rồi, giờ chỉ muốn được bình yên bên em mãi mãi."

Thế rồi chúng tôi cưới nhau. Anh là một người chồng đầy bổn phận. Chúng tôi luôn luôn tôn trọng nhau trong sự chiều chuộng si mê, đắm đuối. Có lần đi làm về, anh hít hà: "Chà! Thơm quá! Thế là giờ có người đợi cơm mình". Anh định ngồi bên bàn ăn, tôi la lên: "Anh đã thay đồ đâu - Mà còn chưa rửa tay nữa!". Anh nhăn: "Lại còn có thêm cô bảo mẫu nữa?". Tôi nguýt dài: "Phải mà! Lúc này anh có Mụ bếp này, Cô bảo mẫu này, Mụ quản gia này, và còn... ". Anh bật cười ha hả và nhào đến gắn miệng tôi bằng một chiếc hôn. Tôi ngộp đi trong mãn nguyện.

Có lúc cuồng nhiệt ngụp lặn trong nỗi đam mê, anh kêu lên: "Em thật lạ lùng, lạ lùng. Bên em, anh như là ông vua trong Một ngàn lẻ một đêm. Anh yêu em! Yêu em không bao giờ biết chán!". Tôi lịm đi trong niềm hoan lạc rồi để mặc một cơn sóng cồn đưa chúng tôi tới tột cùng hạnh phúc.

Bé Chuyên ra đời. Tổ ấm của chúng tôi thêm tiếng khóc, tiếng cười, tiếng bi bô của trẻ nhỏ. Những nồng nàn, đằm thắm của thời son rỗi cũng bớt đi để nhường chỗ cho những lo toan, bận bịu. Rồi những cãi cọ vặt vãnh, những giận hờn nho nhỏ cũng đến thường xuyên hơn. Nhưng bé Chuyên luôn luôn là một 'sứ giả tuyệt vời' để chúng tôi ngưng chiến.

Nhìn anh chơi đùa cùng con, nghe bé Chuyên bi bô những lời ngộ nghĩnh, lòng tôi tràn ngập một cảm giác mãn nguyện và hạnh phúc. Cuộc sống ở xứ người với bao nghiệt ngã, lo âu và phiền muộn nhưng tôi có anh, có bé Chuyên. Thời gian qua đi trong êm đềm. Và tôi đã tin anh không mảy may ngờ vực. Tôi cũng không có thói quen thắc mắc âu lo mỗi khi anh rời khỏi nhà. Bởi tôi nghĩ, anh cũng cần có quan hệ xã hội, bạn bè; anh không thể suốt ngày quanh quẩn bên vợ con. Nhưng tôi đã lầm... anh vẫn là anh. Có lẽ, sự yên ổn thường ngày làm anh nhàm chán. Hoặc là dĩ vãng lại thôi thúc gọi tên anh? Chỉ biết rằng...

Hôm đó là ngày cuối tuần, một ngày có nắng đẹp. Sau khi anh rời khỏi nhà, tôi cũng quyết định chở bé Chuyên đi dạo. Xe chạy chầm chậm ttrên phố. Thời tiết thật dễ chịu. Bé Chuyên được đi chơi chuyện trò líu tíu. Một buổi chiều thật êm ả và thanh bình. Và cuộc sống của chúng tôi cũng sẽ mãi thanh bình và êm ả nếu tôi không có ý định cùng bé Chuyên đi dạo chơi. Lái xe vào một bãi đậu xe vắng vẻ, chạy lòng vòng để tìm một chỗ trống và đúng lúc đó tôi nhìn thấy anh - trên băng ghế sau - với một người đàn bà. Bàn tay anh lục lọi sau lần áo. Tóc cô ta rối bời khêu gợi. Họ như hai kẻ đói khát bên bàn tiệc - quên hết tất cả. Hãy đánh chén no nê !

Mắt tôi hoa lên, trời đất như quay đảo tối sầm. Tôi những muốn xuống xe, lôi thốc anh ra ngoài, rồi nhảy lên phỉ nhổ, cào cấu như cọp dữ - mà sao, thân xác lúc này như vô hồn. Tôi muốn òa lên khóc nức nở như ngày nhỏ bị mẹ đánh đòn oan mà mắt thì ráo hoảnh. Thoát đi khỏi đây! Thoát đi... Tôi nhấn vào chân ga, chiếc xe chạy ngoằn ngoèo trên đường vắng của lối ra bãi đỗ. Thằng cu Chuyên khóc ré lên gọi tôi về với thực tại. Lái xe vào vệ đường, tôi vội tắt máy. Và tôi cuống quít vỗ về nó, để mặc cho những giọt nước mắt cay đắng tuôn rơi... "Anh đã lừa dối tôi ! Bao nhiêu lâu nay? Với người tình cũ! Phải, cô ta chính là người tình cũ của anh. Hãy nhìn anh trong cơn điên dại; Hãy nhìn anh trong cơn thèm khát! Ôi...". Những giọt nước mắt cay đắng vẫn tuôn rơi.

Sau cú sốc đó tôi đã ốm liệt giường. Anh vẫn vậy, vẫn âu yếm, vẫn đầy bổn phận và chăm sóc tôi từng li từng tí. Khi khỏe lại, tôi cũng không hé răng nói một lời nào về chuyện đó nhưng lặng lẽ như một cái bóng bên anh. Hạnh phúc của tôi. Kho báu của tôi. Cũng giống như thứ tài sản của kẻ ham ván đỏ ván đen vậy. Tôi đã trắng tay.

Thỉnh thoảng cùng bé Chuyên lững thững dạo phố, tôi lại gặp cô ta. Với dáng đi đủng đỉnh, cặp mông núng nính, vẻ no nê; cô ta nhìn tôi với đuôi mắt thật dài. Tôi tự hỏi: "Anh cần gì ở cô ta? Anh tìm thấy gì ở người đàn bà đó? Tại sao anh? Tại sao...

Trang Kim Yến

( Đã bổ chính sau lần đăng thứ nhất )

**********************************

lördag 15 mars 2025

NIỀM VUI VÀ NHỮNG BĂN KHOĂN

Niềm Vui Và Những Băn Khoăn

Nhớ lại những ngày đầu đến định cư tại xứ Bắc Âu, việc cần thiết nhất của nhiều gia đình mới đến là "sắm được" một chiếc telefon dùng trong nhà (những năm đó chưa có loại điện thoại di động như hiện nay). Và mỗi khi chiếc máy điện thoại đặt ở đâu đó trong nhà rộn lên chưa kịp hết hồi chuông thứ nhất, liền ngay lúc đó đã có một bàn tay nhấc ống nghe lên, cho dẫu khi đó giữa đêm đông khuya vắng, nhà trên nhà dưới đã tắt đèn và ai nấy trùm mền từ đầu đến chân kín mít. Nhưng vừa chợt nghe hồi chuông máy điện thoại vang lên, cả nhà bật dậy và chẳng cần nhìn kỹ cũng biết người nào cũng tỉnh như sáo sậu. Cùng lúc người trong nhà xúm tụm lại gần bên chiếc điện thoại, hồi hộp lạ thường, một tiếng thở mạnh hoặc ho khan cũng không có. Người trong nhà lắng nghe tiếng nói từ bên kia đại dương, và ai nấy những tưởng lúc này đây, nơi bên kia biển muôn ngàn sóng vỗ, cũng có nhiều người xúm quanh bên chiếc điện thoại với nỗi mừng vui và có thể có cả những băn khoăn day dứt. Những tiếng chào hỏi vội vàng, vài lời hỏi thăm chân tình của láng giềng, thân hữu.

"- Ôi, anh Hai đó ư ? Em đây, Út Hải Ngọc của anh ngày trước đây! Chia tay với anh từ đêm anh vượt biển ngày đó..."

"- Út Ngọc ơi, suốt đời anh chẳng thể quên em!"

Nghe thoảng qua có tiếng nấc nghẹn và tiếng thì thầm bên ống nghe. Thời gian và không gian bỗng đứng yên và lặng tờ trong vài khoảng khắc. Kỷ niệm những đêm vượt biển, những phút giây sinh tử kề cận chạy theo đường lộ biên giới, bỏ lại quê hương để tìm sự sống thoáng hiện trong trí nhớ nhiều người lúc này. Chiếc máy điện thoại trong mỗi nhà khi mới đến đây là nhịp cầu tình cảm nối liền hai xứ sở cách biệt, là một chút hy vọng còn sót lại sau những ngày xa cách. Vài kỷ niệm yên bình xa xưa được nhắc lại, những giọt nước mắt nóng hổi lăn trào nơi khóe mắt, và những tiếng cười reo vui lúc nhận ra tiếng nói người thương.

"- Anh Hai à, bển có gì vui không anh?"

"- Vui, vui, vui. Vui lắm! Hải Ngọc xa xôi ơi, anh chúc em mạnh khỏe. Anh chúc em nhiều".

"- Thôi, ông anh ơi. Chúc chi chúc nhanh lên để người khác chúc".

"- Kìa, sao chẳng còn nghe thấy gì nữa".

Những ngày tháng cũ đó đã lùi xa trong ký ức nhiều người. Anh Hai, bạn tôi, là người đã kể cho tôi nghe mẩu chuyện ngắn này. Có vài dịp gặp lại anh, anh Hai lại kể chuyện về cô Hải Ngọc của anh, những chuyện xa xôi từ những ngày đầu hai người mới quen nhau, nhìn ánh mắt xa vắng của anh, thoáng một chút nhớ thương vời vợi...

Vân Võ Hoài Phương

( Bài cũ, đăng lại )

Có thể là hình ảnh về hoa cát cánh và hoa phục sinh

Tất cả cảm xúc: