Đường Xa Văn Nghệ: 2025

fredag 19 september 2025

Bài Hay Đọc Nhiều : Mùa thu Thụy Điển

Bài Hay Đọc Nhiều

Mùa thu Thụy Điển

( Nhân dịp thu về, đọc lại bài viết của tác giả Đỗ Nguyên Ly - một đàn anh trong làng văn nghệ - để cảm nhận thêm vẻ đẹp thiên nhiên hiển hiện muôn màu ngàn vẻ...

Xin cảm tạ tạp chí TỰ DO đã gửi tặng những số tạp chí quý hiếm.)

Thu! Thu đã về trên xứ Thụy! Tôi thầm nghĩ trong lòng khi những cơn mưa cuối hè lai rai mang theo hơi lạnh heo may. Mải miết làm việc gì đó hoặc tập chú đọc mấy tập sách báo dù chỉ một vài ngày, thế thời đã khác. Sắc xanh tươi của hè trong sáng, nắng rực rỡ hệt lý tưởng của năm nay đã phai tàn, màu buồn man mác của mùa thu như tấm màn vĩ đại vô hình, trải dài ngút ngàn, rộng vô biên, những chiếc lá bay tung trong gió cuố́n, nhẹ rơi bên lề đường, bãi cỏ. Thu hữu hình choàng lên toàn châu Âu và Thụy Điển, vẻ cô liêu huy hoàng, dáng sầu bi lộng lẫy muôn thuở của nó. Màu vàng mang sắc diện thu Châu Âu có ngoại hình rực rỡ, hấp dẫn đến độ khó tả cho hết cảm xúc vơi đầy, vừa muốn đón nhận xen kẽ ngờ vực, vừa muốn ôm lấy mà hôn nhưng cũng như muốn cách ly ngay sau đó trong lòng người Phương Đông như tôi.

Giữã không gian mơ hồ của hương thu xứ thụy, tôi không thể không nhớ đến bài thơ Việt đầy cảm khái của Lưu Trọng Lư, một ca khúc dễ thương dễ nhớ, dấu ấn những kỷ niệm quá khứ đời mình, đời bạn, đời non sông... Âm hưởng bài thi ca đó tiềm ẩn trong tâm thức, đường gân thớ thịt, vào bất cứ lúc nào thích hợp cũng trỗi dậy ngâm nga lên: "Em không nghe mùa thu... lá thu rơi..." Khi trong lòng đã âm vang lời thân thương đó, chính tôi - thân phận ly hương, cũng bị lôi cuốn bất ngờ theo cuộc hành trình tưởng tượng về quê hương, những kỷ niệm giận hờn, những thương mong nối theo nhau hiển hiện, dù trong vài khoảng khắc im lặng giữa mùa thu trên đất lạ quê người.

Châu Âu cũng như Thụy Điển có những màu mè độc đáo bên cạnh bộ y phục gia truyền của mùa thu. Có loại thảo mộc đổi sang màu mận tím mỗi lần thu đến. Những chiếc lá khác đón thu bằng màu nâu non mơ hồ. Vài thực vật lạ lùng, lá trổ màu cà phê sữa hoặc rực hồng mỗi độ thu về. Độc đáo hơn nữa có loại cây trồi ra những hạt nhỏ tròn, đỏ chói, dường như để tạm biệt nhưng cũng để khuyến lệ lòng ai hay lưu luyến buồn bã vào buổi tàn thu...

Nhìn vào hàng cây quen thuộc trong công viên, tôi nhận ra dáng hình chiếc lá vàng rực, những chiếc lá mẫu mực thường được quảng bá như là biểu tượng của mùa thu Châu Âu cũng như thu Thụy Điển. Lớp lá trên đỉnh ngọn cây ấy, mang màu vàng hanh, sắc nóng như lửa cháy, như đôi cánh những con cò lửa ở Việt Nam. Sinh khí của cành lá đầu cành có vẻ khô khan, tuổi tác, mỏng manh, chẳng biết có chịu nổi cơn mưa gió phũ phàng sắp đến.

Chùm nhánh giữa cây chứa những chiếc lá mang đầy đủ tinh túy điển dáng mùa thu mệnh danh ôn đới Tây Phương. Những ngày trong sáng, nền trời bao la xanh ngắt, nắng ấm trải giải lụa đào xuống thế gian, ánh sáng vừa mang vẻ du dương thân tình lấp lánh một huyền bí thiên nhiên. Khi đó, những lá ở độ cao lưng chừng của cây sẽ triển lãm tất cả tinh hoa của phong thu Thụy Điển, óng ánh vàng, tươi roi rói, lấp lánh như những tiết họa sơn son thiếp vàng trên áo bào hoàng đế, rực sáng như vòng vàng nữ trang. Màu vàng qúy tộc hai chiều này, vừa khêu gợi tâm tư cho người đa cảm vừa cảnh tỉnh kẻ không biết tôn trọng thiên nhiên. Màu gợi ý gợi tình đó, ta thấy được qua những bức tranh thu vàng của nhiều danh họa cổ điển như Van Gogh, Levitan... Vẻ đẹp quyến rũ của mùa thu thường thấy trên thơ văn nhân loại cũng như phô bày trên những chiếc lá trung dung này. Tôi chợt hiểu, vì sao chúng được Châu Âu cũng như quốc gia Thụy Điển này coi là biểu tượng khí hậu cho mùa giã biệt hè, đón đông sang, chúng trở thành đặc trưng, người mẫu cho mọi trang trí mùa thu Tây phương.

Những chiếc lá định cư ở các cuối cành, cuối thân cây thì khang khác, mang màu vàng phơn phớt xanh tuy ngây thơ nhưng hứa hẹn một tương lai không rõ ràng. Màu thiên thanh, xanh vàng, vàng xanh lẫn lộn. Hè vẫn còn vấn vương cố năn nỉ, níu kéo hòng được sống chung với thu trên chiếc lá vàng này dù chỉ là vài ngày, thu vàng vừa hòa giải vừa tìm cách khôn ngoan lấn lướt hè xanh với biểu lộ bên ngoài vẫn cố tỏ duyên lành canh ngọt. Mảng màu xanh lam trên chiếc lá này vừa diêm dúa khêu gợi dễ ghét, vừa gợi mở hấp dẫn huyền hoặc gì đó, nhưng chưa kịp nghĩ ra, chúng vội khép lại, không muốn tiếp cận với mình nữa. Tôi cảm giác trong tâm rằng những chiếc lá này trong hợp đã có tan, gần gụi nhau lúc này đây để rồi chia ly mai sau nhưng không thể định liệu trong tan có hợp lại không? Vào lúc những chiếc lá cuối cùng này mang được sắc đẹp hãnh diện của nàng thu thì bạn hữu láng giềng lớp trên, bên cạnh đã cỗi căǹ héo hắt hay gửi xác ngay dưới gốc... Không còn ai để mà phô sắc, tâm sự... Những chiếc lá cuối cùng, hình ảnh mùa thu cô đơn trong lòng người cô phụ ?

Màu vàng huy hoàng như họa phẩm của thu Tây phương hoàn toàn không có ở Việt Nam. Nhiều lúc tôi tự hỏi tại sao thiên nhiên ban bố cho thu thần sắc màu vàng? Màu mè đầy kênh kiệu của một quý kim cùng tên và cùng màu là Vàng, màu quý phái mà tất cả các triều đình, vua chúa hoàng gia trong lịch sử nhân loại dùng làm vương hiệu cao sang và cả đến tôn giáo cũng dùng màu vàng làm y phục của chức sắc thượng đỉnh? Màu xa hoa mà các phú gia ưa chuộng? Sao mùa thu diệu vợi tiêu dao, tâm trạng luôn thổn thức, hay thấp thoáng nỗi sầu vô cớ lại có nhãn hiệu của màu hoàng kim quyền thế́, sang trọng phú quý đó nhỉ? Vì sao Tạo Hóa không cho thu bộ trang phục khác hợp với phong điệu vốn phấp phỏng của nàng? Hòa nhập với tâm trạng cảm thương cô liêu, dễ bị lung lạc cuốn hút về xa xăm bất định?

Một lần ngược lên hướng Bắc, tôi đến thành phố Fargesta để tiễn đưa thân nhân sang Hoa Kỳ...(*)

ĐỖ NGUYÊN LY

thu 1997

(*) Bản chép ngắn, đã sửa qua, thực hiện tháng 9. 2025.

fredag 12 september 2025

Truyện Ngắn: CÕI THƯỜNG (4)

Truyện Ngắn

CÕI THƯỜNG (4)

Ông đứng dậy, bước những bước nhẹ tiến ra cửa ngoài. Tôi ngồi lại và rất muốn biết cơ sự nào sắp đến với ông. Tôi nghe tiếng một phụ nữ, giọng còn trẻ và tiếng chủ nhà nói, bằng những lời thân thiết:

- Nhà bố đương có khách. Ngày mai con và mẹ đến thăm cũng được. Khách còn ở lại vài ngày, có vội gì đâu.

- Nhưng bố ạ, khách đàn ông hay khách đàn bà?

- Đàn ông.

Im lặng một lát, tôi nghe tiếng chủ nhà ho khan và một phút chờ đợi qua nhanh.

- Đàn ông thì bố sợ gì. Bố cứ để con vào.

- Nhưng mà...

- Chuyện này con thấy hemligt quá.

- Đâu có chi bí mật. Con không tin bố nuôi của con à?

- Con tin bố. Nhưng mẹ con chẳng tin chuyện này.

- Thôi vậy...

Việc thương lượng chắc hẳn đã đến hồi kết, hình như chủ nhà đã nhân nhượng. Tôi thoáng nghe tiếng cửa ra vào đóng lại và tiếng chân hai người bước vào phòng khách.

- Chào chú ạ.

Một phụ nữ tuổi ngoài hai mươi, một người đã có gia đình vì trông vẻ ngoài cũng sồ sề một chút, vừa nhìn thấy tôi đã chào.

- Cháu nó gọi tôi bằng bố nuôi. Còn mẹ cháu, lúc trước ở V.N, nay qua bên này được vài tháng.

Tôi chào cô con nuôi chủ nhà. Nghe giọng ông nói ngập ngừng, tôi cảm thấy có vẻ vui thích, chẳng hiểu tại sao.

- Tháng trước, tôi có ít tiền, gửi cháu mua giúp một ít thực phẩm. Chẳng may đợt đó vài thứ cần mua chưa về, hôm vừa rồi mới có. Hôm nay cháu mua thêm và đem lại. Anh và tôi hôm nay gặp hên, khỏi dùng món xà bần trong tủ lạnh nữa.

Để câu chuyện thêm hấp dẫn, tôi nhìn chủ nhà nói vui:

- Tôi tiếc món xà bần đặc biệt của anh quá.

- Anh đâu biết món xà bần của tôi là món gì, đúng không? Nào, anh thử hỏi con nuôi của tôi xem tôi nói có đúng không.

Trong giọng nói của chủ nhà, vừa có vẻ kiêu hãnh vừa có vẻ thách thức. Tôi biết tính tình ông xưa nay vẫn vậy, trong tranh luận dù thắng, dẫu thua cũng cãi "đến cùng", một người bạn ngày trước gọi đùa đây là tính cố chấp, dường như về khoản này, ông vẫn còn hăng lắm. Tôi hỏi cô con nuôi:

- Bố nuôi củ̉a cháu nói với chú là ông có món chú chưa biết đến. Đó là món xà bần để trong tủ lạnh. Nhưng thực ra, chú chưa biết món gọi là xà bần này là món gì. Cháu thử nói để chú biết, món này là món gì vậy?

- Chú chưa biết thật sao? Món này là các thứ bữa trước để lại. Hôm đó, nhà có tiệc, làm nhiều món quá, dư hẳn một mâm mà toàn đồ ngon nên mẹ cháu và cháu để dành lại trong tủ lạnh.

- Nếu đúng như thế, các món đã nấu chưa dùng đến, gom để dành lại nên gọi là món thập cẩm. Tôi biết có nhà hàng cơm đã bán món này. Có thể, đôi khi cùng một món ăn nhưng người ta gọi khác đi chăng?

- Nhưng dẫu gì câu chuyện vừa rôi chứng tỏ tôi hiểu biết nhiều trong đời hơn hẳn anh rồi nhé. Thôi, con về kể với mẹ hôm nay bố đã thắng một tay thuộc loại chữ nghĩa nhé.

Nhìn nét mặt hân hoan và nụ cười thỏa mãn của ông, tôi thấy cần nhún nhường ông lúc này.

Cô con nuôi chủ nhà nhìn ông và tôi, rồi vừa chào vừa cười ra về.

- Vậy ra ông thầy tướng xem cho anh ngày trước đoán cũng đúng đấy.

Tôi nói để qua việc vừa rồi. Chủ nhà khôn lắm, ông cười, nhìn tôi qua cặp kính trễ:

- Kiểu này là anh định nói kháy tôi hả? Nhưng khoan nói đến đoạn này. Để tôi xem con nuôi của tôi đem đến những thứ gì đã.

Nói rồi ông bước ra lối ngoài xách vào hai túi thực phẩm nặng.

- Chu choa! Hai túi này "god mat, hẩu xực" rồi. Tôi và anh dùng đến hai tuần cũng chưa hết. Kể ra anh cũng tốt số, đến đâu cũng được thánh nhân phù trợ. Đúng như ông thầy ngày trước đã nói.

- Nghĩ ra thì lúc còn xuôi ngược tìm một nơi sống an lành thời xa xôi đó, lời ông ấy nói với anh và tôi đã giúp chúng ta một chút hy vọng về ngày mai.

- Đúng. Tôi cũng phải cảm ơn ông ấy. Dù những lời của ông nói có vẻ xa vời. Lúc đó, bốn cõi điêu linh, nhân tâm rối bời. Ông ấy đã nói những lời tâm tình, những lời giúp bạn bè ráng vượt qua cơn bĩ cực để đón một ngày mai tươi đẹp hơn. Đó là lời nói của một tấm lòng nhân hậu.

Sau câu nói đó, ông nói bằng giọng thân tình:

- Đã đến giờ chúng ta vào bếp được chưa? Ở nhà này anh cứ yên tâm trổ tài bếp núc. Tôi làm 'chân' phụ bếp giúp anh.

Tôi nói đùa:

- Nấu nướng thì tôi kém lắm, nhưng viết một, hai bài bình phẩm những món đã được khoản đãi thì cũng không đến nỗi. Tôi rất mong dịp này đến thăm anh...

- Vậy là anh đã đến đúng địa chỉ. Nhưng anh có đem theo chai rượu bổ nào không đấy? Có à. Vậy là có dịp vui với nhau. Lâu quá rồi chưa có dịp ngồi tâm tình với anh.

Tôi chợt nhớ ra, nói với ông:

- Anh còn quên chưa kể tôi nghe về chuyện riêng của anh. Người ta nói anh rất hên về hậu vận. Tôi nghe chừng có lẽ ứng nghiệm.

Ông nói:

- Khoảng chừng một thập niên trước, tôi chuyển đến ở vùng này. Xứ Bắc Âu mùa đông lạnh lẽo băng giá với cảnh tuyết trắng trên những nẻo đường. Mùa đông rét tái tê làm tâm hồn những kẻ ly hương như tôi cảm thấy cô quạnh, Tôi sống lẻ loi trong căn hộ và quãng ngày đầu đến đây, tôi nhớ khôn nguôi vài bạn hữu đã cùng tôi sống ngắc ngoải trong vài trại tỵ nạn. Dẫu sao đoạn đời đó cũng để lại trong ký ức kỷ niệm thương đau của một thời...

Nơi này dù xa lắc xa lơ, nhưng tôi vẫn còn gặp vài kẻ cùng cảnh xa quê hương. Và tôi đã quen biết gia đình hai cháu, lúc đó các cháu gọi đùa tôi là bố nuôi. Nỗi ưu phiền của cảnh cô đơn cũng nhẹ vơi dần. Vừa qua, vợ chồng hai cháu bảo tôi về ở chung. Hai cháu nói: "Hiện nay bố sống cô đơn, còn mẹ của chúng con hơn chục năm nay sống cũng chỉ một mình. Bố về ở chung cho vui nhà". Tôi còn lưỡng lự lắm. Anh ở lại vui với tôi vài ngày, rồi nghĩ thử coi có thể giúp tôi...
- Chuyện đời xưa nay gặp nhau rồi xum vầy, xum vầy rồi ly tán... ly tán rồi lại xum vầy là chuyện thường anh ạ. Nhưng sống để thêm niềm vui, thêm kỷ niệm ân tình trong quãng đời mới là hay. Tháng năm cũ rồi sẽ phai tàn, còn niềm vui và kỷ niệm theo chúng ta suốt cuộc đời. Tôi tin rằng anh sẽ hiểu ra.

Nghe tôi nói, ông cười vui vẻ:

- Anh cũng khéo nói vun vào lắm. Bữa nào tôi chuyển nhà, tôi sẽ mời anh đến dự. Bữa đó, anh phải đờn và hát. Liệu anh có nhận lời giúp tôi không?

- Giọng tôi chẳng được hay lắm, nhưng hôm đó tôi sẽ đứng với anh để chúng ta cùng hát góp vui một bài. Anh nghĩ nên chăng?

Ông cười:

- Việc đó để bàn sau. Còn hôm nay tôi sẽ khoản đãi anh một bữa thật đặc biệt!

Vân Võ Hoài Phương

( Bản cuối, chỉnh sửa xong tháng ̣9. 2025)

*************************

onsdag 10 september 2025

Truyện Ngắn: CÕI THƯỜNG (3)

Truyện Ngắn

CÕI THƯỜNG (3)

Trong lúc ông bận rộn pha thêm một đợt nước mới, tôi chợt nhớ ra món quà phương xa đem theo trong túi xách. Tôi mở túi lắy ra vài gói bánh xốp và đặt lên bàn:

- Nhân chuyến đến thăm anh, tôi đem theo vài thứ để chúc mừng anh.

Nhìn ra bầu trời xanh ngoài khung cửa, ông cười nói với tôi:

- Trời hôm nay đẹp quá. Mà anh cũng khéo sao, đến đúng vào một hôm đẹp trời.

Nói xong, ông vào phòng bếp đem ra một chiếc đĩa để đựng bánh. Những chiếc bánh xốp có kem ở giữa, tuy chưa phải là loại thượng hảo hạng, nhưng để dùng trong khi nói chuyện vui thì cũng khó chê được. Tôi và ông như cảm thấy bầu không khí trong nhà vui vẻ thêm.

- Lâu nay anh có gì mới không?

Tôi ngẫm nghĩ một lát. Chắc ông cũng biết qua vài việc đã đến với tôi trong mấy năm gần đây. Thường đôi, ba 'nguồn tin lang bang' ở đâu đó thỉnh thoảng rọi chiếu đến một hai người trước đây đã thân quen. Tôi hiểu điều đó nên nói:

- Chuyện gia đình của tôi vẫn thế. Còn vốn liếng để theo nghề... (Tôi làm một cử chỉ gò lưng xuống bàn cặm cụi viết để ông hiểu,)... mỗi ngày một vơi thêm. Vận số chưa đến, biết làm sao anh?

- Anh cũng biết câu Nghiệp tình lận đận lênh đênh, thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay. Tôi cũng giống anh, mê mải nghiệp đèn sách từ ngày còn trẻ. Thời mới biết chuyện tình ái, tôi là vai chính trong một vở bi tình sử. Tôi gặp một nàng cũng đam mê văn chương lắm. Chúng tôi yêu nhau mê say, nhưng lúc đó đâu hiểu cặn kẽ rằng bên cạnh tình yêu, hai người cần lo tính trước về đời sống của một gia đình. Và chuyện tình đó đã kết thúc giống y màn cuối một vở bi tình sử. Tôi và nàng đã chia tay nhau. Chuyện tình của hai kẻ mê thơ văn thường đẹp như mơ, nhưng sau hết chỉ còn nuối tiếc,

- ?

- Anh biết những năm tháng đó rồi, lo một thân còn chưa xong, nói chi lo đến một gia đình. Còn tôi vốn dĩ chẳng muốn nhờ cậy ai. Nói thật tình, tôi cũng không muốn một người nữa cùng chịu khổ chung với mình.

- Đấy có phải là cách tự phê phán theo kiểu kinh nghiệm đầy mình không nhỉ? Cái kiểu tự kiểm này tôi nghi ngờ lắm.

- Chà, thì ra anh và những người khác tôi đã gặp, lâu nay sống trong một xã hội dân chủ, việc nào thấy kh̀ông đúng hoặc nghi ngờ là nói ngay. Nhưng kiểu nói của tôi đâu phải là kiểu nói bảo thủ.

Tôi cười:

- Vậy là anh cũng tự kết luận được đấy.

Ông ngồi gần lại bên tôi, giọng nói trở nên thân mật:

- Lâu nay mới gặp dịp trò chuyện cùng anh, và dù quan điểm của anh không giống tôi, nhưng thực tình tôi cũng thấy thoải mái. Cùng nhau nói đến vài chuyện đời thường giữa anh và tôi, tôi nghĩ cũng như chúng ta cùng chung tay xây một nhịp cầu thân tình nối liền hai thế hệ. Anh cũng biết đấy, dù hơn tuổi anh chút ít, nhưng từ ngày còn ở chung trại tỵ nạn, ở chung một buồng mấy trăm người, anh là người thân thiết với tôi.

- Và kiểu nói của tôi cũng làm anh nhiều phen ấm ức lắm.

- Đúng vậy. Nhiều lúc tức ghê lắm nhưng vẫn phải cười. Nhưng nghĩ ra, anh đúng là một bạn tốt.

- Hóa ra tôi sắm vai này cũng được một khán giả như anh ưa thích.

Anh cười. Trước đây chúng tôi đã có những lúc trêu đùa nhau khiếp lắm. Nhiều khi mang "bệnh" của nhau ra "chữa trị". Hai chúng tôi đâu phải là thánh hiền; vì thế mà một thì có 'tật' dại gái, còn một có 'tật' nói ngay không để bụng, do đó cũng dễ mất mát bạn bè.

- Hôm nay tôi muốn nói với anh chuyện này. Để chia sẻ những ưu phiền của những người đàn ông như anh và tôi, tôi buộc lòng ph̉ải nói đến.

- Nghe anh nói, tưởng chừng nghe một hồi chuông...

- Tôi vẫn biết anh là người trực tính, nhưng chuyện này có thể có ích cho anh và tôi nữa. Vậy đừng vội giận tôi.

- Vâng, anh cứ nói.- Tôi cười vui vẻ nói thêm - Nhưng anh nói qua phần dẫn nhập rồi đó. Anh cứ nói luôn, khỏi vòng vo mãi.

- Anh vốn biết, một truyện ngắn khó nhất là đoạn trước tiên. Cái khó thứ hai là dùng chữ để thuật lại câu chuyện của nhân vật chính...

- Vâng, tôi muốn nghe anh kể về nhân vật chính,

- Một văn sĩ yêu một cô gái bình thường. Rồi hai người cùng nhau xây tổ ấm. Thời gian lặng lẽ qua đi, và tổ ấm đó đã có thêm hai, ba đứa con. Văn sĩ vẫn mải theo đuổi con đường gập ghềnh của anh; còn cô vợ, vốn chỉ là phụ nữ bình thường nên cô chỉ mơ ước chồng cô rạng rỡ về tiền tài như những người đàn ông khác. Rồi những bộn bề của đời thường ập đến, văn sĩ vẫn mải lo nghĩ có được một hai tác phẩm, còn người vợ mỗi ngày lại thấy ước mơ của cô một xa vời, nhất là lúc này đây, gia đình đó lại sống ở hải ngoại.

- Anh nói đúng. Và anh đã chọn tôi làm nhân vật chính trong câu chuyện thì phải.

- Ôi...

Ông nhìn tôi, ánh mắt tỏ rõ niềm hứng khởi:

- Bóng dáng văn sĩ đó cũng là bóng dáng của anh và của tôi. Ở hải ngoại lúc này, anh và tôi cũng như nhiều người khác đã biết: văn, thi sĩ là những người nghèo về vật chất. Vậy cảnh đời của anh và cảnh đời của các gia đình khác cũng ở trong tình cảnh đó, rồi sẽ ra sao trước cuộc chạy đua về tiền tài, vật chất mà rất nhiều người ham mê lúc này?

- Anh tỏ ra đã am hiểu rất nhiều về điều này.

Tôi nhìn ông kính nể.

- Nhưng tôi biết, chuyện gia đình anh rồi sẽ qua.

- Tôi chưa hiểu,,,

- Vì cứ theo lời ông thầy đã coi tay cho anh ngày trước ở trong Trại. Ông ấy đã nói trước rằng, đường đời anh gập ghềnh lắm, nhưng qua khỏi đoạn gập ghềnh sẽ đến một đoạn êm xuôi thôi.

Tôi chợt nhớ ra.

- Ồ, đúng vậy. Lúc này đây, đường đời còn ngổn ngang lắm.

- Thôi, tôi cũng khích lệ anh, ráng vượt qua quãng đường ngán ngẩm này.

- Còn anh? Ngày đó ông thầy cũng xem tay cho anh. Đến nay anh đã thấy ứng nghiệm chưa?

Đúng lúc đó, tôi và ông nghe một tiếng chuông reng lên ngoài cửa, chủ nhà nhìn tôi, ông nói khẽ:

- Chắc là sắp sửa ứng nghiệm đó... Anh chờ tôi một chút.

...................................................................................................................

Vân Võ Hoài Phương

tisdag 9 september 2025

Truyện Ngắn: CÕI THƯỜNG (2)

TRUYỆN MGẮN

CÕI THƯỜNG (2)

- Tôi thường nhớ lại những kỷ niệm xưa nên cuộc đời cũng đỡ trống trải. Kỷ niệm dù khổ đau hay vui sướng cũng giống một thần dược giúp bản thân có thêm nghị lực. Anh có nghĩ như vậy không?

Câu hỏi của ông làm tôi bối rối một phút. tôi trả lời đại:

- Anh "tu luyện" đã lâu trong cõi thường này nên về lãnh vực tâm linh hẳn anh hơn tôi nhiều lắm. Lời vừa nói của anh, tôi sẽ ghi vào cuốn sổ riêng của tôi.

Ông nhìn tôi và cười như thời hai chúng tôi còn sống trong Trại, khi thấy tôi giả bộ tìm cuốn sổ tay trong túi. Rồi ông nói vui:

- Tôi rất sẵn lòng mời anh ở thêm ít ngày trong túp nhà nhỏ bé này để truyền lại vài kinh nghiệm của tôi, nếu anh chẳng khước từ.

Nói đến đây, dường như vừa nhớ ra một việc có thể là "quan trọng", ông quay về phía phòng bếp nói tiếp:

- Kể ra, anh đến thăm tôi một tháng trước thì bếp núc tưng bừng lắm. Tháng trước Sở cũ gửi cho tôi một món tiền kha khá, nên chi tiêu cũng rủng rỉnh. Mải vui với mấy anh bạn đến ăn mừng nên tháng này lại trở về lối xưa. Nhưng không sao, anh đã sống với tôi ở trại tỵ nạn, bây giờ đến với nhau là quí rồi. Có rau ăn rau, có mắm ăn mắm. A! Hình như trong tủ lạnh vẫn còn món xà bần.

Tôi nhìn ông chăm chú. Có thể tôi đã nghe hoặc đọc ở đâu đó giới thiệu qua về món này. Tôi thành thực nói:

- May mắn quá! Tôi chưa bao giờ được thưởng thức món này. Nhưng món xà bần của anh đặt mua ở đâu vậy?

Ông ngạc nhiên nhìn tôi:

- Món này không phải đặt. Có sẵn trong tủ lạnh mà.

Nói rồi ông kéo trễ cặp kính xuống, nhìn kỹ vẻ mặt thật sự chẳng biết gì về món "xà bần" của tôi. Ông cười có vẻ khoái lắm.

- Vậy đúng là anh chưa biết món xà bần như thế nào! Thong thả ngồi nói chuyện một hồi nữa, uống xong xuôi tuần nước này, rồi anh sẽ được thưởng thức món xà bần đặc biệt của tôi.

Và như muốn nhấn mạnh thêm "tầm quan trọng", ông nói tiếp:

- Anh nên nhớ, món đặc biệt này chỉ có trong tủ lạnh của tôi. Chẳng có một restaurang nào bán.

......................................................................................................

Vân Võ Hoài Phương

söndag 7 september 2025

Truyện Ngắn: CÕI THƯỜNG (1)

TRUYỆN NGẮN

CÕI THƯỜNG (1)

Trong dịp đến thăm một đàn anh văn nghệ hải ngoại - một người đã trình làng tác phẩm đầu tay cách nay vài chục năm và hơn tuối tôi chừng chục niên - tôi rất vui lúc gặp lại ông và thêm chút kính nể, bởi ông vẫn khỏe mạnh và còn nhiều thanh niên tính như ngày nào tôi và ông cùng sống chung trong mốt trại tị nạn ở mộ̣t vùng Đông Nam Á. Trong lúc ông vào phòng bếp bên cạnh đem ra vài thứ để tiếp khách, tôi ngồi lặng lẽ và tự hỏi: phải chăng vị chủ nhà này đã có bí quyêt để giữ được đời sống chẳng nhạt phai?

Cảnh trí trong nhà chẳng khác chi các gia đình tôi đã vài dịp được mời đón. Ở bên này, như nhiều người đã biêt, mỗi nhà dù lớn dù nhỏ, nhà nào cũng có một phòng khách. Và phòng khách tôi ngôì hiện giờ, trông qua cũng bình thường với vài chậ̣u cây nhỏ đặt bên cửa sổ, một bộ bàn ghế vừa gọn ghẽ vừa thích hợp với diện tích của phòng; một bức tranh phong cảnh treo trên tường rât ưa nhìn và chiêć tủ gỗ với vài khung kính, bên trong lưu giữ vài kỷ vật những nơi chủ nhà đã qua thăm.

Một khung cảnh chẳng có chi đặc biệt lăḿ. Vậy sôńg giữa cõi thường này, gia chủ phải là kẻ có tàng ẩn trong tâm linh bí quyết nào đó mới có thể hiện hữu với trạng thái vui vẻ như hôm nay. Tôi băn khoăn lăḿ và lúc này bận tâm nghĩ cách nhân dịp đến thăm ông bữa nay để học thêm kinh nghiệm sôńg hiêḿ này.

- Cuối cùng thì anh cũng tìm đến thăm tôi. - Chủ nhà từ phòng bêṕ bước ra, cười - Tìm đến thăm một kẻ ở nơi hẻo lánh.

- Từ ngày chia tay với anh ở trại tị nạn, hôm nay mới gặp lại anh. Tôi vẫn nghe có người nói, anh được tiếng là nhiều khách đến thăm lăḿ. - Tôi nói đỡ lời ông.

- Người ta đồn đãi vậy thôi. Thật ra vài tuâǹ nay chẳng có ai đên thăm để có dịp ngôì nói chuyện. Còn anh, đây là lâǹ thứ hai tôi mời anh mới đêń.

Tôi cười, đinh nói lời nhận lỗi nhưng ông nói tiêp:

- Kể ra cũng chẳng trách anh đượ̣c, vì lúc đó vào đúng dịp anh chuyển gia đình. Tôi đã qua vài phen như vậy nên tôi hiểu và chẳng có ý trách anh đâu.

Chúng tôi ngồì nhẩn nha uôńg nước. Những ngày này ông và tôi được thư thả. Ông nghỉ̉ hưu đã vài tháng nay, còn tôi gặp dị̣p nghỉ̉ lễ thong thả đôi, ba ngày. Trong giây phút yên lặng, dường như ông và tôi mỗi người đang để tâm tư của mình nghĩ đêń một nơi xa xôi...

Tôi nhìn bâù trời xanh ngoài khung cửa sổ, nhìn áng mây nhẹ̣ lãng đãng trên nêǹ trời và năńg vàng chan hòa nơi xứ lạ. Tôi chợt thâý thoáng trong tâm trí hình ảnh quyêń rũ của một chuyêń du lịch. Cảnh vui tươi nhiêù màu săć đó vẫn thường hiện lên trong tâm trí tôi những lúc tôi có dịp nhìn một khoảng trời xanh và một khung trời nhiêù năńg. Những bêń ga với các đường ray tỏa vê muôn hướng, nét mặt của vài du khách ánh lên niêm̀ vui. Mùa hè về, người ta thường mong đêń được những nơi xa vời, ở nơi đó, đường phố nhộn nhịp, có bâù trời xanh trong và năńg vàng rộn rã đợi chờ họ với bao niêm̀ vui thích mới. Ai trong chúng ta chẳng có một mơ ước nhỏ nhoi trong cuộc đời..

Ông đưa tiêṕ tôi một ly nước nữa và nói:

- Trong số các bạn sôńg chung trại tị nạn ngày trước, nay chỉ có tôi và anh may măń được sôńg gần nhau lúc này. Còn những người kia, nay mỗi người sôńg mỗi nơi và ở xa tít xa tăṕ. Thỉnh thoảng mới nghe tiêńg nói bạn bè thân thiết, và nghe kể lại các mẩu hôì ức của những ngày sôńg nơi lán, trại. Một nỗi buôǹ diệu vợi khi nhớ về ngày đâù vượt biển tìm tự do... rôì đêń quãng ngày đâù tị nạn trên đât khách. Những ngày này lại nhớ những năm xưa.

Tôi nhìn chiêc ly cầm trong tay, mỉm cười nhớ lại một thời đã từng sôńg:

- Anh vẫn giữ được bộ ly này từ ngày còn ở trại. Qua mâý đợt chuyển trại, và từ bên đó sang bên này, chẳng sứt mẻ chi, khéo thậ̣̣t! Tôi còn nhớ, bộ ly này anh mua hôm lãnh được ngày lương thứ nhât́.

- Hôm nay, kỷ niệm bữa tiệc mừng tự do của anh và tôi trong trại tị nạn ngày trước, tôi rât́ hân hạnh được uôńg mừng bên anh với bộ ly đặc biệt này.

Nhớ lại ngày hôm đó, anh và tôi nhìn nhau mừng mừng tủi tủi. Chợt thâý thoáng qua trong tâm trí, vài tháng trời ăn cơm trại, chia nhau từng mẩủ thuôc, nhường nhau những ly trà đâù... Ai nâý gâỳ ruộc bởi thương nhớ người thân còn kẹt lại nơi quê nhà. Quãng ngày tị nạn đó, người nào trông cũng tơi bời vì vừa được cứu thoát sau một cơn biêń loạn dữ dội.

Gâǹ ngày các trại viên được châṕ nhận sang định cư ở một nước thứ ba, Ban quản trị Trại cho nhiêù người ra ngoài trại tìm kiêḿ việc làm để có một ít tiêǹ mua vài thứ đồ câǹ dùng và bôì dưỡng thêm sức khỏe. Anh và tôi quen một người bạn sang trước, xin giúp được hai 'chân' khuân đồ rau qủa cho một tiệm bán thực phẩm. Việc khuân chuyển các lồ đâỳ rau qủa cũng khá nặng nề. Tôi và anh lúc đó trông còm nhom vậy mà vào việc, làm cũng nhanh thoăn thoăt́; mỗi người như có một cái "mô-tơ" găń ở sau lưng. Việc chuyển rau quả dưới bêń lên xe rôì từ xe xuôńg tiệm rât́ nhanh gọn. Qua một ngày làm với anh, tôi rât́ nể phục anh là người nhanh nhẹn chóng quen việc. Bản chât́ tôt́ và vui vẻ của anh được những người làm chung ưa mến.

Ngày hôm đó chủ tiệm rất hài lòng, trả luôn tiêǹ lương ngày đâù rất hậu và nhận luôn anh và tôi làm tiêṕ. Mỗi người câm̀ gâǹ hai trăm đô tiêǹ bản địa trong tay, vui quá chẳng còn biêt́ nên mua thứ gì lúc này. Nỗi vui mừng vì từ hôm nay được sôńg tự do, và được đi đây đi đó thỏa như ước nguyện. Niêm̀ vui trong những ngày làm xêṕ khuân đồ rau quả đã xoa dịu bớt nỗi buôǹ của quãng ngày lênh đênh nơi đât khách.

..............................................................................................................................................

Vân Võ Hoài Phương

Bài Hay Đọc Nhiều: THƯ BẠN

Tôi nhận thư anh giữa một chiều

Nửa phần cay đắng nửa tin yêu

Mười năm chuyện cũ đau lòng nhỉ

Từng chữ từng câu nói rất nhiều

Tâm tư dán kín một bì thư

Nặng cả tiền tem nặng cả từ

Thành phố mất tên từ dạo ấy

Nỗi buồn phủ mãi khói âm u

Cà phê đầu ngõ có còn không

Hãy uống dùm tôi giọt cuối cùng

Cái chất màu đen toàn vị đắng

Khi đời hết ngọt uống như không

Anh vẫn chôn chân giữa cuộc đời

Bên lề xã hội sống khơi khơi

Gạo hẩm có còn bay mùi mốc

Bếp lửa ra vào tủi phận thôi

Tôi tiếc cho anh sống ngậm ngùi

Trường văn, trận bút đắng trên môi

Paris, Bút thép còn dư vị

Một nước cờ sai có thế thôi

Tôi đứng bên này trời Hăm buốc

Mùa đông tuyết trắng âm hai mươi

Mà lòng vẫn ấm tình Tổ quốc

Biển động sóng xô, gió dập vùi.

HOÀI KHÊ

( Văn Bút Âu Châu, tập 3; 1996)

Thơ Tình Ưa Thích: TƯƠNG TƯ

Thơ Tình Ưa Thích

TƯƠNG TƯ

Quái lạ! Làm sao cứ nhớ nhau,

Nhớ nhau đằng đẵng suốt đêm thâu.

Bốn phương mây nước, người đôi ngả,

Hai chữ tương tư một gánh sầu.

TẢN ĐÀ

(1989-1939)

*******************************************

onsdag 13 augusti 2025

Sưu Tầm Danh Ngôn Thế Giới

# Ngày nào đọc được một cuốn sách hay, là ngày đó đáng ghi

trong đời sống. ( LAMARTIN )

# Luôn luôn có cái gì mới cho ta học. ( G. B. BHAW )

# Làm điề̀u hữu ích, nói lời can đảm, thưởng thức cái đẹp: đó là đủ

cho cuộc đời của một đời người. ( T. S. ELIOT )

# Thật buồn khi già đi, nhưng thật tốt khi trở nên chín chắn. ( B. BARDOT )

# Niềm vui cao quý nhất là niềm vui của sự hiểu biết. ( LEONARDO da VINCI )

# Trong thời gian khó khăn, hãy mang theo điều gì đó đẹp đẽ trong tim.

( BLAISE PASCAL )

# Với nghệ thuật không thể đạt được điều gì đúng mà thiếu đi lòng nhiệt huyết.

( ROBERT. SCHUMANN )

# Thành công 90 % là mồ hôi và 10 % là cảm hứng. ( THOMAS EDISON )

# Tôi yêu người có thể cười trong nghịch cảnh, có thể tìm sức mạnh trong sự khốn cùng

và trở nên can đảm nhờ suy nghĩ. ( THOMAS PAINE )

# Kiến thức là cái gì còn lại khi người ta đã quên hết những điều đã học.

( SALMA LAGERLOF )

# Người không có cuộc sống bên trong là nô lệ của môi trường bên ngoài.

( H. F. AMIRL )

# Nói hay và hùng hồn là một nghệ thuật, nhưng biết lúc nào cần ngừng lời cũng là

nghệ thuật chẳng kém hơn. ( MOZART )

Vân Phương sưu tầm tổng hợp.

///////////////////////////////////////////////////

lördag 9 augusti 2025

Hai Mùa Mưa Nắng

Hai Mùa Mưa Nắng

Gần một tháng nay, mỗi sáng thức dậy tôi chỉ nhìn thấy một màu xanh trên nền trời ngoài khung cửa sổ, khi thì một màu xanh lơ, lúc lại là màu xanh thẫm, những cụm mây thường lang thang đây đó nay đã bay tứ tán về phương nào. Gần một tháng nắng nóng và không mưa.

Ông bạn Bắc kỳ sống ở dãy nhà cách nhà tôi một con phố, mới hôm nao tuần trước gặp tôi than vãn về chuỵện thời tiết, ông bảo: "Mùa hè năm ngoái thì mưa tầm mưa tã, cơn này chưa ngớt cơn kia đã tới. Mùa hè năm nay thì nắng không để đâu h́ết nắng, nắng làm khô cả da rụng cả tóc". Vừa nheo một bên mắt nhìn nắng trải trên đường, vừa đưa bàn tay lên vuốt tóc, ông nói tiếp: "Trên đầu mình, tóc xanh năm xưa rơi rụng dần, nay chỉ còn lưa thưa vài nhúm tóc, vậy mà nắng nóng đến trên dưới ba mươi độ thế này thì đến đầu cũng bốc khói chớ đừng nói gì đến tóc!".

Dân Bắc kỳ xem ra kỳ thật. Bà bạn thân của mẹ tôi ngày xưa cũng từng nói với mẹ tôi những lời có thấp thoáng vài hình ảnh khiến người nghe không khỏi mỉm cười. Nhớ lại, một hôm bà cầm gói trà ngon đến nhà và bảo mẹ tôi pha trà để cùng uống. Chẳng biết mẹ tôi hôm ấy pha trà theo cách nào mà bà bạn khi nhấc chiếc ấm tích pha trà lên, bà bỗng nói với giọng thảng thốt giận hờn: "Gói trà ngon là thế, bà pha đến một huyện hai nước thế này. Bà và tôi uống đến sáng mai à?".

Câu nói một thời xa xưa, tại sao vẫn còn đọng lại trong ký ức đến giờ? Hai bà nay đã quy tiên, ngày tháng cũ nay xa xôi mờ nhạt, thế nhưng hình ảnh "một huyện hai nước"(thực ra có thể chỉ là gần đầy một ấm tích nước) đôi lúc vẫn còn thấy thoáng ẩn hiện ở đâu đó.

Những ngày tháng cách nay một năm hẳn là nhiều người sống nơi đây và tôi chưa thể quên. Bởi quãng thời gian ấy để lại vài kỷ niệm trong một quãng đời. Thông thường ở đời có người ngồi trầm tư nhớ lại vài kỷ niệm đã qua, đây là một cách khiến người nhiều tuổi giảm thiểu bệnh lão hóa. Ai còn sống thì thể nào rồi cũng đến cái thời "tuổi già xồng xộc theo sau". Vậy thì lúc này đây, khi sắp bước vào tuổi già, gần già (gần hưởng hưu hay mới hưởng hưu), hãy nên 'tham khảo' vài cách thức chống lão hóa là hay nhất, đừng để khi "mười phần ốm yếu đến thân rồi mới nhanh chân nhảy vô bệnh xá". Đây là lời khuyên chí tình của ông bạn Bắc kỳ di cư nay sống gần nhà. Cảm tạ một tấm lòng tử tế.

Mùa Hè năm ngoái đúng là những ngày "mưa tầm mưa tã", mưa ngập đường ngập phố. Mưa ngày này nối ngày khác. Mưa nhiều đến nỗi khiến những chủ tiệm bán đồ dùng trong mùa hè biểu lộ vẻ chán ngán thất vọng trên khuôn mặt. Những kho đầy ắp đồ dùng để bán trong dịp hè, nay ... nằm chờ mưa tạnh không nhúc nhích. Ai có dịp chạy xe lướt qua bên phía ngoài vài tiệm bán bàn ghế để ngoài trời vào thời điểm mùa hè năm trước hẳn nhìn rõ những tấm bảng to, có những dòng chữ và con số lớn: giảm giá 50% đến 70%. Thế nhưng rất ít người bỏ tiền "đầu tư" vào những thứ mua về để cất vào kho hoặc hy vọng "ngày mai trời sẽ tạnh", khi mà nhìn lên bầu trời lúc nào cũng sũng nước, và trên màn ảnh TV trong nhà vài ngày lại thấy cảnh tại một, hai nước láng giềng mưa lũ kéo trôi từng mảng nhà cửa, đường phố...

Ấy thế mà tự dưng đến tháng cuối hè, bỗng nhiên đúng là "có tin vui giữa giờ tuyệt vọng"! Tự nhiên bầu trời quang tạnh hẳn, dân chúng quăng ô, dù vào xó tủ; nơi làng xa cho đến tỉnh gần, ai nấy hân hoan, trẻ nhỏ reo mừng. Sau những cơn mưa dài, đường phố sạch sẽ tinh tươm, vườn tược cây xanh tươi tắn tràn đầy sức sống. Người ta sống tiếp và vui với niềm vui cuối một mùa nắng. Ai chẳng háo hức, vui thích thưởng thức những ngày hè nắng vàng trải rực rỡ? Những bộ bàn ghế dùng ngoài trời trở nên đắt hàng và các chủ tiệm bán đồ dùng mùa hè tươi cười hớn hở, nét mặt tựa hoa mùa xuân, lời nói đượm đà dịu ngọt và niềm nở ân cần với khách mua đồ. Ai cũng nghĩ rằng, mùa hè này đúng là một mùa hè fantastisk (tuyệt diệu). Người ta chúc nhau vui khoẻ bên bàn tiệc ngoài trời, bên những thức ăn toả hương vị thơm nức mũi và bên những thức uống ưa thích để mừng đón những ngày hè còn lại rực rỡ và vui thích nhắt.

tháng 7. 2016

Vân Võ Hoài Phương

**********************

tisdag 29 juli 2025

GẶP LẠI SAGÖNLY

TRUYỆN NGẮN

Gặp Lại Sagönly

Đôi, ba ngày cuối tuần thường có nhiều chuyến xe hơn các ngày khác. Dân cư đi làm ở vài vùng phụ cận và người ở tỉnh xa về thăm nhà lên xe buýt nhiều hơn sau mỗi chặng xe dừng. Trang ngồi gần cửa lên xuống, nhẹ tay kéo màn vải cửa nhìn ra ngoài. Xe đã chạy chậm để rẽ vào bến đỗ. Dãy nhà tầng quen thuộc và con đường vòng dẫn đến thư viện đã hiện ra trong tầm mắt Trang. Nơi đây, Trang có vài cô bạn gái và nhiều kỷ niệm thời tuổi mười bốn, mười lăm. Những sáng mùa lạnh đến trường tuyết trắng quyện bay, và các đêm hè rộn vang tiếng hát yêu đời của đám sinh viên vui nhộn.

Trang xuống xe và theo dòng người bước ra cửa chính. Đã vài tháng nay Trang mải làm mải học, thư bạn cũ gửi đến cô chẳng kịp hồi âm. Mẹ cô điện thoại đến kêu cô về qua thăm nhà vậy mà lần nữa mãi đến nay... “Mẹ à..”, một bận Hiên, bạn Trang, nói qua điện thoại với mẹ Trang, “Kim Trang lúc này quên món nem cuốn của mẹ rồi”. Trang vội cầm lại điện thoại: “Đâu có vậy mẹ ơi, rảnh việc con sẽ về thăm mẹ và thăm các bạn cũ”. Nay xưởng làm của Trang ngớt việc, Trang dùng hai tuần lễ được nghỉ về thăm nơi này.

- Ô, Trang.

Sagơnly ngồi đó, trên chiếc ghế trước cửa một tiệm áo, váy, quần thời trang và khuôn mặt cô gái Bắc Âu bừng lên niềm vui lúc gặp bạn quen cũ. Vài năm trước, Trang ở gần nhà Sagơnly. Mẹ của Sagơnly, bà Jesefin với nụ cười hiền và nét mặt vui vẻ. Lúc nào Trang đứng gần bà, Sagơnly cũng cảm thấy thoang thoảng mùi hương dìu dịu chẳng biết bà đã dùng loại mỹ phẩm chế bằng tinh dầu hoa hay hương dược thảo.

-Hej, Sagönly ! (Chào, Sagönly !).

Trang mừng rỡ nắm tay Sagơnly. Đôi mắt xanh Sagơnly ánh lên vui thích, vài phút trước đó cô ngồi nghỉ trên chiếc ghế này với tâm tư mệt mỏi. Kỳ nghỉ hè năm nay bố mẹ cô có việc nên không đi du lịch. Bạn bè cô tìm đến các vùng nghỉ hè nắng nóng. Sự quạnh vắng đôi lúc làm nhiều người nghĩ thời giờ trôi qua quá chậm.

-Về nhà Sagönly nói chuyện một lúc đã, Trang.

-Rất vui được bạn mời. Để tui mang giùm một túi. Mua sắm từng này đồ để mặc đến tận năm sau, phải không Sagönly?

-Thêm một, hai bộ quần áo mới, vừa và đẹp cũng làm người ta vui thích hơn.

Sagơnly cười, nụ cười giống hệt bà Jesefin.

Ngày Trang còn học trung học, mỗi lần đến thư viện, Trang thường nhìn thấy bà Jesefin ngồi sau chiếc bàn trả sách. Theo lời bà Jesefin kể lại, hơn hai chục năm trước, một hôm bà đang ngồi kiểm lại sổ sách người đọc đem đến, bà bỗng thấy một thanh niên dáng hơi gầy, cao và đội một chiếc mũ tròn. Anh chàng này khác thường so với vài thanh niên thời đó. “Tôi không quen ai ở nơi này. Tôi định...” Chàng họa sĩ tỉnh lẻ muốn nhờ Nhà Văn Hóa nơi này giúp anh trưng bày những tranh anh đã vẽ. Anh đến nhà văn hóa và họ bảo anh đến xem trước địa điểm. Ngày đó bên cạnh thư viện có một phòng rộng. Vài cuộc trưng bày tranh ảnh thường được giới thiệu ở đây. Cô Jesefin dịu dàng ngày ấy dẫn họa sĩ đến phòng triển lãm, và khi họa sĩ trẻ trải những bức tranh của anh ra sàn nhà, căn phòng im lặng trước đó bỗng bừng lên sức sống. Những bức tranh phong cảnh và tĩnh vật, các bức chân dung và cảnh đường phố nơi họa sĩ có dịp đặt chân đến. “Hôm đó ông Gustav nhà này trông khờ lắm, đầu đội mũ len, hai lai quần cao lên nhìn thấy cả đôi vớ. Vậy mà sau ngày chuyển đến ở nhà này, sống gần bên tôi vài ngày, ông ấy tinh khôn hẳn lên”.

Quãng ngày tiếp theo đó, thiên tình sử của hai người đượm lửa tình lãng mạn như bếp lửa mới nhóm nhưng không thể tách rời hiện thực... Bà Jesefin nhớ là đã vài lần thức giấc trong đêm đông lạnh rét lo nghĩ đến tương lai. Chàng họa sĩ cần phải có jobb, một việc làm để tháng tháng có ngân khoản chi dùng. Anh không thể sống không với những lời ngợi khen của kẻ đến xem tranh vẽ, cho dù đó là những lời khen chân thật. Tranh vẽ của anh được giới yêu hội họa để mắt tới. Một tờ báo có đông đọc giả đăng trọn trang giới thiệu các tranh anh vẽ kèm theo tấm ảnh anh trong phòng triển lãm, và bên anh, Jesefin, người đã giúp anh bước một bước trong đời nghệ thuật. Ở thời đó, mức sống dân chúng vẫn thấp nhiều, ít người dám bỏ ra một khoản tiền để mua một bức tranh, dù bức tranh đó họ ưa thích. Ngôi nhà của họ lúc này vẫn thiếu nhiều đồ thường ngày dùng đến; còn những ai ưa thích tranh ảnh đẹp thì thường họ tìm mua các tạp chí nóng hổi tin tức và nghệ thuật khắp nơi hơn là những tác phẩm nghệ thuật treo tường. Có thể là trong cảnh đời khi đó nên một vài nghệ sĩ ít ra cũng gặp một, hai lần túng bấn. Dẫu vậy, những tác phẩm nghệ thuật vẫn ra đời và Nghệ Thuật là những tiếp nối không ngưng nghỉ.

Và... một dấu hỏi lớn lởn vởn trong đầu đôi trai gái khi họ mở cửa tủ lạnh đựng đồ ăn uống. Anh họa sĩ trẻ đứng lặng yên trước các ngăn tủ trống rỗng. Cái dấu hỏi anh thường nghĩ đến, lúc này đây... Chàng họa sĩ bỗng thấy ý tưởng sáng tác nguội dần. Đối diện với thử thách mới, anh và Jesefin biết làm gì đây để tình yêu họ khỏi lụi tàn – mà suy xét ra – chỉ vì những thứ rất bình thường trong cuộc sống.

Jesefin may mắn đọc qua nhiều sách, báo và với ai quen biết cô thường khẳng định cô là cô gái sống có trách nhiệm. Gặp gỡ, mến chuộng tài năng của Gustav, trái tim cô dành cho anh họa sĩ trẻ tình cảm yêu thương, và trí tuệ cô thầm nhắc nhủ cô phải tìm cách vun trồng hạnh phúc. Phần thưởng xứng đáng thường được trao tặng đến kẻ không bỏ cuộc. Sau nhiều tìm kiếm, Jesefin đã tìm ra jobb cho Gustav với mức lương tập sự rất khiêm nhường nơi một tờ báo xuất bản trong vùng. Việc của Gustav là vẽ vài hình ảnh ở trang quảng cáo.

Với một họa sĩ đã vẽ qua vài bức vẽ chân dung, tranh màu nước và các tranh sơn dầu đạt trên trung bình như Gustav, ai cũng nghĩ nghề mới này với anh quá dễ. Nhưng khởi sự vào việc mới thấy nhiều nan giải. Vẽ tranh ở trang quảng cáo cần trình bày gọn nhỏ, vui và đem đến người xem lòng ham thích, mến chuộng. Gustav phải tạm quên khung vẽ cỡ rộng, quên các gam màu và những mảng màu sáng, tối trước đây anh dùng đến. Hộp đồ nghề penslar nay chẳng còn bày bên bàn vẽ; các loại bút lông, chổi sơn, cọ vẽ đó giờ đây yên ngủ. Gustav tìm mua nhiều loại bút vẽ kích thước nhỏ hơn, cần thiết việc thể hiện các hình ảnh vui và tinh tế. Để theo kịp nghề, họa sĩ trẻ thức khuya nhiều đêm, bên đống sách báo Jesefin mượn từ thư viện về. Quãng ngày thử việc đã qua cũng là lúc Gustav được nhận làm chính thức và lên bậc lương. Jesefin mua luôn một chai Champagne thuần nho trắng đắt tiền, họ uống mừng cuộc sống chung đã thêm nguồn vui mới. Qua nét vẽ rất gần cảnh đời thường, tranh vẽ của Gustav ở trang quảng cáo làm người xem vui thích. Tài nghệ mới của ‘cây vẽ’ này đem đến người xem cảm xúc yêu thêm cuộc đời của họ. Anh họa sĩ trẻ đã – nói theo lời nhà bình phẩm về tài năng Gustav trên một trang báo - thổi hồn anh vào hình ảnh anh đã vẽ, dù rằng người xem tranh ít ai biết anh là tác giả các tranh vẽ đã làm họ mỉm cười. Người xem đã đến gần một nghệ thuật trước đó họ chỉ nhìn thoáng qua. Nét vẽ của cây vẽ trẻ rất khách quan, hai chiều. Cái dở bên những điều tốt đẹp. Tranh vẽ của anh trưng dẫn các cảnh đời trái ngược nhau. Vì cuộc sống ở nơi đâu cũng thế, không khi nào suôn sẻ một chiều, và bởi lẽ nghệ thuật cũng không bao giờ phô diễn một chiều.

Nhiều hôm rảnh rỗi, đến thăm gia đình bà Jesefin và vui học với Sagơnly, Trang thường nghe bà Jesefin thuật qua vài việc trước kia của gia đình bà. Và thỉnh thoảng đứng ngắm nhìn tranh của ông Gustav treo trên tường, bà Jesefin vui chuyện kể cho Trang và Sagơnly nghe vài mẩu chuyện vui hiếm hoi quanh giá vẽ và cái hay của nghệ thuật hội họa. Đến năm Sagơnly và Trang học xong trung học, bà Jesefin và ông Gustav mua thêm một mảnh đất cách nhà ở bây giờ chừng hai, ba trăm mét và trên mảnh đất đó, bố mẹ Sagơnly đã xây được một fritidshus. Căn nhà nghỉ lúc thời giờ rảnh rỗi đó, sau này rộng thêm và trong một tấm ảnh Sagơnly gởi đến Trang, một nửa căn nhà đã trở thành xưởng vẽ của ông Gustav.

Sagơnly và Trang bước theo lối nhỏ dẫn đến thềm cửa. Phòng ngồi uống trà, cà phê bên hiên nhà với giàn cây xanh trổ hoa trắng nhỏ thoảng hương thơm. Vài mảng cỏ xanh vừa được cắt xén, tỏa mùi hương thiên nhiên mát lành dễ chịu. Bà Jesefin và ông Gustav chiều nay đến thăm bạn cũ. Hơn mười năm trước, ông có tặng bạn ông một bức tranh sơn dầu nhân ngày sinh nhật của bạn. Và hôm nay, bạn cũ của ông bà Jesefin mở tiệc mừng gặp mặt những bạn cũ năm xưa. Sagơnly kể lại, cô cầm tấm thiếp in rất đẹp để trên khay hoa quả đưa Trang xem.

Sagơnly gọt vỏ vài trái cây pha nước hai người uống. Còn Trang mải đứng nhìn vài bức tranh của ông Gustav trong phòng khách. Một tranh bột màu phảng phất chất thơ, vài ký họa đen trắng với nét phác thảo nhưng rất diệu nghệ. Còn bức tranh sơn dầu, cảnh trí và sắc màu thiên nhiên như đưa người xem đến một nơi yên lành, thanh thản.

Trang nhìn tấm ảnh đặt trong khung ánh màu vàng rực rỡ. Tấm ảnh có hình bà Jesefin và ông Gustav thời trẻ, hai người đứng gần nơi trưng bày tranh năm xưa, anh họa sĩ trẻ và gầy có dáng vẻ cao lênh khênh... đứng bên cạnh cô gái có vẻ mặt dịu dàng, vui vẻ. Những tấm hình xưa, đôi khi ghi lại vài nét đẹp đã xa xôi nhưng làm người xem cảm thấy vài phút vui thích.

Trang tươi cười nói với Sagơnly:

-Thỉnh thoảng nhớ đến Sagönly, tui thường tưởng tượng, một ngày may mắn sẽ đến với bạn. Và rồi một ngày đẹp trời, một anh...

Sagơnly chợt hiểu câu nói đùa của Trang, cô nhìn Trang:

-Jätte bra ! (hạngnhất/ tuyệt vời !) Chắc chắn anh này khờ khác thường hơn ông Gustav?

Sagơnly cười và sau nụ cười dễ mến đó, cô bước đến và cùng lúc vỗ một bên tay với Trang, hai cô gái trẻ hứng khởi mỉm cười thích chí. Chuyện một tình yêu đem niềm vui bất ngờ có thể bắt đầu với một ‘anh’ Gustav nào đó...

- Cám ơn nhiều... lời Trang vừa nói. Bạn của tôi.

Sagơnly ôm Trang trong vòng tay thân thiết.

Bắc Âu, mùa Hè 2002

Vân Võ Hoài Phương

(Bản cuối đã ch̉ỉnh sửa xong)

fredag 25 juli 2025

NẮNG THÁNG BẢY

THƯ GIÃN CUỐI TUẦN

NẮNG THÁNG BẢY

Vào một ngày trong tháng Bảy có nắng vàng tươi mới, cách đây đã nhiều năm, tôi có dịp được lãng du trên đất Mỹ.

Chuyến du lịch xa xôi chẳng hẹn mà đúng như mơ. Trước chuyến đi chừng hai tuần, tôi chẳng ngờ sẽ có ngày xách va li lên đường sang Mỹ. Từ một vùng lạnh giá trong các nước Bắc Âu (Skandinavien) đến được các nước Âu Châu là những chặng đường dài, qua cầu, qua phà. Gọi là phà, nhưng thực ra đó là chiếc tàu thủy rất to, nhiều tầng. Người ta thường thấy từng đoàn xe vận tải chở hàng hóa đứng dãy dài ở tầng dưới cùng. Một tầng trong các tầng phía trên là nơi hành khách ngồi nghỉ ngơi lúc qua phà. Còn tầng trên nữa, tầng du khách có thể đứng ngắm cảnh có thêm các tiệm bán đồ ăn uống, tiệm bán đồ dùng khi du lịch và có cả những tiệm nhỏ bán đồ lưu niệm.

Có một lần tôi sang Âu Châu, ngồi trên chiếc phà chạy giữa Đan Mạch và Đức. Đó là chiếc tàu thủy thuộc loại lớn. Tầng dưới cùng nhìn thấy một đường ray và các toa tàu hỏa, bên cạnh đó là một dãy dài xe vận tải. Du khách qua phà được thêm một vé phụ. Với vé phụ này, du khách được mua một khoản hàng với giá tượng trưng. Và đương nhiên, chẳng một du khách nào bỏ lỡ món quà tặng chủ phà đã ân cần chiêu đãi khách. Dịp đó, khi phà đang chuyển hướng sang bờ bên kia, tôi theo vài du khách lên tầng trên mua vài thứ. Lúc trở ra, đi xuống tầng dưới, vì có quá nhiều cửa nên tôi bước theo một lối ra, qua một dãy thang lòng vòng và rồi bỗng nhiên xuống thẳng tầng cuối cùng. Lòng phà rộng mênh mang và cao như một nhà nhiều tầng. Chẳng thể nào biết đâu là cửa dẫn đến tầng du khách. Mở một cửa, nghe tiếng máy chạy ầm vang cả một khoang tàu. Đi loanh quanh và nghĩ tới nghĩ lui, tôi trèo theo bậc thang lên trên vài tầng nữa và mở tiếp một cửa, bỗng thấy một ngài trông tựa như Đô Đốc hàng hải hiện ra. Chắc hẳn 'ngài Đô Đốc' vẫn thường thấy nhiều cảnh tương tự như cảnh này, nên lúc ấy ngài nhìn tôi tỉnh bơ. "Để xem nhà ngươi sẽ xoay xở ra sao ở cõi này?" Ý hẳn ngài nghĩ vậy... (dân Tây thuộc loại sành đời thường lặng lẽ quan sát và biểu lộ nét mặt với "ngôn ngữ" đó). Còn tôi, "tay xách nách mang" mấy thứ đồ mua trên phà, lạc bước vào cõi của ngài, lúc này, chẳng hiểu tại sao, bỗng một bên mắt nhắm và một bên mắt mở, nhìn ngài lần cuối rồi lặng lẽ thoái lui. Và trong giây phút sau chót, chợt nhìn thấy 'ngài đô đốc' mỉm một nụ cười hài hước... Rất may cho tôi, khi phà sắp cập bến, tôi tìm đến được tầng du khách.

Người ta thường nói "Có đi mới biết", hoặc "Ở nhà biết ngày nào khôn". Còn một câu nói nữa, đôi khi ngẫm nghĩ xem ra cũng có lý: "Khôn nhà dại chợ!". Và nếu bạn là kẻ hay ưa thích tìm hiểu, đôi lúc trong những chuyến du lịch đường xa, có thể bạn sẽ thấy rất nhiều điều thi vị.

Dường như tôi là kẻ đi sau người khác ở khoản du lịch. Tin rằng đã có người lo cho mình từ A đến Z trong lộ trình đến Mỹ nên khi nhận tấm vé 'bay' của mấy đứa cháu trong nhà mua giúp trao cho, tôi có cảm tưởng như đã thấp thoáng nhìn thấy nước Mỹ. Nhưng than ôi! việc đời đâu có dễ đến như vậy.

Áo quần đúng điệu đường xa và đem theo hành trang lên đường từ một nước Bắc Âu, rồi 'bay' đến một phi cảng ở miền Trung nước Đức (bởi mua vé muộn, nên các chuyến bay thẳng đến Mỹ đã hết vé vì đầu mùa du lịch, đành phải mua vé bay vòng). Đây là chuyến du lịch lần đầu bằng đường hàng không từ Âu châu đến nước Mỹ, bởi thế, tôi gặp vài cảnh ngộ lạ lẫm nên khi 'đụng' việc, thấy ngay mình là kẻ... lơ ngơ.

Trong lúc check in, nhân viên sân bay miền Trung nước Đức hỏi tôi: "Nơi nào sẽ đến trên đất Mỹ?". Tôi nói và thuận tay hướng vào dòng chữ ghi trên tấm vé "San Francisco".

Nữ nhân viên hỏi tiếp: "Đến địa chỉ nào tại San Francisco?"

Khi đó tôi chỉ còn biết giải thích đôi lời rằng, tôi đến thăm một người bên họ ngoại, đã có gia đình và có vài đứa con hiện sống ở San Francisco.

"Ở tại đường phố nào? Tên đường và số nhà?". Nữ nhân viên thoáng đưa mắt nhìn dòng người đứng chờ sau tôi và lại nhìn tôi. Còn tôi, làm sao nhớ nổi tên đường phố và số nhà, bởi lẽ việc đặt vé và các giấy tờ do các cháu trong nhà lo liệu. Em họ ngoại của tôi bên Mỹ, chỉ dặn dò vài lời: "Anh nghỉ hè sang thăm gia đình chúng em. Các cháu trong nhà mua vé xong, anh báo sang để chúng em biết ngày đến. Hai chúng em sẽ ra đón". Sau đó, tôi nhận vé bay, được biết sẽ chuyển tiếp tại phi cảng miền Trung nước Đức, để bay tới Mỹ.

Nào ngờ, trong thời điểm ấy (tháng 7, năm 2007), việc đến nước Mỹ có nhiều kiểm soát gắt gao.

Chuyến bay ghi trên tấm vé đã cất cánh. Còn tôi ngồi lại trong phòng chờ, tự nghĩ mà rất bực với bản thân vì đã chểnh mảng một việc lẽ ra phải để tâm đến. Sau một hồi xem thêm và tìm lại kỹ lưỡng từ quần đến áo, từ túi trong đến túi ngoài, hy vọng trước đó đã trở thành vô vọng.

Đúng lúc tôi ngán ngẩm vì số kiếp long đong thì bỗng nhiên, 'Thần Du Lịch' mỉm cười. Tôi chợt nhìn thấy một mảnh giấy đặt trong một ngăn nhỏ phía sau của hành lý đem theo. Mảnh giấy gấp đôi chỉ hé lộ một cạnh ngắn. Mảnh giấy ấy, với nét chữ ghi vội vàng địa chỉ người em họ ở bên Mỹ. Có thể là, trước lúc tôi lên đường, ai đó trong nhà tiện tay hay vô tình thấy tấm giấy ghi địa chỉ và đặt vào nơi ngăn nhỏ...

Từ miền Trung nước Đức, vài giờ sau kể từ khi tìm ra mảnh giấy nhỏ, tôi 'bay' lên và được ngắm nhìn bầu trời xanh trong qua kính cửa sổ máy bay, nhìn một đại dương mênh mông và lúc này, nhìn nắng đẹp trải rộng trong khoảng không, tôi chợt nghĩ đến một ngày rất gần được nhìn thấy tượng Thần Tự Do trên đất Mỹ.

Ai đã sống mà chẳng một lần mơ ước?

Vân Võ Hoài Phương

(Bản cuối đã chỉ̉nh sửa xong tháng 7. 2025)