Đường Xa Văn Nghệ: Bài Hay Đọc Nhiều : Mùa thu Thụy Điển

Bài Hay Đọc Nhiều

Mùa thu Thụy Điển

( Nhân dịp thu về, đọc lại bài viết của tác giả Đỗ Nguyên Ly - một đàn anh trong làng văn nghệ - để cảm nhận thêm vẻ đẹp thiên nhiên hiển hiện muôn màu ngàn vẻ...

Xin cảm tạ tạp chí TỰ DO đã gửi tặng những số tạp chí quý hiếm.)

Thu! Thu đã về trên xứ Thụy! Tôi thầm nghĩ trong lòng khi những cơn mưa cuối hè lai rai mang theo hơi lạnh heo may. Mải miết làm việc gì đó hoặc tập chú đọc mấy tập sách báo dù chỉ một vài ngày, thế thời đã khác. Sắc xanh tươi của hè trong sáng, nắng rực rỡ hệt lý tưởng của năm nay đã phai tàn, màu buồn man mác của mùa thu như tấm màn vĩ đại vô hình, trải dài ngút ngàn, rộng vô biên, những chiếc lá bay tung trong gió cuố́n, nhẹ rơi bên lề đường, bãi cỏ. Thu hữu hình choàng lên toàn châu Âu và Thụy Điển, vẻ cô liêu huy hoàng, dáng sầu bi lộng lẫy muôn thuở của nó. Màu vàng mang sắc diện thu Châu Âu có ngoại hình rực rỡ, hấp dẫn đến độ khó tả cho hết cảm xúc vơi đầy, vừa muốn đón nhận xen kẽ ngờ vực, vừa muốn ôm lấy mà hôn nhưng cũng như muốn cách ly ngay sau đó trong lòng người Phương Đông như tôi.

Giữã không gian mơ hồ của hương thu xứ thụy, tôi không thể không nhớ đến bài thơ Việt đầy cảm khái của Lưu Trọng Lư, một ca khúc dễ thương dễ nhớ, dấu ấn những kỷ niệm quá khứ đời mình, đời bạn, đời non sông... Âm hưởng bài thi ca đó tiềm ẩn trong tâm thức, đường gân thớ thịt, vào bất cứ lúc nào thích hợp cũng trỗi dậy ngâm nga lên: "Em không nghe mùa thu... lá thu rơi..." Khi trong lòng đã âm vang lời thân thương đó, chính tôi - thân phận ly hương, cũng bị lôi cuốn bất ngờ theo cuộc hành trình tưởng tượng về quê hương, những kỷ niệm giận hờn, những thương mong nối theo nhau hiển hiện, dù trong vài khoảng khắc im lặng giữa mùa thu trên đất lạ quê người.

Châu Âu cũng như Thụy Điển có những màu mè độc đáo bên cạnh bộ y phục gia truyền của mùa thu. Có loại thảo mộc đổi sang màu mận tím mỗi lần thu đến. Những chiếc lá khác đón thu bằng màu nâu non mơ hồ. Vài thực vật lạ lùng, lá trổ màu cà phê sữa hoặc rực hồng mỗi độ thu về. Độc đáo hơn nữa có loại cây trồi ra những hạt nhỏ tròn, đỏ chói, dường như để tạm biệt nhưng cũng để khuyến lệ lòng ai hay lưu luyến buồn bã vào buổi tàn thu...

Nhìn vào hàng cây quen thuộc trong công viên, tôi nhận ra dáng hình chiếc lá vàng rực, những chiếc lá mẫu mực thường được quảng bá như là biểu tượng của mùa thu Châu Âu cũng như thu Thụy Điển. Lớp lá trên đỉnh ngọn cây ấy, mang màu vàng hanh, sắc nóng như lửa cháy, như đôi cánh những con cò lửa ở Việt Nam. Sinh khí của cành lá đầu cành có vẻ khô khan, tuổi tác, mỏng manh, chẳng biết có chịu nổi cơn mưa gió phũ phàng sắp đến.

Chùm nhánh giữa cây chứa những chiếc lá mang đầy đủ tinh túy điển dáng mùa thu mệnh danh ôn đới Tây Phương. Những ngày trong sáng, nền trời bao la xanh ngắt, nắng ấm trải giải lụa đào xuống thế gian, ánh sáng vừa mang vẻ du dương thân tình lấp lánh một huyền bí thiên nhiên. Khi đó, những lá ở độ cao lưng chừng của cây sẽ triển lãm tất cả tinh hoa của phong thu Thụy Điển, óng ánh vàng, tươi roi rói, lấp lánh như những tiết họa sơn son thiếp vàng trên áo bào hoàng đế, rực sáng như vòng vàng nữ trang. Màu vàng qúy tộc hai chiều này, vừa khêu gợi tâm tư cho người đa cảm vừa cảnh tỉnh kẻ không biết tôn trọng thiên nhiên. Màu gợi ý gợi tình đó, ta thấy được qua những bức tranh thu vàng của nhiều danh họa cổ điển như Van Gogh, Levitan... Vẻ đẹp quyến rũ của mùa thu thường thấy trên thơ văn nhân loại cũng như phô bày trên những chiếc lá trung dung này. Tôi chợt hiểu, vì sao chúng được Châu Âu cũng như quốc gia Thụy Điển này coi là biểu tượng khí hậu cho mùa giã biệt hè, đón đông sang, chúng trở thành đặc trưng, người mẫu cho mọi trang trí mùa thu Tây phương.

Những chiếc lá định cư ở các cuối cành, cuối thân cây thì khang khác, mang màu vàng phơn phớt xanh tuy ngây thơ nhưng hứa hẹn một tương lai không rõ ràng. Màu thiên thanh, xanh vàng, vàng xanh lẫn lộn. Hè vẫn còn vấn vương cố năn nỉ, níu kéo hòng được sống chung với thu trên chiếc lá vàng này dù chỉ là vài ngày, thu vàng vừa hòa giải vừa tìm cách khôn ngoan lấn lướt hè xanh với biểu lộ bên ngoài vẫn cố tỏ duyên lành canh ngọt. Mảng màu xanh lam trên chiếc lá này vừa diêm dúa khêu gợi dễ ghét, vừa gợi mở hấp dẫn huyền hoặc gì đó, nhưng chưa kịp nghĩ ra, chúng vội khép lại, không muốn tiếp cận với mình nữa. Tôi cảm giác trong tâm rằng những chiếc lá này trong hợp đã có tan, gần gụi nhau lúc này đây để rồi chia ly mai sau nhưng không thể định liệu trong tan có hợp lại không? Vào lúc những chiếc lá cuối cùng này mang được sắc đẹp hãnh diện của nàng thu thì bạn hữu láng giềng lớp trên, bên cạnh đã cỗi căǹ héo hắt hay gửi xác ngay dưới gốc... Không còn ai để mà phô sắc, tâm sự... Những chiếc lá cuối cùng, hình ảnh mùa thu cô đơn trong lòng người cô phụ ?

Màu vàng huy hoàng như họa phẩm của thu Tây phương hoàn toàn không có ở Việt Nam. Nhiều lúc tôi tự hỏi tại sao thiên nhiên ban bố cho thu thần sắc màu vàng? Màu mè đầy kênh kiệu của một quý kim cùng tên và cùng màu là Vàng, màu quý phái mà tất cả các triều đình, vua chúa hoàng gia trong lịch sử nhân loại dùng làm vương hiệu cao sang và cả đến tôn giáo cũng dùng màu vàng làm y phục của chức sắc thượng đỉnh? Màu xa hoa mà các phú gia ưa chuộng? Sao mùa thu diệu vợi tiêu dao, tâm trạng luôn thổn thức, hay thấp thoáng nỗi sầu vô cớ lại có nhãn hiệu của màu hoàng kim quyền thế́, sang trọng phú quý đó nhỉ? Vì sao Tạo Hóa không cho thu bộ trang phục khác hợp với phong điệu vốn phấp phỏng của nàng? Hòa nhập với tâm trạng cảm thương cô liêu, dễ bị lung lạc cuốn hút về xa xăm bất định?

Một lần ngược lên hướng Bắc, tôi đến thành phố Fargesta để tiễn đưa thân nhân sang Hoa Kỳ...(*)

ĐỖ NGUYÊN LY

thu 1997

(*) Bản chép ngắn, đã sửa qua, thực hiện tháng 9. 2025.

Đường Xa Văn Nghệ

fredag 19 september 2025

Bài Hay Đọc Nhiều : Mùa thu Thụy Điển

Inga kommentarer:

Skicka en kommentar