Kỷ Niệm 22 Năm Tạp Chí Văn Nghệ Ngày Nay (2002-2024)

 KỶ NIỆM 22 NĂM (2002-2024)

Tạp Chí VĂN NGHỆ NGÀY NAY

*

* Đọc Lại Trang "Sổ Tay Văn Nghệ":

" Thể theo thư yêu cầu của Bạn đọc, báo Văn Nghệ Ngày Nay mở thêm trang Sổ Tay Văn Nghệ nhằm giải đáp những câu hỏi vài Bạn trẻ yêu cầu, và tìm hiểu thêm vài vấn đề văn nghệ chúng ta cùng quan tâm.

Trang Sổ Tay Văn Nghệ xin được trình bày ngắn gọn. Mong bạn đọc hiểu giùm.

¤ "... Vượt qua nhiều trở ngại, kém phương tiện làm báo và eo hẹp tài chính, tờ Văn Nghệ Ngày Nay vẫn tốt đẹp về hình thức và nội dung, đem niềm vui đến với Đời. Đấy là điểm đáng hoan hô.

Thiết nghĩ, báo VNNN nên có trang Tin Thế Giới, Âu Châu và Bắc Âu; Việt Nam quốc nội và Tin sinh hoạt cộng đồng VN trên khắp thế giới".

"... Tờ VNNN cũng nên thêm trang giới thiệu văn nghệ sĩ ở nhiều quốc gia trong các lãnh vực nghệ thuật hiện nay nhiều người biết đến. Đó là thể hiện một sinh hoạt hữu ích mang tính giao lưu văn hóa giữa các dân tộc."

 Thư Bạn Hoàng và Bạn Nhường.

* Ban biên tập báo sẽ thảo luận những quan tâm của Bạn.

¤ " Tôi rất chuộng thể loại Truyện Ngắn, Mong Quý báo giải thích về thể loại này".

* " Truyện Ngắn: Đoản thiên tiểu thuyết, chuyện một hay vài người trong một khoảng thời gian của đời họ gồm những việc vui, buồn, éo le, gay cấn, đọc trong vài mươi phút mà có thể học hỏi được việc đời'.

(1)

¤ Tôi muốn hiểu biết thêm về danh từ "boat people".

* " Danh từ "boat people" được dùng đến cách đây chừng nửa thế kỷ trên các bản tin của các cơ quan truyền thông đưa tin "một nhóm nhà mạo hiểm Hoa Kỳ có đóng một chiếc bè bề ngoài giống như chiếc bè thời thượng cổ, nhưng được trang bị đầy đủ dụng cụ cần thiết để thông tin: họ dùng chiếc bè đó để vượt từ đảo này qua đảo khác trên Thái Bình Dương". Việc làm của họ đã gây tiếng vang khắp thế giới, và các cơ quan truyền thông quốc tế hồi đó đều ca ngợi đó là một kỳ công của thế kỷ!

Danh từ "boat people" thực ra không mới mẻ gì, có mới chăng là nghĩa mới của nó. Nếu ai đã đọc tiểu thuyết "David Copperfield" của văn hào Charles Dickens thì đều biết rằng boat people là người sống trong những chiếc thuyền cũ kéo lên cạn để dùng làm một thứ nhà ở. Nhưng ngày nay, người Việt yêu tự do đã tạo được một nghĩa mới cho danh từ đó: "dân vượt biển bằng thuyền để đi kiếm tự do". Dân tộc Việt chúng ta sẵn sàng trả giá cao nhất, sinh mạng mình, để được hưởng tự do. Những thuyền nhân đã tạo được lịch sử và làm cho toàn thế giới phải chú ý tới thực trạng của những người đang sống sau "bức màn tre" hoậc "bức màn sắt". (2)

¤ Xin được biết: Ý niệm khuynh hướng trong văn học là gì?

* " Ý niệm về khuynh hướng trong văn học là một ý niệm phức tạp nhưng rất cần thiết để hiểu văn học sử. Ý niệm đó "vừa lờ mờ, vừa rõ rệt". Nhưng nếu không có ý niệm đó, thì văn học sử chỉ là một món "tả-pí-lù". André Maurois trong tuần báo "văn học Pháp" số ra ngày ́8.10.53 có viết : "Các nhà thi-văn Pháp luôn luôn có cái khiếu thích trường phái. Luôn luôn họ thích tựu tập chung quanh một danh từ trừu tượng: cổ điển, lãng mạn, hiện thực, tả chân, tượng trưng, hiện sinh".

Thực ra, không phải các nhà thi-văn thích trường phái, mà chính tại các nhà nghiên cứu và phê bình văn học luôn luôn có cái khuynh hướng xếp các nhà thi-văn vào trường phái, luôn luôn cố tìm những điểm tương hợp giữa các nhà văn để xếp họ vào trường phái, dù rằng những nhà văn đó không hề có ký vào một bản tuyên ngôn chung.

Sự thiết lập các trường phái trong văn học thường không có tính cách rõ rệt. Trường phái cổ điển ở Pháp, ta thường gọi là trường phái 1660, không có nghĩa là nó được thiết lập năm 1660. Cũng vậy, về trường phái lãng mạn ở Pháp, các nhà phê bình văn học cũng không ai dám quả quyết nó bắt nguồn từ đâu, từ "biến cố văn học" nào, từ năm 1802 (năm Chateaubriand cho xuất bản quyển "Génie du Christianisme", từ năm 1810 (năm bà De Staêl cho xuất bản quyển "De Iallemagne") hay năm 1820 (năm thi sĩ Lamartine cho xuất bản tập thơ "Méditations") ?

Thật không có ai dám quả quyết một trường phái văn học được thiết lập bao giờ và tan rã bao giờ. Đó là khó khăn để qui định sự thành hình một trường phái trong thời gian.

Một khó khăn khác của ý niệm trường phái là ngôi thứ, bởi vì ý niệm đó luôn luôn dẫn theo với nó ý niệm chủ súy thi đàn. Trong trường phái thi sơn ở Pháp, ai là người chủ súy? - Không thể làThéophile Gautier, mà cũng chưa hẳn là Leconte de Lisle. Cho nên ngày nay, các nhà khảo luận văn học thường chấp nhận ý niệm khuynh hướng hơn là ý niệm trường phái. Ý niệm về khuynh hướng đó rất cần thiết cho người sáng tác văn học để biểu thị thẩm mỹ quan của mình cũng như cần thiết cho người phê bình văn học để quy tụ những người cùng chung một thẩm mỹ quan đó, không phân biệt thời gian cũng như không gian". (3)

¤ Trong Truyện Kiều có câu: Lạ gì bỉ sắc tư phong. Xin được biết, câu này ý nói gì?

* " Bỉ sắc là cái kia kém; Tư phong là cái này hơn do câu chữ sách cổ Phong vu bỉ, sắc vu thử nghĩa là "hơn cái kia thì kém này".(4)

Qua câu Lạ gì bỉ sắc tư phong Đại thi hào dân tộc Nguyễn Du, chúng ta một lần nữa thưởng thức thêm nghệ thuật diễn đạt rất tài tình của Tiên-Điền Tiên sinh. Bỉ sắc tư phong đã là một so sánh, còn Lạ gì bỉ sắc tư phong lại là cách đánh giá mà hơn cái kia thì kém cái này - Một câu nói rất khách quan và rất hiểu đời !

*

SÁCH THAM KHẢO

(1) Việt Nam Từ Điển. Nhóm tác giả: Lê Văn Đức cùng một nhóm văn hữu soạn; Lê Ngọc Trụ hiệu đính. Nhà sách Khai Trí  Xb, 1970 

(2) Bi Quyết Thành Công Tại Hải Ngoại. Soạn giả Lê Bá Kông Ph. D. Zieleks Company  Xb, 1987

(3) Những Khuynh Hướng Trong Thi Ca VN. Tác giả: Minh Huy. Nhà sách Khai Trí Xb, 1962

(4) Truyện Kiều Chú Giải. Vân Hạc Văn Hòe chú giải - hiệu đính - bình luận. Zieleks Company Xb, 1991.

* Bạn Đọc muốn hiểu kỹ lưỡng hơn, mời đọc thêm những quyển trên đây.

Trân trọng cảm ơn lời chúc may mắn của Bạn Đọc gởi đến báo Văn Nghệ Ngày Nay.

Biên tập viên Hữu Điển

*

 

Truyện Ngắn: Chuyện Hai Người

 Truyện Ngắn : Chuyện Hai Người

                           Hạnh phúc trong hôn nhân hoàn toàn là vấn đề may rủi.

                                                                                        JAME AUSTEN

I

                                                                  

Chúng tôi đã đến với nhau thật bình dị và thật đời thường. Có lẽ ở ngưỡng tuổi muộn mằn này người ta không mào đầu bằng những buổi "bình thơ" hay giảng nhạc. Chỉ một điều đơn giản tôi cảm thấy dễ chịu là hạnh phúc bên anh. Bạn bè tôi thường bảo: "Anh đa tình và bay bướm; rằng anh thích chinh phục và phiêu lưu". Và rằng..."những người đàn bà đi qua đời anh chỉ như những nét ngang đánh dấu các kỳ tích và tôi sẽ là một nét gạch nối tiếp theo." 

"Anh sẽ không bao giờ thay đổi? Anh sẽ không bao giờ thay đổi!". Tôi thường hỏi anh như một vị quan tòa và anh trả lời ra chiều hối cải: "Đời anh nếm trải đủ rồi, giờ chỉ muốn được bình yên bên em mãi mãi."

 Thế rồi chúng tôi cưới nhau. Anh là một người chồng đầy bổn phận. Chúng tôi luôn luôn tôn trọng nhau trong sự chiều chuộng si mê, đắm đuối. Có lần đi làm về, anh hít hà: "Chà! Thơm quá! Thế là giờ có người đợi cơm mình". Anh định ngồi bên bàn ăn, tôi la lên: "Anh đã thay đồ đâu - Mà còn chưa rửa tay nữa!". Anh nhăn: "Lại còn có thêm cô bảo mẫu nữa?". Tôi nguýt dài: "Phải mà! Lúc này anh có Mụ bếp này, Cô bảo mẫu này, Mụ quản gia này, và còn... ". Anh bật cười ha hả và nhào đến gắn miệng tôi bằng một chiếc hôn. Tôi ngộp đi trong mãn nguyện.

Có lúc cuồng nhiệt ngụp lặn trong nỗi đam mê, anh kêu lên: "Em thật lạ lùng, lạ lùng. Bên em, anh như là ông vua trong Một ngàn lẻ một đêm. Anh yêu em! Yêu em không bao giờ biết chán!". Tôi lịm đi trong niềm hoan lạc rồi để mặc một cơn sóng cồn đưa chúng tôi tới tột cùng hạnh phúc.

                                                                   II

   Bé Chuyên ra đời. Tổ ấm của chúng tôi thêm tiếng khóc, tiếng cười, tiếng bi bô của trẻ nhỏ. Những nồng nàn, đằm thắm của thời son rỗi cũng bớt đi để nhường chỗ cho những lo toan, bận bịu. Rồi những cãi cọ vặt vãnh, những giận hờn nho nhỏ cũng đến thường xuyên hơn. Nhưng bé Chuyên luôn luôn là một 'sứ giả tuyệt vời' để chúng tôi ngưng chiến. 

Nhìn anh chơi đùa cùng con, nghe bé Chuyên bi bô những lời ngộ nghĩnh, lòng tôi tràn ngập một cảm giác mãn nguyện và hạnh phúc. Cuộc sống ở xứ người với bao nghiệt ngã, lo âu và phiền muộn nhưng tôi có anh, có bé Chuyên. Thời gian qua đi trong êm đềm. Và tôi đã tin anh không mảy may ngờ vực. Tôi cũng không có thói quen thắc mắc âu lo mỗi khi anh rời khỏi nhà. Bởi tôi nghĩ, anh cũng cần có quan hệ xã hội, bạn bè; anh không thể suốt ngày quanh quẩn bên vợ con. Nhưng tôi đã lầm... anh vẫn là anh. Có lẽ, sự yên ổn thường ngày làm anh nhàm chán. Hoặc là dĩ vãng lại thôi thúc gọi tên anh? Chỉ biết rằng...

Hôm đó là ngày cuối tuần, một ngày có nắng đẹp. Sau khi anh rời khỏi nhà, tôi cũng quyết định chở bé Chuyên đi dạo. Xe chạy chầm chậm ttrên phố. Thời tiết thật dễ chịu. Bé Chuyên được đi chơi chuyện trò líu tíu. Một buổi chiều thật êm ả và thanh bình. Và cuộc sống của chúng tôi cũng sẽ mãi thanh bình và êm ả nếu tôi không có ý định cùng bé Chuyên đi dạo chơi. Lái xe vào một bãi đậu xe vắng vẻ, chạy lòng vòng để tìm một chỗ trống và đúng lúc đó tôi nhìn thấy anh - trên băng ghế sau - với một người đàn bà. Bàn tay anh lục lọi sau lần áo. Tóc cô ta rối bời khêu gợi. Họ như hai kẻ đói khát bên bàn tiệc - quên hết tất cả. Hãy đánh chén no nê !

Mắt tôi hoa lên, trời đất như quay đảo tối sầm. Tôi những muốn xuống xe, lôi thốc anh ra ngoài, rồi nhảy lên phỉ nhổ, cào cấu như cọp dữ - mà sao, thân xác lúc này như vô hồn. Tôi muốn òa lên khóc nức nở như ngày nhỏ bị mẹ đánh đòn oan mà mắt thì ráo hoảnh. Thoát đi khỏi đây! Thoát đi... Tôi nhấn vào chân ga, chiếc xe chạy ngoằn ngoèo trên đường vắng của lối ra bãi đỗ. Thằng cu Chuyên khóc ré lên gọi tôi về với thực tại. Lái xe vào vệ đường, tôi vội tắt máy. Và tôi cuống quít vỗ về nó, để mặc cho những giọt nước mắt cay đắng tuôn rơi... "Anh đã lừa dối tôi ! Bao nhiêu lâu nay? Với người tình cũ! Phải, cô ta chính là người tình cũ của anh. Hãy nhìn anh trong cơn điên dại; Hãy nhìn anh trong cơn thèm khát! Ôi...". Những giọt nước mắt cay đắng vẫn tuôn rơi. 

Sau cú sốc đó tôi đã ốm liệt giường. Anh vẫn vậy, vẫn âu yếm, vẫn đầy bổn phận và chăm sóc tôi từng li từng tí. Khi khỏe lại, tôi cũng không hé răng nói một lời nào về chuyện đó nhưng lặng lẽ như một cái bóng bên anh. Hạnh phúc của tôi. Kho báu của tôi. Cũng giống như thứ tài sản của kẻ ham ván đỏ ván đen vậy. Tôi đã trắng tay.

Thỉnh thoảng cùng bé Chuyên lững thững dạo phố, tôi lại gặp cô ta. Với dáng đi đủng đỉnh, cặp mông núng nính, vẻ no nê; cô ta nhìn tôi với đuôi mắt thật dài. Tôi tự hỏi: "Anh cần gì ở cô ta? Anh tìm thấy gì ở người đàn bà đó? Tại sao anh? Tại sao...

Trang Kim Yến 

( Đã bổ chính sau lần đăng thứ nhất )

**********************************

   

NIỀM VUI VÀ NHỮNG BĂN KHOĂN

Niềm Vui Và Những Băn Khoăn

Nhớ lại những ngày đầu đến định cư tại xứ Bắc Âu, việc cần thiết nhất của nhiều gia đình mới đến là "sắm được" một chiếc telefon dùng trong nhà (những năm đó chưa có loại điện thoại di động như hiện nay). Và mỗi khi chiếc máy điện thoại đặt ở đâu đó trong nhà rộn lên chưa kịp hết hồi chuông thứ nhất, liền ngay lúc đó đã có một bàn tay nhấc ống nghe lên, cho dẫu khi đó giữa đêm đông khuya vắng, nhà trên nhà dưới đã tắt đèn và ai nấy trùm mền từ đầu đến chân kín mít. Nhưng vừa chợt nghe hồi chuông máy điện thoại vang lên, cả nhà bật dậy và chẳng cần nhìn kỹ cũng biết người nào cũng tỉnh như sáo sậu. Cùng lúc người trong nhà xúm tụm lại gần bên chiếc điện thoại, hồi hộp lạ thường, một tiếng thở mạnh hoặc ho khan cũng không có. Người trong nhà lắng nghe tiếng nói từ bên kia đại dương, và ai nấy những tưởng lúc này đây, nơi bên kia biển muôn ngàn sóng vỗ, cũng có nhiều người xúm quanh bên chiếc điện thoại với nỗi mừng vui và có thể có cả những băn khoăn day dứt. Những tiếng chào hỏi vội vàng, vài lời hỏi thăm chân tình của láng giềng, thân hữu.

"- Ôi, anh Hai đó ư ? Em đây, Út Hải Ngọc của anh ngày trước đây! Chia tay với anh từ đêm anh vượt biển ngày đó..."

"- Út Ngọc ơi, suốt đời anh chẳng thể quên em!"

Nghe thoảng qua có tiếng nấc nghẹn và tiếng thì thầm bên ống nghe. Thời gian và không gian bỗng đứng yên và lặng tờ trong vài khoảng khắc. Kỷ niệm những đêm vượt biển, những phút giây sinh tử kề cận chạy theo đường lộ biên giới, bỏ lại quê hương để tìm sự sống thoáng hiện trong trí nhớ nhiều người lúc này. Chiếc máy điện thoại trong mỗi nhà khi mới đến đây là nhịp cầu tình cảm nối liền hai xứ sở cách biệt, là một chút hy vọng còn sót lại sau những ngày xa cách. Vài kỷ niệm yên bình xa xưa được nhắc lại, những giọt nước mắt nóng hổi lăn trào nơi khóe mắt, và những tiếng cười reo vui lúc nhận ra tiếng nói người thương.

"- Anh Hai à, bển có gì vui không anh?"

"- Vui, vui, vui. Vui lắm! Hải Ngọc xa xôi ơi, anh chúc em mạnh khỏe. Anh chúc em nhiều".

"- Thôi, ông anh ơi. Chúc chi chúc nhanh lên để người khác chúc".

"- Kìa, sao chẳng còn nghe thấy gì nữa".

Những ngày tháng cũ đó đã lùi xa trong ký ức nhiều người. Anh Hai, bạn tôi, là người đã kể cho tôi nghe mẩu chuyện ngắn này. Có vài dịp gặp lại anh, anh Hai lại kể chuyện về cô Hải Ngọc của anh, những chuyện xa xôi từ những ngày đầu hai người mới quen nhau, nhìn ánh mắt xa vắng của anh, thoáng một chút nhớ thương vời vợi...

Vân Võ Hoài Phương

( Bài cũ, đăng lại )

Tất cả cảm xúc:

11

TRUYỆN NGẮN : Chuyện Bên Bàn Cà Phê

 TRUYỆN NGẮN : Chuyện Bên Bàn Cà Phê

- Cà phê vừa thơm vừa nóng hổi đây. Xin mời!

- Anh không có thứ cà phê nóng giòn à?

Thông cười, biết tính bạn thường nói đùa vui, anh đặt khay nước xuống bàn:

- Thưa ông khách khó tính. Hẳn là ông khách muốn vừa uống cà phê vừa nhai bắp rang hoặc nhai lạc rang sao?

- Ôi, ở nơi tỉnh lẻ này mà cũng có người lịch sự quá nhi? Anh là người uống cà phê nhiều năm, vậy tôi hỏi thử anh, một ly cà phê ngon phải như thế nào?

- Hẳn anh thừa biết, các cố sành ăn sành uống ngày trước có nói "Rượu ngon trên be, trà đặc dưới ấm". Còn một ly cà phê ngon ư?... Thứ nhất, theo tôi nghĩ, ly cà phê ngon đó thích hợp với người uống. Người thích có tý ngọt để dễ uống thì thêm chút màu (sữa); còn với người ưa thưởng thức cà phê đen, thì họ không cần thêm đường thêm sữa. Vì thêm chất ngọt vào, ly cà phê sẽ mất đi ít nhiều hương vị tinh khiết.

- Ly cà phê chẳng có chút sữa, chút đường nào, thì đắng uống sao nổi?

- Thế mà vẫn có người thích uống. Anh không nghe có vài bản tình ca rất hay trong đó có "cà phê đắng" ư? Chất vị cà phê đắng giúp những người ưa ngẫm nghĩ hiểu thêm nhiều điều. Theo tôi nghĩ, cà phê hay bia có nhiều thứ, có thứ thích hợp với người này, có thứ lại ưa hợp với người khác. Cho nên người ta thường nói, "hợp gu" là như vậy. Hình như tình duyên lứa đôi cũng vậy thôi., "hợp duyên thì dính như keo. Trái duyên, ngược phận như kèo đục vênh". Nói như thế có thể chưa đúng hẳn. Nhưng, thực tế trong cuộc sống đã từng có nhiều đôi nên vợ nên chồng, sau một thời gian chung sống, thì đến đoạn đường... "anh đi đường anh, tôi đi đường tôi. Tình nghĩa đôi ta có thế thôi"...

- Ôi, đề tài "duyên số". Nói đến hết ngày cũng không hết chuyện. Mặc dầu hiện nay, anh và tôi vẫn còn lơ lửng, chưa nhìn thấy tương lai tình duyên đi tới đâu. Anh có nhớ câu "người ơi gặp gỡ làm chi. Trăm năm biết có duyên gì hay chăng?". .. Ô kìa, màn hình ti vi đang có cảnh lạ. Cái gì mà đang khi mùa đông, lại có cảnh tắm biển mùa hè? Tôi nhớ, mùa hè vừa qua tôi có xem một phim rất hay về một chuyện tình. Cảnh trong phim toàn tuyết rơi, vậy mà đôi tình nhân gắn bó nhau, thương yêu nhau từ đầu đến cuối phim.

Thông nhìn vẻ mặt còn lưu chút bồi hồi của bạn. Còn Thìn, đứng lên và bước vài bước. Sau một phút suy nghĩ, Thìn nói tiếp:

- Mấy anh Nhà đài này, có thể là thời tiết thay đổi nên cũng thay đổi 'bài vở' đây. Nhưng, mình chưa nghĩ đến nơi đến chốn chăng? Có lẽ còn điều gì đó... À, tôi hiểu ra rồi.

Thìn dừng bước, quay đầu nhìn lại cảnh những cô gái vui đùa tắm bên bờ biển trên màn ảnh nhỏ, nghĩ ngợi một lúc, anh nói:

- Đúng, bây giờ tôi mới hiểu. Đây là một cách tân nghệ thuật để mùa đông bớt lạnh.

Thông nhìn bạn, cảm nhận lời nói của Thìn có lý vì anh cũng thoáng nghĩ tới điều này. Thông hỏi:

- Thế còn đang khi mùa hè lại đem phim mùa đông ra chiếu, tại sao?

- Ồ, dễ hiểu quá. Để mùa hè đỡ nóng, đúng không? Tôi đã nói rồi. Đây hẳn là một cách tân nghệ thuật.

Thông nói trêu bạn:

- Nhìn anh đang mê mải ngẫm nghĩ. Tôi thấy anh có tướng nghệ sĩ đấy!

Thìn cười, giọng nửa đùa nửa thật:

- Người ta thường nói có tâm hồn nghệ sĩ chứ không ai nói có tướng nghệ sĩ. Nhớ có một lần, tôi nghe cô láng diềng sống bên nhà tôi hát, tôi khen "Em đúng là có tâm hồn nghệ sĩ". Anh có biết cô ta trả lời như thế nào không?

- Cô ta nói gì với anh?

- Cô ta bảo: "Lời khen của anh quá muộn rồi. Trước anh, tôi đã nghe nhiều lời khen 'nặng kí' hơn. Anh muốn tán 'đổ' cô nào, anh phải tán cách khác.

- Ồ, tôi cũng muốn biết thêm chuyện này. Cô ta nói sao nữa?

- Cô ta bảo, hôm nào rảnh, anh mua hộp cà phê thật ngon, cầm sang nhà em. Em sẽ chỉ cho anh bắt đầu lý thuyết đến thực hành. Nhưng đến nay, tôi vẫn chưa biết cô ta ưa thích thứ cà phê nào.

- Chuyện tình duyên cũng gần như vậy đấy. "Hợp duyên thì dính như keo"...

- Anh có tin như vậy không?

..........................

Vân Võ Hoài Phương

( Bài cũ đăng lại. Đã chỉnh sửa, bổ sung )

Tất cả cảm xúc:

2Nhuan Vo và Dương Kim Anh

TRUYỆN NGẮN : CHUYỆN HAI NGƯỜI

TRUYỆN NGẮN: CHUYỆN HAI NGƯỜI

QUÀ MỪNG XUÂN ( Xem vui báo Xuân năm cũ )

 QUÀ MỪNG XUÂN

( Mồng hai Tết, xem vui báo Xuân năm cũ )

QUÀ MỪNG XUÂN

Qua nhiều thế kỷ, chủ đề tình yêu núi sông, tình yêu thiên nhiên, tình yêu lứa đôi... thường được văn nhân, thi nhân đem vào tác phẩm và được người đời tán thưởng.

Văn chương và nghệ thuật thường được coi là dấu ấn của thời đại. Cảm tác trước một mùa xuân chan hòa tình người; nỗi lòng trắc ẩn của người ly hương mỗi độ xuân về trên đất khách; kỷ niệm chuyện tình và mong ước tơ duyên... Những tình cảm mênh mang đó vẫn cần với người đời nay như người ta cần không khí để thở, cần một chút hy vọng để sống. Tâm tình của người cầm bút trải bày trên trang giấy bằng những cảnh thực trong đời nhắc nhở chúng ta xót thương quê hương nghèo khổ, xót thương thân phận lữ thứ để tìm lại tình người, tìm đến một tình thương nhân bản.

Với tâm tưởng khiêm nhường trên, tạp chí Văn Nghệ Ngày Nay xin trân trọng gom góp vài bài văn, thơ của các tác giả ít nhiều quen thuộc, làm nên một Món Quà Xuân gửi đến bạn đọc và bằng hữu. Xin chân thành cảm ơn trước bạn đọc và quý văn, thi hữu đã quan tâm đến báo Văn Nghệ Ngày Nay và rất mong quý bạn đọc, quý hữu bỏ qua cho tạp chí Văn Nghệ Ngày Nay những thiếu sót của một tạp chí vừa ra đời non trẻ.

CHÚC MỪNG XUÂN 2001

BAN BIÊN TẬP

Tạp chí VĂN NGHỆ NGÀY NAY

(chủ biên: Vân Võ Hoài Phương)

* Trang 1, tạp chí Văn Nghệ Ngày Nay

số đặc biệt mừng xuân năm 2001.

""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""

THƠ

CỐ HƯƠNG NGÀY CŨ

Ngàn trùng cách biệt xa xăm

tha hương nay đã bao năm quê người

nhớ thương gửi một phương trời

cố hương đã khuất nẻo đời đìu hiu

còn không tiếng hát dặt dìu

rừng trăng thôn dã chắt chiu ân tình

còn không vang tiếng cầu kinh

nửa đêm Chúa xuống an bình trần gian (Giáng Sinh)

còn không thân tộc hân hoan

họp nhau giỗ, tết, huyên hàn thân thương

còn không nàng đến dâng hương

trong ngôi cổ tự, mây vương đỉnh đồi

còn không trống thúc liên hồi

hội hè đình đám sục sôi sơn hà

còn không nắng xế vườn hoa

cố nhân đứng ngóng cổng nhà bên non

người đi lòng giữ sắt son

nhớ về cố quốc một hồn từ lương

ngàn năm dù có tha hương

vẵn không quên được quê hương thân tình.

LÊ DÃ SỬ

"""""""""""""""""""""""""""""""""""""""

(*) "MỒNG" : "MỒNG (Mùng), tiếng gọi theo thứ tự 10 ngày đầu trong tháng âm lịch: Có trăng tình phụ lồng đèn. Ba mươi mồng một, đi tìm lấy trăng CD. ( TỰ ĐIỂN VN, Lê Văn Đức-Lê Ngọc Trụ, Quyển thượng, trang 928 )

""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""

Tất cả cảm xúc:

2Vĩnh Tôn Thất và Dương Kim Anh

Thích

Bình luận

Chia sẻ

CƠM RAU

Thư Giãn Vài Phút Cuối Tuần

CƠM RAU

( II )

  Phần I Cơm Rau đã nói qua về rau sống. Các loại rau sống thường được rất nhiều người ưa thich vì những lợi ích thiết thực như đỡ công đun nấu, rau tươi sống nên được ưa chuộng và niềm vui khi nhai những lá rau xanh mát đem lại cảm giác rất chi là thich thú như ta... đang tận hưởng những giây phút sống... trong mơ.

Vua chúa ngày xưa, có thể là ít quan tâm đến khoa học. Chắc hẳn những thời xa xưa đó, vì khoa học chưa phát triển, dù là bậc vua chúa cũng không biết nhiều về sinh tố hoặc số lượng ca lo cần thiết của một người trong mỗi ngày. Hơn nữa, ở những thời xưa cũng không có thứ bột hóa học để làm sạch, đảm bảo vô trùng 100%, để người đầu bếp cho vua ăn rau sống. Sử sách để lại cho đến ngày nay, ít thấy ghi lại là đã có vị vua nào nổi tiếng ưa thưởng thức rau sống.

Nhưng trong dân chúng xa xưa có truyền miệng một câu chuyện như sau, nếu chúng ta được nghe, cũng thấy là các bậc vua chúa ngày xưa cũng từng dùng đến rau sống, mà rau sống ở đây là rau muống.

Những người trồng rau có kể lại : "không rõ vào thời nào xa xưa, vị vua trong nước bỗng nhiên truyền lệnh cho những người trồng rau ở gần cung vua, phải trồng rau muống. Vị quan phụng lệnh vua đến gặp những nhà trồng rau, căn dặn họ, cần trồng một loại rau muống, khi ăn sống phải giòn. Ngoài ra, thứ rau này lúc mọc đến chiếc lá thứ hai, người trồng cần dùng một vỏ ốc để úp vào ngọn. Cây rau muống sẽ mọc uốn theo đường xoắn trong vỏ ốc, tạo nên một hình dáng kỳ lạ. Tất nhiên, lệnh vua ban được thực thi răm rắp. Vị quan chủ sự việc này lo toát mồ hôi hột, mất ăn mất ngủ vì cây rau muống. Các nhà trồng rau cũng canh cánh lo, hỏng mẻ rau này không những chỉ mất nghiệp mà có thể nhà vườn phải bán xới đi tìm nơi khác sống. Vì thế, nhà nào nhà ấy lo liệu chọn kỹ lưỡng hạt giống, lo ruộng để gieo. Gieo hạt xong, lại đêm ngày trông trời, nhìn nắng, xem mưa. Vị quan được cử đặc trách đứng đầu ủy ban trồng rau muống lo đến nỗi méo mày, méo mặt; lên xe xuống ngựa, tất tả ngược xuôi để đốc thúc cho việc trồng rau muống. 

Người xưa kể lại, chẳng rõ có đúng hay không, nhiều khi, vị quan chủ sự trồng rau muống, có lúc bò dài ra bên bờ ruộng rau muống, mắt nhìn đăm đăm đến những ngọn rau muống vừa nhú một hai lá nhỏ. Phu nhân của vị quan này cũng mất ăn, mất ngủ. Ngày đêm lo âu đến nỗi xiêm áo chẳng còn thướt tha, người đứng ở lầu son, gác tía mà lòng dạ để ở ruộng rau muống đang mọc. Một cơn chớp đông chợt lóe sáng lúc nửa đêm, cũng vội vã lay thức quan chồng tóc tai khi đó bơ phờ dậy để nghe động tĩnh. Những khi mưa to, sấm chớp là lúc vợ chồng nhà quan tâm tư rối bời nhiều nhất, chỉ lo ruộng rau muống bị mưa gió làm ngập lụt thì hỏng... Ôi, cái cảnh quan lại ngày xưa, cũng có lúc khổ sở đến vậy. Lệnh vua ban ra là lệnh trồng rau muống, mà từ trước đên nay, có quan nào để ý và biết gì về rau muống đâu; toàn là lo sôi kinh, nấu sử hết thôi hà! Phen này, ruộng rau muống hỏng ăn là mất cả quan, mất cả lộc. Phu nhân của vị quan lo lắng đến ruộng rau muống cũng là phải lắm. Đàn bà thời xưa, có chồng một bước lên quan đâu phải là việc dễ.

Lại nói về chuyện rau muống (1)... Những nhà trồng rau gần cung cấm sớm hôm chăm chỉ, nên cuối cùng cũng có được lứa rau muống đúng như lệnh của vua ban ra. Rau muống được hái, chuyển lên xe song mã và viên quan còn cẩn thận chọn một người xà ích thật tin cẩn và giỏi việc. Ông dặn người xà ích thật kỹ : khi đưa xe rau muống vào cung, xe phải đi thật chậm, ngựa phải bước từng bước. Làm như vậy, những ngọn rau muống không bị dập, nát. Xe rau muống lăn bánh vào cung vua, trước sự đón rước của văn võ bá quan với những lời tung hô nồng nhiệt. Cờ phướn bay rợp trời và nhạc tấu mừng vui vẻ. Vị quan lãnh việc trồng rau muống nở mày, nở mặt. Phu nhân đứng bên, khóc lên sung sướng vì những ngọn rau muống. Chẳng vui sao được, suýt nữa vì những ngọn rau muống kia mà chồng bị mất quan, mất tước. 

Nhà vua từ trên bệ rồng bước xuống, ngắm nhìn không biết chán chiếc xe chở đầy rau muống. "Ôi, những ngọn rau muống nõn nà". Vua thốt lên. Các quan trong triều đứng nín thở và mắt nhìn, tai lắng nghe từng động, tịnh nơi nhà vua đang đứng. Đàn ca, sáo nhị vang lên những khúc hợp tấu để chúc mừng xe rau muống xanh một màu mát mắt. Vị quan đặc trách về rau muống, lệnh cho một người trồng rau, hai tay nâng lên một khay vàng, dát ngọc. Trên khay có đặt vài ngọn rau muống xanh dờn, được phủ một tấm lụa quý, dâng lên đến gần để vua xem. Khi đó, tiếng sáo, tiếng tiêu, tiếng phách nổi lên tưng bừng. Đoàn vũ nữ trong cung với những lụa là thướt tha uyển chuyển, nhón những bước đi nhẹ nhàng, múa hát rộn ràng bên chiếc xe chở rau muống.

Nhà vua đưa hai ngón tay ngọc lên, chờ cho vị quan cung kính nhấc nhẹ chiếc khăn lụa mỏng phủ trên khay. Trong một khắc nhỏ này thôi, vị quan hồi hộp lắm. Nhỡ tay lúc này là toi cả sự nghiệp. Rủi mà kéo lên cả ngọn rau muống dính vào chiếc khăn lụa là hỏng to. Bởi vậy, quan nhà ta khẽ khàng và cẩn thận còn hơn một nhà ảo thuật giỏi nhất thế giới. Nét mặt ông nghiêm trang, cố thu cả sinh khí, để làm trong phút lịch sử của cuộc đời. Các quan trong triều, thân ai người ấy lo, nhưng lúc này cũng đứng im phăng phắc. Có ông, từ xưa đến nay, thưởng thức toàn những cao lương mỹ vị, nay cũng mặt tươi như hoa, ngắm nhìn những ngọn rau muống đặt trên khay vàng nạm ngọc với lòng cảm kích vô bờ bến. Lúc này, theo lệnh của viên quan trông coi đội nhạc trong triều, dàn nhạc hòa tấu ngừng lại. Nhà vua đưa tay ngọc cầm lên một ngọn rau muống xanh mướt nõn nà. Nhà vua nói:

- " Bữa cơm hôm nay, Trẫm sẽ thưởng thức món rau muống chẻ. Ba quân... Í, quên mất. Ta truyền lệnh cho nhà bếp của Trẫm, ngay tức thì rửa sạch và gấp rút làm xong bữa ăn rau muống chẻ. Các khanh trong triều, có khanh nào theo trẫm ăn rau muống không? Rau sống, vạn vạn tuế !"

Các quan trong triều, nhất loạt hô theo:

- " Nhà vua ăn rau sống. Vạn vạn tuế !"

Tôi đã được một người trồng rau kể cho nghe câu chuyện này. Từ đó tôi với ông cảm thấy rất hợp nhau. Và những bữa được ăn rau sống, tôi lại nhớ đến câu chuyện này và cảm thấy thích những câu chuyện người xưa kể lại. Còn một điều nữa cũng cần nên nói đến nơi đây. Hiện thời nhiều nhà nghèo ở nông thôn và thành thị VN, ngày hai bữa cơm rau là chuyện rất thường. Câu chuyện này sẽ an ủi phận nghèo của họ ít nhiều, và, nếu những người đó có dịp đọc đến bài viết ngắn này, họ sẽ hiểu: Ở một phương xa xôi nào đó, vẫn còn có những người nhớ đến rau muống, và coi đây là người bạn của những người nghèo, tuy đạm bạc đơn sơ nhưng chu toàn với những người nghèo khổ, không sẵn tiền để mua cá thịt.

Vân Võ Hoài Phương

( Bản cuối biên khảo CƠM RAU, chỉnh sửa và bổ sung xong tháng 1. 2025 )

( 1 ) Sách Tham Khảo :
 Hai tác phẩm có viết về Rau Muống

# Những Năm Tháng Ấy (Hồi Ký), tác giả: VŨ NGỌC PHAN

( HỒNG LĨNH xuất bản tại California 1993 )

Xin mạn phép trích một đoạn ngắn, nhà văn nhà nghiên cứu văn học Vũ Ngọc Phan viết:

" Có đi đến các tỉnh và nhiều miền nông thôn mới biết cái nạn khan rau, cái nạn mà Hà Nội ít khi thấy, tuy Hà Nội không trồng một tý rau nào. (...) Cà muối thì nông thôn ta có hàng vại, nhưng đến rau muống nhiều nơi cũng không có. Hà Nội có làng Láng (hồi xưa làng này còn thuộc ngoại thành) cung cấp đủ các thứ rau. Đến rau muống tiến ở Sơn Tây, Hà Nội cũng có. Rau muống tiến (xưa kia tiến vua) là thứ rau muống lá nhỏ và thưa, cọng dài và xanh non, trông rất đẹp, chứ kể ngon thì không ngon bằng rau muống nước mà người ta trồng khắp các đầm ao quanh Hà Nội". (trang 28, 29 ; Những Năm Tháng Ấy) 

# 100 Cây Thuốc Vạn Linh Bá Chứng, tác giả : VŨ ĐÌNH TRÁC

( TÚ QUỲNH tái bản lần 1. 1994)

Xin mạn phép trích một đoạn ngắn viết về Rau Muống trong tác phẩm:

"RAU MUỐNG

1. Tính vị: Vị ngọt, nhạt, chát.

                  Tính mát.    - AAA -

2. Hoạt chất: Có tannin, albumine, chất béo,

                     glucose,  vitamin B1 , B 2   và C.

3. Dược năng: Giải nhiệt, thông máu, bổ máu,

                       lợi tiểu, nhuận trường, giải độc.

4.  Chủ trị: Giải tà khí, thêm tế bào thịt, trị các chứng đau dạ dầy,

     dạ dầy lở loét, xuất huyết, máu cam, kiết lị đau bụng máu, đau bụng kinh.

5. Xử dụng: Ăn sống, luộc, xào, nấu canh ăn - Có thể chắt lấy nước cốt uống hay

   phơi khô uống. 

 ( trang 237;  100 CÂY THUỐC ,  VẠN LINH BÁ CHỨNG )

******************************************