Đường Xa Văn Nghệ

tisdag 22 augusti 2023

Sổ Tay Bạn Ưa Thích .. THƠ (4)

Những bài thơ chuyển ngữ

Lời chúc từ Bắc Âu

Những hoa tuyết tỏa rơi diệu vợi

Quyến rũ ta khi rủ xuống đời

Các vì sao cư trú xa vời

Lấp lánh vui trong đêm đông đậm sắc

Gửi lời chúc từ góc trời phiêu bạt

Cùng tuyết buông và đốm lửa Bắc Âu.

Dân ca Thụy Điển

Việt Thụy chuyển ngữ

Bay lên bằng đôi cánh

Vào một đêm thành phố héo khô

Cả ngoại ô ùa vào phòng tôi ở

Trổ cành xanh đeo móng chim khuyên

Thiên nhiên quê bỗng đâu hiển hiện

Vòng tay ta như dòng sông chảy quyện

Dưới lẵng trời lấp lánh ngọc trai

Cả biển xanh cùng đến bên ngồi lại

Sóng bạc đầu tình tự với đất đai

Một cây xanh lớn lên từ thầm lặng

Lững lờ giăng hàng chữ đẹp tuyệt vời

Tỏa lung linh, mộng trĩu, buông lơi

Một chớp sáng nhập cảnh vào hồn tôi

Để nhân loại bay lên bằng đôi cánh.

Octavio Paz

Văn nhân Mexico 1914-1998

Nobel 1990

* Hồng Cương sưu tầm và phỏng dịch

qua các bản Anh ngữ và Thụy ngữ

TỰ DO

Có một biển vắng không thuyền ngược xuôi,

có ngôi mộ chí mà không chôn người,

có một mặt trời vĩnh viễn không rơi

và một hạt cát ở mọi bến bờ.

Nào ta muốn biết hạnh phúc đời ta,

Cuộc sống tự do áng mây bay xa,

hãy xây thế giới tổ ấm muôn đời,

tôn vinh nếp sống phong cách mỗi người.

Với một thế giới trường sinh nơi nơi,

Và một phong thư không ai đọc tới,

gió trời dịu êm ai cũng yêu rồi,

và nền tự do không vết thương đời.

Bo Setterlind

* Việt Thụy phỏng dịch

Cũng Không

Không con chim nào non xanh

ca múa trên nhánh cây mảnh khảnh

điều chỉ có trên thiên đường thánh

hẳn là không trong trần thế hiện hành.

Không chim non đậu cành mảnh khảnh

không nhành liễu nào mang sắc trắng

Nhưng vào ngày hè vô cùng đẹp nắng

Hiển hiện điều ta ức đoán chăng ?

Nils Ferlin (1898-1961)

* Hồng Cương chuyển ngữ

Của Tôi Tất Cả

Gia tài tôi nào có chi

Vất vả mới có ổ bánh mỳ

Nhưng đứng đây một lát trên bãi cát,

ngan ngát ánh mặt trời,

hoặc một chỗ dưới bóng rừng mát rượi,

ngang sườn đồi gió thổi mênh mông

với tất cả - tôi là chủ nhân ông !

Không lực nào bứng ra khỏi chúng :

Tặng phẩm cho tôi - cả thế giới muôn trùng.

Elmer Diktonius

* Việt Thụy phỏng dịch

Mặt Hồ Quê Hương

Tôi phải về ngay bờ hồ xứ sở

Cất căn lều vách đất mái tranh

Trồng rau và nuôi bày ong tổ

Sống một mình giữa thoa động âm thanh.

Nơi đó tôi sẽ có thanh bình yên ả

Tấm mạng bình minh, âm vọng côn trùng

Nửa đêm nhạt nhòa, ban trưa lửa đỏ

Và chiều tà cánh chim nhạn du dương.

Phải về ngay, bởi suốt sáng, đêm trường

Nghe tiếng sóng vỗ bờ hồ xứ sở

Dẫu đang đi hay đứng ở lề đường

Nghe tim mình hoài cảm sóng quê hương.

William Butler Yeats

Thi sĩ Ireland (1865-1939)

Nobel 1923

* Hồng Cương sưu tầm và phỏng dịch

qua các bản Anh ngữ và Thụy ngữ

Khi Nơi Đây Cảnh Đời Yên Tĩnh

Khi nơi đây cảnh đời yên tĩnh

Và người ta chỉ nghe gió thổi

Vẫn còn những nơi nghe tiếng hót của chim

Khi người ta trầm tư yên lặng

Một vài phút tự vấn chính mình

Có thể người ta nghĩ thêm được vài điều

Và điều đó sẽ trở nên tươi mới.

Berkt - Erik Hedin

Văn sĩ Thụy Điển (1934-2019)

* Vân Võ Hoài Phương chuyển ngữ .

onsdag 9 augusti 2023

Sổ Tay Bạn Ưa Thích .. THƠ (3)

Những bài thơ tình một thuở

Những ngày chớm Thu (ảnh minh họa)

# Lạ Chưa

Lạ chưa cái buổi chiều xưa

Làm anh nhớ mãi trời mưa ướt thềm

Em ngồi chải tóc bên hiên

Tóc mai sợi ngắn của huyền thoại xưa

Không dưng anh lại về qua

Con chim sáo đậu cạnh nhà hót vui

Chào anh như thể đón mời

Hồn nghiêng theo giọt mưa rơi ướt đầm

Thế thôi chỉ có một lần

Bỗng dưng anh thấy thương thầm dáng ai

Một người hình hạc xương mai

Một người bé bỏng trang đài ... ghét ghê

Tuổi đời chưa trải đam mê

Sao lòng cảm thấy vụng về ,,, lạ chưa

Trần Đan Hà

************

# Cho Em Vui

Đêm qua nằm mơ thấy anh

Hoa trong vườn sáng bừng xanh tươi hồng

Bâng khuâng gió mát chăn bông

Bay ngang giấc ngủ phương đông dịu dàng

Quê hương cách trở muôn ngàn

Gặp anh em ngỡ hương làng lúa non

Ngoại ô dưới chân đèn mòn

Rì rào tiếng gió lạc hồn gái yêu

Đưa lan tràn bao êm dịu

Âm vang vọng lại cô liêu vô cùng

Chợt anh cả một trời nhung

Sông Hàn cửa Đợi chung cùng nước xanh

Là anh : thiên thanh của tranh

Hoa lan trắng nhẹ thơm quanh sương đồng

Tâm tư theo ánh trăng hồng

Hôn em như bướm dại vòng trên không

Em đi bên hiên ngoài song

Cô đơn đem trả chiều đông bên vườn

Bước từng bước dội tiếng thương

Lộng trong tiếng gió trên đường thêm yêu

Em đang thay giấc ngủ chiều

Chừng như bọt nước bạc xiêu nơi nầy

Đưa tay hứng nhụy sương đầy

Theo năm tháng gió nằm đầy trong mương.

Bích Xuân

**********

# Mưa Nơi Xứ Lạ

Mưa làm ướt lá cây rừng

Ướt vai núi đứng ướt lưng suôí nằm

Nhìn theo bóng vỡ lăn tăn

Chợt hoang vu rụng xuống hằn bóng đơn

Dời xa mấy cõi mù sương

Hắt hiu nỗi nhớ thầm thương ngày nào

Em về rớt nụ chiêm bao

Hương tình theo gió bay vào lãng quên

Ngồi trông từng sợi mưa nghiêng

Trôi xuôi quá khứ về miền tịch nhiên

Bữa nay từng giọt mưa hiền

Bay qua ký ức nỗi niềm chìm sâu

Mưa ngày ướt cả đêm thâu

Hồn ta cũng ướt nỗi sầu lạnh tê

Trần Đan Hà

************

# Mộng Phai

Thời gian có bao giờ trở lại

Để cho tôi đừng ngại nói yêu

Ngày xưa hư lắm thật kiêu

Giờ chia hai ngả mang nhiều ăn năn

Đời khắc khoải đường trần lận đận

Cách biệt hai phương vẫn nhớ nhau

Trong tôi chỉ mối tình đầu

Duyên may lạc bước tình sau không thành

Vầng trăng khuyết mong manh nửa mảnh

Ta còn đây nhưng cảnh đổi thay

Trăm năm khắc dấu hình hài

Tim còn ray rứt mộng phai mất rồi

Nếu lúc ấy ta đừng giận dỗi

Đừng xa nhau quên lối hẹn hò

Cả hai ương ngạnh ngu ngơ

Giờ ôm hiu hắt dại khờ tình si

Như Ly

********

# Thương Những Cuối Tuần

Chưa có lần nào, cuối tuần; ta ngồi bên nhau

kề vai tựa má

để nghe thời gian nhuộm trắng mái đầu

bồi hồi chi lạ.

Có lẽ ta sẽ trao em nụ hôn

lên má

đã hằn những nếp nhăn ưu tư vàng võ

hay vuốt tóc em từng sợi thật buồn

từng sợi vương vương

mượt mà

óng ả

để nghe xao xuyến những niềm vui

rung lên trên từng ngón tay gầy guộc

Lòng chợt bùi ngùi

châm điếu thuốc

Em sẽ nhìn ta hờn giỗi

Ta hiểu những điều em muốn nói

những điều em quan tâm

về hai buồng phổi

nám khói

u trầm

Những buổi cuối tuần

lặng lẽ dấn thân

đã mang ta đi thật xa nỗi niềm khắc khoải

trên từng chặng đường trở lại quê hương,

đã mang ta đi thật gần như quên luyến ái

trên từng quãng đời chia biệt yêu thương

Thao thức cội nguồn

Nặng trĩu tinh sông nghĩa núi

Xin hiểu cho ta nỗi buồn

diệu vợi

Rồi một cuối tuần nào đó

tình ta yêu em sẽ rất đằm thắm

khi trên núi sông hương hoa rực rỡ

trong nắng ấm

đầu xuân;

khi nước mắt đã khô, tiếng cười lại nở

trong tiếng chim reo ca điệu hót thanh bình;

khi lời ru ca dao của mẹ êm đềm dịu ngọt

trong tiếng hò nương rẫy rộn rã bình minh

Thương những cuối tuần

như thương người lỡ làng mong ngóng

như thương đời dầu dãi phong luân

như thương ta xót xa hoài vọng

như thương em năm tháng âm thầm ...

Tuỳ Anh

(Vào hạ - tháng 8-90)

******************

# Đời Bỗng Vô Thường

Tình em quyện vào anh bám rễ

Là nụ cười hơi thở của anh

Những gian khổ cùng nhau chia sẻ

Vượt bão giông tới bến an lành

Khi mỏi mệt... em đây anh ạ

Dựa sát đi thả lỏng tâm tư

Quên tính toán mưu sinh vất vả

Kề gối tình ngọt tiếng em ru

Trời nắng lửa... em là ngọn gió

Gởi nụ hôn trên tóc bồng bềnh

Đưa anh đến bên dòng suối nhỏ

Lấp cho đầy cơn khát mông mênh

Bờ vai rộng mùi hương quen thuộc

Nép sau lưng ôi... thật dễ thương

Ta không hẹn, nhìn về phía trước

Trong mắt nhau đời bỗng vô thường.

Như Ly

********

# Tươi Mát (thơ vui)

Em tươi mát như mùa xuân ôn đới

nắng hiền hòa, gió thấm gọi mây xa

gió say hoa, chim vũ hội reo ca

mùa xuân thắm rủ đời lên thanh thoát

Em tươi mát như bình nguyên bát ngát

sóng lúa xanh lượn đến cuối chân trời

muôn cánh diều đàn trẻ thả tung khơi

bình nguyên đẹp rủ đời lên êm ả

Em tươi mát như vườn xưa kín cổng

trái trĩu cành, vàng, đỏ, mọng thơm ngon

ai kia mong hái quả chín, chon von

vườn cây rợp rủ đời lên mỹ vị

Em tươi mát như ly chè cố lý

chè nồng nàn bằng mật, nhụy, sương đêm

anh mơ ước một đời bên "cố lý"

Ngọt thơm đời và rộn rã mê si

Em tươi mát, ly rượu đào phẩm dược

đấy rượu thần, rượu thánh bốc men say

uống thử xem ... ôi! Trái đất ... nhanh quay

rượu đào quí gọi đời lên ngây ngất

Em tươi mát điểm tô hồng đất phúc

đường trần gian sẽ buồn biết bao nhiêu

nếu em chẳng nhìn anh cười ước hẹn

để đời anh thoáng chút phiêu diêu ...

Lê Dã Sử

**********

# Tạ Ơn Tri Kỷ

Tạ ơn tri kỷ tuyệt vời

tin em bởi nhớ đôi lời trước sau

đời người năm tháng qua mau

anh mơ ngày gặp nhìn nhau mỉm cười

Tạ ơn tri kỷ xa vời

tình ta tựa cánh chim trời lượn bay

xa xôi vẫn nhớ những ngày

nghĩa tình ẩn hiện vui thay từng lời

Tạ ơn tri kỷ mộ̣t đời

Xuân nay ta hứa chung lời thương yêu

bên nhau nắng sớm mưa chiều

chung xây ước nguyện ngàn điều mai sau

Vân Võ Hoài Phương

********************

Läs mer »

torsdag 3 augusti 2023

Sưu Tầm Danh Ngôn Thế Giới

Mùa Thu Bên Sông (hình minh họa)

# Thỉnh thoảng hãy đi xa, hãy nghỉ ngơi đôi chút, bởi khi trở lại công việc, khả năng phán đoán của bạn sẽ chắc chắn hơn.

Hãy đi đâu đó xa xôi, bởi khi đó công việc có vẻ ít hơn và bạn có thể cảm nhận được nhiều hơn... (Leonardo da Vinci)

# Văn hóa chính là hiểu những lời hay nhất và những tư tưởng tốt đẹp nhất mà mọi người trên thế giới đã từng nói và suy nghĩ. (Arnold)

# Nếu thư viện là một trường đại học thì tự điển danh ngôn là một thư viện. ́(Waterstone)

# Đa số danh ngôn là những tư tưởng được thử lửa thời gian, là những ý hay gói trong lời đẹp, với cách diễn tả nghệ thuật. (Hoàng Xuân Việt)

# Triết học cũng như y học, có nhiều vị thuốc mà rất ít thuốc tốt và càng ít thuốc chuyên trị. (Chamfort)

# Anh tự hào là cứng rắn như tảng đá, nhưng anh hãy coi chừng rong rêu sẽ phủ lên anh.(Petria Perkins)

# Kiên nhẫn, bền bỉ và đổ mồ hôi là sự kết hợp không thể đánh bại của thành công.

(Napoleon Hills)

# Người nào vui tươi, đường đời đi trọn. (Anh)

# Bị nạn lớn không chết

Ắ́t có phước về sau. (Trung Hoa)

# Suy nghĩ trước khi nói, và cân nhắc trước khi hành động. (W. Shakespeare)

# Viết sách là một nghề như nghề làm đồng hồ. (La Bruyère)

# Hạnh phúc đúng là món quà của Thượng Đế. (Aristotie)

Vân Võ Hoài Phương sưu tầm tổng hợp tháng 7. 2023.

*************************************

lördag 21 januari 2023

Sưu Tầm Danh Ngôn Thế Giới

* Một trong những hạnh phúc của đời này là tình bạn; một trong những hạnh phúc của tình bạn là có một người để gửi gắm điều bí ẩn. ( A. Manzoni )

* Họa sĩ biến thơ thành tranh; nhạc sĩ biến tranh thành âm nhạc. ( Robert Schumann )

* Sự hiểu biết có sức mạnh to lớn. Đôi khi nó khiến con người có thể chinh phục thế giới.( Anatole France )

* Làm điều hữu ích, nói lời can đảm, thưởng thức cái đẹp: đó là đủ cho cuộc đời của một đời người. ( T. S. Eliot )

* Điêu khắc là nghệ thuật của trí tuệ. ( Picasso )

* Yêu cái đẹp là thấy ánh sáng. ( Victor Hugo )

* Người ta không sống được vì cái đẹp, nhưng có thể chết vì nó.( cách ngôn Thụy Điển )

* Chúng ta hãy dịu dàng và tử tế nâng niu những phương tiện của tri thức. Chúng ta hãy dám đọc, nghĩ, nói và viết. ( John Adams )

* Hôn nhân là một trong những việc quan trọng nhất của đời sống mà đó có lẽ là một trong những việc người ta ít cân đo nhất. ( Boccage )

* Lắm người không khi nào trẻ, vài kẻ không khi nào già. ( G. B. Shaw )

* Người ta phải là một tác phẩm nghệ thuật hay mang một tác phẩm nghệ thuật. (O. Wilde )

* Sự vui vẻ cũng là một liều thuốc bổ nhất. ( Nguyễn Duy Cần )

Vân Võ Hoài Phương sưu tầm tổng hợp, tháng 1. 2023.

måndag 12 december 2022

Trước khi ra khỏi nhà để đi dạo quanh vài con phố gần nhà, ông Hữu thường sắp sẵn đôi ba thứ cần mang theo, và như mọi lần, hôm nay ông đặt các thứ cần thiết trên chiếc bàn gần cửa. "Cần phải ngó qua xem ngoài trời nóng lạnh thế nào đã". Vừa nghĩ ông Hữu vừa nhìn ra quãng đường trước nhà. Theo kinh nghiệm riêng ông, nhìn vài người dạo bước trên đường, để ý một chút đến áo quần khăn mũ họ mang là có thể biết ít nhiều về độ nóng, lạnh ngoài trời. Khi sáng sớm tinh mơ, lúc thời tiết còn đông giá, hẳn nhiên là người đi làm sớm thường mặc áo quần dầy, còn gần giữa trưa, khi đã có thêm vài vạt nắng ấm thì những bộ trang phục của khách bộ hành qua trước cửa nhà ông cũng thay đổi. Định khoác thêm chiếc áo ngoài nữa rồi sẽ 'lên đường dạo phố' bỗng ông Hữu chợt thấy chiếc xe nhỏ của cô em gái dừng trước nhà, và bà Hữu, vợ ông, vẫn mái tóc xòe ra như đầu sư tử, vừa bước ra khỏi xe, bà gọi dõng dạc:

- Ông Hữu đâu rồi ? Ra giúp tôi một tay!

" Trăm lần giống y chang nhau... bao nhiêu năm rồi nhưng tính tình bà này vẫn thế. Đúng là tính ai nết ấy, người thì bé tiếng lại to. Tuy vậy, được cái là bà này chưa để 'ta' đói bữa nào. Trong nhà đồ ăn thứ uống không khi nào thiếu". Ông Hữu thầm nghĩ và bước nhanh chân ra ngoài cửa.

Cô em gái đã mở cửa sau xe, mỉm cười nói trêu ông Hữu:

- Một khi anh đã nghe tiếng gọi của người yêu thì anh phải nhanh mà lắp thêm đôi cánh bay tới. Và phải nói to lên "chào người tình, anh đã đến!". Đâu có để chị đứng chờ, Đúng không chị?

- Cái thời ông anh của cô 'cò cưa' tán tỉnh chị, ông ấy nhiều lời lắm. Chuyện trên trời dưới đất kể ra không thiếu một thứ gì. Chị ngưỡng mộ anh của cô, coi anh như một cuốn tự điển hiếm có. Vậy mà bây giờ, nhiều bữa chị hỏi tới hỏi lui chẳng thấy anh nói nửa lời. Lạ thiệt!

Tuyết, cô em gái ông Hữu, cười:

- Thì ông Gớt (Goethe), ông ấy đã nói: " những người khôn ngoan là những cuốn tự điển tuyệt vời!".

Bà Hữu nhìn Tuyết:

- Ông anh Hữu của cô lúc này khôn ngoan quá nên lại nói quá ít. Nhưng cho chị hỏi: Ông Gớt là ông nào? Chắc hẳn nhà ông ấy ở gần đây...

Ông Hữu cười, hai tay xách hai túi thực phẩm từ tay Tuyết chuyển trên xe xuống, ông đứng nán lại bên ngõ và nói trêu bà Hữu:

- Ông Gớt là cái ông có mái tóc dợn sóng, mũi dọc dừa, tay thường cầm một, hai cuốn sách và vẫn ngồi uống cà phê ở quán nhỏ trên phố, tôi và bà có lần nhìn thấy đó.

Hồi chưa nhận chiếc nhẫn cưới của ông Hữu, Lisa (nay là bà Hữu) - Cô Lisa để kiểu tóc uốn dợn sóng, với lớp tóc phồng cao hợp dáng thon thả của một thiếu nữ tuổi đôi mươi khiến nhiều chàng trai lần đầu nhìn thấy cô, họ không thể dửng dưng trước sức hấp dẫn của kiểu tóc uốn trẻ trung sôi nổi và có vẻ ẩn chứa một đam mê mà họ chưa từng biết.

Ông Hữu - hồi chưa quen biết Lisa - có một hôm dự họp nhân ngày gặp mặt bạn học cũ, tình cờ và rất thản nhiên đứng bên cạnh 'nàng Lisa' (khi đó ông chẳng hay biết là đứng gần bà vợ tương lai.. ). Hai người đứng gần thềm sân khấu vì thiếu chỗ ngồi thì một cô trong Ban tổ chức đưa vào tay hai người bản nhạc in sẵn và đẩy cả hai lên sân khấu góp vui văn nghệ. Chàng Hữu nhà ta, từ phút giây ấy thấy trong lòng lâng lâng niềm vui. Hai người đứng bên nhau, hai mái đầu chụm lại, trai chưa vợ, gái chưa chồng và bốn mắt nhìn nhau. Người ta vẫn nói, hợp duyên thì dính như keo. Chẳng những thế, tình yêu đến trong tuổi thanh xuân nhiều khi làm đời sống đôi trai gái đang yêu thương nhau có thêm vẻ đẹp mới , chắp thêm cánh cho tâm hồn hai người bay bổng. Thời gian qua đi, ông Hữu gặp cô bạn gái quen biết qua đôi ba lần hẹn hò, thực tình ông Hữu cũng chẳng say mê, đắm đuối mái tóc bồng bềnh hay tiếng hát đôi lúc khàn khàn ông thường thưởng thứ́c mà ông chỉ cảm nhận rằng đời ông mãi mãi không thể sống thiếu nàng, và hai người sẽ sống bên nhau, dựng xây nên một gia đình hạnh phúc. Đến nay ông vẫn còn nhớ láng máng một câu thơ đầu ông làm tặng người ông quý mến ngày hai người có chung niềm mơ ước xa xôi:

" Lisa, Em hỡi Lisa ! ..."

Bà Hữu chẳng mấy khi ngồi nghĩ về cái tên Lisa tự đặt cho mình từ thời còn trẻ. Các cô bạn học ngày trước với bà, như Natalie, và Marina rồi Amanda chẳng hạn, họ cũng cùng màu da, tóc đen là con cháu những người châu Á đến xứ sở tự do này, và để hội nhập xã hội mới, để có thêm một cái tên dễ gọi, bố mẹ hay tự thân họ đặt thêm tên mới. Ai sống ở nơi này đều coi đây là điều bình thường.

Thế nhưng dần dà, hình như cái tên "Lisa" theo tuổi đời của bà Hữu mỗi năm một khởi sắc. Trong nơi làm của bà, "cô Lisa" được nhiều người ưu ái mến chuộng, bởi nụ cười tươi trẻ hồn nhiên và nhất là vào những dịp ăn mừng Lễ, Tết thì "Cô Lisa của chúng ta nấu món ăn này chắc hẳn các tiệm ăn nổi tiếng trên phố phải đến để nếm thử ...". Quả thật, ở nơi bà Hữu làm hay trong phòng bếp gia đình, "cô Lisa" đúng là được tôn vinh "trăm phần trăm" (100 %). Ông Hữu có lần nhận xét: "Đôi đũa thần của nàng Lisa có nhiều phép lạ. Tài nghệ của nàng khiến cho bụng dạ người trong nhà được sống những ngày phởn phơ. Nhưng này, nàng mà đi vắng chừng một, hai tuần lễ thì người trong nhà chỉ còn biết nhìn thùng mì ăn liền mà than "một mì, một mì lại một mì !..."

Thực ra, bà Hữu chẳng theo học lớp dạy nấu ăn nào. Bà đơn giản học xem cách hướng dẫn nấu nhiều món ăn trên ti vi, và những khi bạn học của các sắc dân khác mời bà đến dự tiệc, bà khôn khéo xin được làm kẻ phụ bếp, nên bà học và biết cách nấu nhiều món ăn mà có người gọi là "các món ăn gia truyền đa sắc tộc". Những món đặc biệt bà Hữu nấu nướng trong các bữa tiệc mừng lễ, tết đông vui khiến vài người ngồi đợi ăn quanh bàn tiệc đôi khi cảm thấy mũi của mình 'tự động' thở ra hít vào rất vô tư khoan khoái trong không khí thoảng bay hương vị thơm ngon của một món ăn truyền thống đã lâu rồi họ mới lại có dịp thưởng thức.

Lâu nay bà Hữu vẫn coi Tuyết - em gái ông Hữu - là người gần gũi và hiểu bà. Còn Tuyết, đôi lúc cô cảm thấy thật khó lý giải tình cảm quý mến của cô với bà Hữu. Cảnh "chị dâu, em chồng" chẳng những chưa có lần nào xảy ra đôi co gay gắt có lẽ một phần bởi hai người đàn bà này tính tình ít khi nóng nảy, một phần nữa cũng do Tuyết có nhiều thời giờ rảnh rỗi, nhà Tuyết ở gần nhà ông bà Hữu, nên mỗi khi bà Hữu có việc cần nhờ tới, Tuyết thường chạy xe đến đón bà chị dâu và giúp bà Hữu việc này, việc kia.

Người ngoài mới lần đầu gặp bà Hữu và Tuyết, cứ ngỡ hai người là chị em ruột. Tuy vẻ ngoài hai người khác nhau, nhưng cái cung cách nói chuyện của bà Hữu và Tuyết thể hiện rõ sự thân tình, niềm nở thường thấy ở những người phụ nữ đôn hậu. Một cái nhìn thông cảm, một nụ cười vui, một vẻ dịu dàng thân thiết thường gắn kết họ, tạo dựng giữa hai người tình chị em lâu bền, vững chắc.

Sau chuyến cùng đi mua đồ ăn xong, bà Hữu bảo Tuyết lái xe đưa bà đến thăm một bà bạn có tiệm ăn ở gần cuối thành phố. Giữa những ngày cuối năm, trong tiệm ăn, khách khứa ra vào ăn uống nhộn nhịp. Tuy nhiên bà bạn bà Hữu vẫn tiếp đón bà Hữu ân cần. Bà chủ tiệm ăn mời hai người vào văn phòng kề bên hông tiệm, bà nói với bà Hữu:

- Tôi đã điện thoại đến chị mấy lần, mà hôm nay chị mới đến. Chị nhìn qua xem, hẳn là chị biết tôi nhiều việc và cần chị đến như thế nào. Nói ngắn gọn là như tôi và chị đã bàn thảo hồi tháng trước, chị sẽ quản lý và là bếp trưởng tiệm ăn này, những việc còn lại các cháu của tôi sẽ phụ giúp chị. Còn tôi, tuy hiện nay trông coi mọi việc ở đây, nhưng nếu chị thuận lòng đến giúp, tôi sẽ chuyển sang kinh doanh vài thứ khác như tôi có dịp nói qua với chị. Chị và tôi là bạn từ ngày mới tới đây. Khi này chẳng thể giúp được nhau ư?

Trên đường trở về nhà, có lúc Tuyết nghĩ nên dừng xe bên đường để hỏi bà Hữu về công việc sắp tới, nhưng nhìn nét mặt đăm chiêu của bà chị dâu chẳng khác vẻ mặt đắn đo, cân nhắc của một người đứng trước ngả ba đường nên Tuyết đành thôi.

Nhân lúc Tuyết dừng xe bên đường chờ đèn xanh, cô hỏi bà Hữu:

- Hôm nay em cảm thấy chị khác hẳn những ngày trước. Lúc này chị có cần em giúp gì không?

- Cám ơn em. Về đến nhà, chị sẽ nói để em rõ thêm.

Tuyết nóng lòng muốn biết bà Hữu lo liệu ra sao sau cuộc gặp nên khi hai chị em về đến nhà, cô hỏi liền:

- Em vừa nghe chị nói với bà bạn của chị là chị cần hai tuần lễ để nghĩ thêm trước khi tính đến làm trong tiệm mới. Chị cho em hỏi: điều chị còn băn khoăn lúc này là gì?

Bà Hữu vẫn biết tính nết "hỏi ngay, biết liền" xưa nay của cô em chồng, bởi vậy bà cười và nói:

- Chị cần nghỉ chút xíu đã... A, ông Hữu chạy đâu mất tiêu rồi? Em biết không, tuy rằng ông Hữu chẳng dính dáng đến việc này, nhưng chị nghĩ cần thiết phải nói qua với ổng.

Nói đến ông Hữu, bà nhớ tới một chuyện đã xa xưa... Bà Hữu cười vui, nói thêm:

- Tuyết có biết không? Trước ngày anh Hữu và chị làm lễ cưới, một hôm chị nghĩ thật nghiêm túc - chị tự nhủ con tim mình phải can đảm lên - để hỏi anh một câu hỏi trước khi kết thúc chuỗi ngày độc thân của hai đứa.

- Chuyện này nghe có vẻ hấp dẫn đây. Ừa, chị kể tiếp đi. Nhưng chị kể nhanh nhanh lên. Em muốn nghe ngay đoạn cuối.

- Chị nghĩ đi nghĩ lại .. Chị đặt giả thuyết là... mà em có biết không? Người ta vẫn nói là đàn ông có năm, bảy loại đàn ông... Đúng không? Thật may cho chị đã gặp anh Hữu. Kể ra anh Hữu là người đàn ông thẳng thắn, ít khi anh để bụng những chuyện...

- Nhưng, chị hỏi anh Hữu câu hỏi gì trước ngày cưới?

- Trước khi hỏi, chị đã tính trước rồi. Đặt một câu hỏi đơn giản thôi. Đàn ông, đôi khi cũng có người dễ tự ái lắm. Cho nên, như người ta nói, có khôn có khéo thì...

- Ùi, chuyện ơi là chuyện! Em thì em biết trước câu trả lời của anh Hữu rồi. Thế nhưng, em muốn biết, câu hỏi của chị có dễ nghe không hay là...

- Chị nói với anh Hữu: "Anh và em thường nghe có người nói, gia đình tốt thì xã họ̀i sẽ tốt. Đơn giản thế thôi, đúng không? Vậy nếu sau này, vì lý do nào đó, hoặc gặp ngang trái, anh và em không còn hợp nhau nữa, kể như mỗi người đi riêng một đường. Trong tình cảnh đáng buồn như thế, anh nghĩ sao?

- Ừa, vậy anh Hữu trả lời chị như thế nào?

- Anh nói: "Nếu sau này, đến một ngày nào đó, cho dẫu ngày đó gió mưa lạnh rét, và đúng vào cái ngày mà anh và em đều cảm thấy chẳng cần có nhau trong đời. Khi đó, em chỉ cần nói với anh một lời thôi, rằng, đã đến lúc chúng ta phải chia tay, mỗi người tự tu tỉnh bản thân để sống tốt hơn, thì, anh xin thề với em, cho đù hôm đó mưa gió bão bùng, anh sẽ bỏ lại tất cả để ra đi!".

- Anh nói với chị đúng như thế ư?

- Suốt đời chị không quên những lời này.

- Nhưng nếu có một ngày bão gió mưa rơi, anh cũng nói với chị rằng đã đến lúc hai người cần chia tay, chị nghĩ sao?

Bà Hữu chẳng ngờ cô em chồng hỏi bà câu hỏi này. Ngẫm nghĩ một lúc, bà nói:

- Chị nghĩ, những lời anh Hữu bày tỏ với chị trước ngày cưới là chuyện anh Hữu nói giả dụ thôi. Nhưng nếu có đôi lứa nào đã sống chung, không hợp nhau nữa, rồi cùng ngồi xuống vẫn không xong, thì nên chia tay vui vẻ, và mỗi người đi một ngả, không nên níu kéo làm phiền lụy cả hai. Theo Tuyết, kết cục như thế có giảm được những rắc rối không?

- Chuyện lứa đôi gặp nhau, sau mỗi người chọn một đường, rồi mỗi người đi một ngả, vào đúng ngày mưa bão rét lạnh. Em nghĩ...

Tuyết nhìn bà Hữu nghĩ tiếp. Đúng lúc này, cánh cửa phòng khách hé mở, ông Hữu vừa đi đâu đã về.

- Kìa. - Bà Hữu nhìn ông Hữu, cười vui vẻ. Bà chợt nhớ câu nói khi xưa ông Hữu nói với bà mà bà vừa kể với Tuyết. Bà nhìn chồng bằng ánh mắt âu yếm. - " Cho dẫu ngày đó mưa rơi rét lạnh. Anh cũng sẽ bỏ lại tất cả để ra đi!". May quá, anh Hữu ơi, đến hôm nay anh và em vẫn chưa chia tay nhau. Vui thiệt là vui!

Ông Hữu đứng ngẩn người bên cánh cửa vừa mở, thật tình ông chưa hiểu chuyện gì, nhưng nghe thoáng qua bà Hữu gọi ông bằng những lời "anh anh... em em...", sao mà dễ thương ngọt ngào đến vậy, ông Hữu nhìn bà Hữu cảm động:

- Lâu lắm anh mới nghe mình gọi một tiếng "Anh". Cám ơn em nhiều !

tháng 1. 2018

Vân Võ Hoài Phương

torsdag 17 november 2022

CHUNG QUANH BẾP NÚC

CHUNG QUANH BẾP NÚC

( Mến Tặng Những Bạn Ưa Thích Nấu Ăn )

Anh đàn ông nào có người vợ hoặc người tình được nhiều người biết đến với tài nấu ăn thì coi bộ chàng đó vui mừng chẳng có bút mực nào kể cho hết những niềm vui đó.

Các cụ ông cụ bà ngày xưa đã nói: Người đàn bà, đàn gà cái bếp, nghĩa là người phụ nữ cần biết quán xuyến việc gia đình, như chăm sóc nguồn thu nhập, làm sinh sôi đàn gà đàn lợn, để vừa có thực phẩm dùng trong gia đình vừa có thể bán cho người ngoài, nhờ thế đỡ túng thiếu. Những ngày giỗ chạp hoặc năm hết tết đến, nhà nào cũng phải cúng giỗ Tổ Tiên, có được đàn gà, vài con lợn béo để lo việc tư việc tết, ai nấy đều hởi lòng hởi dạ.

Người phụ nữ thời xưa có những đức tính dễ thương như tần tảo, giỏi việc nhà, biết lo toan. Nhiều phụ nữ thời xưa còn hiểu được một điều rất ý nghĩa: Chồng giận thì vợ bớt lời. Cơm sôi nhỏ lửa một đời chẳng khê.

Trong vài chục năm qua, bếp núc của nhiều gia đình đã có nhiều thay đổi. Những gia đình sống ở đô thị hoặc gần nơi dễ dàng mua bán than củi đã đỡ phiền phức khi cần đun nấu. Nấu ăn bằng củi tiện hơn bằng rơm rạ, tuy vậy người làm bữa vẩn phải trông chừng đển bếp. Người dùng bếp củi thỉnh thoảng cần ngó trông đến bếp, đẩy củi vào bếp để ngọn lửa không cháy ra ngoài, đỡ tốn củi. Còn đun nấu bằng than, rõ ràng tiện hơn bằng củi. Một bếp than, một ngày chỉ cần nhóm lửa một lần. Khi thấy than trong lò gần tàn, cần tiếp thêm một đợt than mới, ít phải trông coi. Dùng bếp điện tiện hơn, vì trong bếp và trong nhà không có khói và bụi. Hiện nay vài nước trên thế giới sản xuất các loại bếp điện và được nhiều người ưa dùng,

Ngoài ra còn phải kể đến vài loại bếp khác nữa. Đó là loại bếp gas, bếp cồn và bếp dùng dầu hỏa. Ba loại bếp này có những tiện lợi hơn bếp than và bếp củi. Khi nấu ăn, người dùng bếp có thể điều chỉnh ngọn lửa cần thiết cho món nấu. Dùng vài loại bế́p này, ta có thể chuyển bếp từ nơi này đến nơi khác, không bị phụ thuộc vào nguồn điện năng và trong khi chuyển bếp, việc cần làm không mất nhiều sức lực.

Nấu bếp là một việc tuy không đến nỗi nặng nhọc, nhưng người làm bếp cần phải biết tháo vát, nhanh nhẹn trong nhiều việc. Có những món ăn, nếu ta nấu kỹ quá sẽ làm giảm giá trị món ăn đó. Câu nói "rau cần nấu tái, rau cải nấu thêm" đã bao hàm ý nghĩa đó. Người giỏi bếp núc là người biết điều chỉnh ngọn lửa hoặc điều chỉnh nhiệt của bếp sao cho đúng mức. Những món ăn thuộc món ninh, lúc nồi dùng để ninh đã sôi, ta cần giảm lửa hoặc giảm nhiệt của bếp xuống (để nhiệt bếp số thấp), khi đó nồi ninh chỉ còn sôi chút ít. Cho đến lúc ta nếm thử, thấy món ăn đã kỹ, lúc đó ta giảm lửa hoặc nhiệt của bếp xuống mức thấp nhất. Chờ khi người nhà ngồi bên bàn ăn, nồi ninh vẫn nóng, các thứ được ninh sau lúc tăng giảm đúng nhiệt nên hương vị không tỏa bay nhiều, bữa ăn thêm ngon.

Kỹ thuật để lửa to lửa nhỏ hoặc tăng giảm nhiệt của bếp không chỉ cần đến khi làm các món ăn. Ngày trước có những cô gái, khi nấu một nồi cơm không biết hạ ngọn lửa của bếp xuống lúc nồi cơm cạn nước. Nấu xong nồi cơm, thường bị cả nhà chê nồi cơm là trên sống, dưới khê, tứ bề nhão nhoét. May sao gần đây, nhiều nhà đã có một loại nồi chuyên dùng để nấu cơm. Chỉ cần vo gạo xong, đổ nước và gạo vào nồi, nhìn mức nước vừa phải, và các bà các cô cứ việc nhẩn nha thong thả ngồi đọc thơ hoặc tiểu thuyết cho đến khi ngửi thấy mùi cơm thơm vừa chín tới. Mặc dầu từ lúc bắt đầu nấu cơm đến khi cơm chín, mải đọc cuốn truyện hoặc xem vài trang thơ, chẳng một lần động đũa vào nồi cơm bên bếp cũng chẳng sao. Vì loại nồi chuyên dùng đó, có bộ phận tự ngắt nguồn điện vào, giúp người nấu cơm khỏi lo về kỹ thuật, chẳng còn lo chuyện cả nhà chê cơm sống cơm khê.

Những mẩu chuyện chung quanh bếp núc có vài chuyện kể ra nghe tươi vui thêm đời thường. Bên bàn ăn khang trang sạch sẽ, trong mùi thơm của các món ăn tỏa bay, người có mặt trong nhà thường tề tựu và ra vào trong bếp. Có ông chồng hay có tính trêu đùa vợ, lúc vợ nấu nướng gần xong, ông thường vào bếp nhìn qua vài món, và nói giỡn vui vài lời, coi đó là niềm vui được gần bên người vợ yêu quý. Ở những vùng quê xưa, có vài đôi trai gái thương mến nhau, thường tìm dịp bếp nhà bữa nào thêm một hai món ngon lành, liền nhân đó đem qua biếu tặng nhà bên để hai nhà thêm tinh thần trước tình yêu đôi lứa.

Ngày xưa cũng như ngày nay, những cô gái khéo việc nhà giỏi tay làm bếp vẫn thường là những cô gái đắt chồng. Có cô gái được người mẹ trong nhà truyền cho bí quyết nấu được các món ăn ngon. Và cũng có vài cô gái khéo tay tinh mắt học nấu được thêm các món ăn nhiều người ưa chuộng.

Đã có người nói không ngoa rằng: Người phụ nữ giỏi việc bếp núc là đã có một nửa hạnh phúc gia đình. Và có nơi, người ta coi việc bếp núc là một nghệ thuật.

Ăn là một trong hai việc rất cần thiết với xã hội loài người, vì như người ta thường nói việc ăn việc ở. Người làm trong sở, người ở nhà thường ngày cần ăn để làm tốt việc và giữ gìn sức khỏe. Một người khỏe mạnh, tính tình hòa nhã, nhưng vì hoàn cảnh, lý do nào đó mà ăn không đủ hoặc ăn không ngon, cơ thể bị mất cân bằng, tính tình dễ sinh ra quạu quọ khó tính. Ngày thường, ăn là việc bình thường, nhưng những ngày trong gia đình mở vài tiệc vui, việc bếp núc cần có những người giỏi giang mới đảm đương nổi.

Những nhà có nền nếp và khá về giao thiệp, thường mỗi tháng mời người quen, thân hữu đến dự một, hai bữa tiệc nhỏ trong gia đình. Ở vài quốc gia, người ta còn coi việc mở tiệc khoản đãi tân khách, bạn xưa là một bước tiến trong quan hệ ngoại giao. Nấu được một bữa tiệc ngon, không chỉ cần đến khéo tay mà còn cần am hiểu nghệ thuật của việc bếp núc. Người nấu bếp trong gia đình, người làm bếp trong các tiệm ăn và trong những vương triều, chính phủ thường được nhiều người quý trọng là vì lẽ đó.

Một cô gái mới bước chân về nhà chồng sẽ xoay xở ra sao khi cùng chồng sống trong một gia đình có bố mẹ chồng khái tính, thường ưa thưởng thức vài món ăn mới lạ. Chẳng lẽ cô chỉ nghĩ đến mỗi người chồng yêu thương? Lúc son rỗi có thể chưa bận bịu lắm, nhưng vài năm nữa khi con bế con bồng, chẳng lẽ cô không bao giờ cần đến ông nội, bà nội? Với một cô gái giỏi việc bếp núc thì lúc này là một dịp may lý tưởng. Cô sẽ ra tay và trổ tài để bố mẹ chồng tròn xoe mắt nhìn và thán phục cô con dâu quý hóa. "Ôi, cậu con trai nhà tôi tài thật, tìm đâu được cô vợ có đôi bàn tay vàng. Thôi, hai con yêu quý ạ. Từ nay ở gần cha mẹ cho vui. Gặp khó khăn về khoản mua nhà mua xe... cha mẹ không hẹp hòi". Hai cụ sẽ xoa tay hoan hỷ và cười tươi nói với đôi vợ chồng trẻ.

Cũng cần nói thêm rằng với vài vị cao niên, dẫu có địa vị nào trong xã hội, có được cô con dâu hoặc chàng rể có tài nấu ăn, đều mừng hơn được vàng bạc châu báu. Còn gì vui thích hơn, khi mỗi tuần thưởng thức một món ăn ngon và bạn bè khen ngợi về món ăn này, bởi món đó lại được làm ra ở chính trong nhà của ta. Niềm vui này sẽ làm ta vui mãi. Hiển nhiên ai cũng muốn thỉnh thoảng thưởng thức vài món ăn ngon, để như người ta nói: hưởng chút ân huệ nơi trần thế. Còn ngày thường, có lẽ chẳng ai không mong trong nhà có được hai bữa ăn ngon miệng.

Có một câu chuyện vui kể lại như sau.

Một đôi vợ chồng trẻ vừa cưới nhau xong và sống với nhau trong tháng đầu tiên. Tuần lễ thứ nhất, chồng được vợ cho ăn món trứng luộc, rồi đến món trứng tráng. Tuần lễ thứ hai cũng chỉ ăn quanh đi quẩn lại hai món trứng tráng và trứng luộc. Sang tuần lễ thứ ba, khi mâm cơm được bày ra, cũng chỉ nhìn thấy món trứng. Nhưng lần này là món trứng mặn và trứng hấp, lúc đó chồng chỉ còn biết mỉm cười.

Mẩu chuyện vừa kể chỉ là một chuyện vui nhưng nghĩ ra bổ ích cho những đôi trai gái có ý định sống chung với nhau, đừng quên nói với nhau trước về việc ăn uống. Và có lẽ, các cô gái trước khi lấy chồng cũng cần học hỏi và làm quen dần với việc bếp núc để nấu được những bữa ăn ngon.

Một người biết nấu ăn ngon thường được họ hàng và người thân kính nể. Biết pha chế, gia giảm đồ ăn để có một bữa ăn ngon lành là một việc đã khó, biết lựa chọn mua các thứ thực phẩm để dùng, lại là việc chẳng dễ chút nào. Bởi thế nên một người nấu ăn giỏi thường giỏi luôn việc mua thực phẩm. Có thể việc tìm mua đồ nấu ăn, phái nữ thường hơn hẳn phái nam.

Nói một cách khách quan, nữ giới khá hơn nam giới về tính toán chi tiêu trong gia đình. Đôi khi có vị đàn ông nào được vợ trao phó việc đi chợ hôm nào, thì y hệt hôm đó bị vợ la rầy thứ này mắc, chê thứ kia là "trông đồ̀ quá tệ thế này mà ông cũng mua". Người ta đã quen nghĩ, đàn ông đi chợ là để cho qua việc, đôi lúc lỡ mua vài thứ giá cao hơn giá phụ nữ vẫn mua và thường nhiều khi nam giới để tâm nhiều đến hình thức hơn. Những phụ nữ giỏi việc nội trợ, biết quản lý và tiêu dùng hợp lý thường chọn mua các thực phẩm hợp khẩu vị người trong gia đình ; biết đôi khi 'nới tay' để mỗi tuần đôi, ba bữa cả nhà được vài chầu ăn uống mãn nguyện.

Phái nữ bận rộn với việc bếp núc và trong lúc bận rộn họ lại có niềm vui hãnh diện hơn cánh đàn ông. Đó là việc tính toán chi tiêu, giữ chức phó gia đình để mua bán, sắm sửa. Nhìn các bà các cô tươi tỉnh đi chợ, vui vẻ kháo nhau thứ này đắt, thứ kia rẻ. "Món này ông lão nhà tôi thích lắm đấy", hoặc, "Hôm nay ngày nghỉ, được món này nhậu, chắc hẳn ông xã nhà tôi phải nhớ tôi đến vài năm!". Đấy, hạnh phúc gia đình bền vững thêm bởi có người thân biết lựa chọn những thực phẩm đúng khẩu vị.

Khi mua xong thực phẩm vừa ý để dùng vào bữa ăn gia đình, người nội trợ cần xếp đặt việc bếp núc gọn gàng theo nề nếp tốt quen thuộc. Việc cần nhất không nên để khu vực trong bếp bừa bãi. Các thứ mua về nên tạm xếp một nơi hoặc để riêng mỗi thứ một chỗ cho có thứ tự, dễ thấy, dễ tìm. Làm như thế sẽ đem đến một khung cảnh sạch sẽ, luôn giữ được phong cách bình tĩnh dẫu công việc bề bộn. Sau đó cần nghỉ vài phút để thêm thanh thản, ngồi nhẩm tính việc nào nên làm trước, việc nào làm sau; món nào cần nấu trước, món nào để khi cơm sắp chín mới bắt tay vào việc. Giai đoạn dự tính này giúp ta thoáng thấy một thời biểu trong lúc nấu nướng, lo liệu thứ tự vài việc cần làm. Có thể dự tính được thời giờ gần đúng từ khi khởi đầu đến lúc kết thúc.

Nghệ thuật nấu ăn coi trọng những cách pha chế và gia giảm gia vị. Một nồi canh ngọt gọi là vừa ăn phải hợp khẩu vị số đông người trong gia đình. Thức ăn mặn nếu là thịt, cá, khi mua về được coi là tươi, lúc đun nấu không nên nấu kỹ quá. Rau xanh hoặc các loại củ, quả để nấu canh, khi đun nấu để ngỏ vung nhiều, các chất sinh tố sẽ tiêu hao và món nấu mất ngon. Có vài thứ thực phẩm cần chặt to, kho kỹ. Và cũng có thứ thực phẩm cần thái thật mỏng, được nấu nhanh chóng. Bếp gia nào từng trải nhiều trong nghề luôn hiểu, có thứ thực phẩm vẫn ưa nấu với thứ thường được nấu chung - nhưng cũng thứ thực phẩm đó - nếu nấu với một thứ lạ hoắc có khi lại kém ngon và rất ít kẻ sành ăn để mắt tới. Cho nên từ xưa có câu "con gà cục tác lá chanh...", một am hiểu hữu ích trong việc bếp núc.

Thịt gà luộc xong, chặt miếng vừa phải, rắc một ít lá chanh thái mỏng lên trên được người ăn chấm muối nhỏ có vắt chanh và thêm chút hạt tiêu xay nhỏ, ngon hết sảy. Những nhà sống xa thôn xóm khó tìm lá chanh, có thể để vài nhánh mùi lên đĩa thịt gà, màu xanh này sẽ làm đĩa thịt gà thêm bắt mắt. Thịt lợn nấu lẫn với hành sẽ thơm ngon hơn. Khi nấu thịt lợn, lúc gần chín, ta thái một ít hành lá rắc vào, dùng đũa đảo qua đảo lại vài lần, món nấu sẽ tỏa ra hương thơm nức mũi. Ngoài ra, các thứ vẫn thường dùng đến như: chanh, ớt, hành, tỏi, rau húng, tía tô... vào lúc các món ăn nấu xong, nếu ta biết dùng những thứ này sẽ làm bữa ăn thêm hương vị, thêm màu sắc xanh tươi và có chút vẻ sang trọng.

Trong những bữa tiệc to hay nhỏ, khi các món ăn đã đặt trên bàn tiệc, cần vài người khéo tay xếp đặt, trang trí các món ăn để bữa tiệc thêm trang trọng. Về khoản này - dân Âu, Mỹ rất coi trọng - và qua việc chăm chút kỹ lưỡng trên bàn tiệc, đã thể hiện lòng quý mến, ân cần với khách dự tiệc. Ai đến dự những bữa tiệc được tổ chức chu đáo đó, tinh mắt ngắm nhìn sẽ nhận ra vài nét đẹp truyền thống của dân Âu, Mỹ. Nơi dự tiệc sạch sẽ và trang hoàng vui mắt. Các món ăn sau khi được các bếp gia tài giỏi thực hiện, đặt gọn gàng tươi mắt trên bàn tiệc. Một bữa tiệc tại xứ Bắc Âu thường trong vẻ hoan hỷ của gia chủ và của khách đến dự. Trong tiệc người ta nói những chuyện tâm đắc với nhau nhiều hơn, cử chỉ nhã nhặn lịch thiệp hơn ngày thường. Khách đến dự tiệc rất hài lòng và mãn nguyện lúc thưởng thức các món ăn, bởi giá trị dinh dưỡng và bởi vẻ đẹp chung quanh bàn tiệc. Vẻ đẹp thoáng nhìn qua tưởng chừng khiêm nhường. Một vẻ đẹp khiêm nhường lịch lãm.

Với vài nét phác qua về việc bếp núc, chưa thể thỏa mãn nhiều bạn muốn hiểu rõ thêm, hay muốn am tường rộng hơn về nghề nấu ăn. Người nào muốn nghiên cứu kỹ lưỡng, học hỏi những bí quyết về nấu ăn, chắc hẳn cần nhiều thời gian và nhiều cố gắng. Người nào muốn nấu bếp giỏi đều phải học. Phương pháp hữu hiệu là nên học qua sách, báo để từ am hiểu đến tinh tường, thông thạo các cách thức trong việc bếp núc. Vì vậy nên tìm đọc vài loại sách hướng dẫn nấu ăn của các nhà xuất bản có uy tín. Qua những cuốn sách của các tác giả từng trải có dịp đến thăm nhiều nơi, từng thưởng thức nhiều món ăn truyền thống và dân dã nổi tiếng, chắc hẳn người đọc sẽ biết đến nhiều cách nấu nướng đặc biệt. Và trong các cuốn sách thuộc thể loại nấu ăn, đôi khi độc giả có thêm hiểu biết về một vùng đất cùng những cảm nhận mới lạ rất thú vị của tác giả. Niềm vui của những "du khách-viết sách" đó, là niềm vui của kẻ biết vui hưởng điều hay, nét đẹp, thể hiện nhiều ý nghĩa tốt lành trong cuộc đời.

Vài tạp chí, nguyệt san đôi khi cũng đăng tải cách nấu những món ăn cổ truyền hoặc hiện đại. Đọc sách, xem báo, theo dõi hướng dẫn nơi ti vi để biết thêm cách thức nấu vài món ăn cũng cần thiết. Người nào khá ngoại ngữ càng có dịp mở rộng hiểu biết để nấu ngon thêm một, hai món ăn nổi tiếng thế giới. Nấu giỏi vài món ăn bình dân, bạn bè nếm thử và khen ngợi là một việc khó. Người nấu món này cần biết dùng các thực phẩm "cây nhà, lá vườn", tuy giản dị ngon lành nhưng có hương vị dân tộc.

Việc học hỏi tại nơi bếp núc cũng cần thiết. Có những mùi thơm tỏa bay trong bếp, phải đứng trong bếp và theo dõi các bếp gia thực hiện mới biết được cách thức làm ra hương vị đó. Và hiển nhiên, niềm vui sẽ nhiều hơn đến với ai từng tham gia vào việc này. Ai chẳng hãnh diện với bạn hữu khi một món ăn trên bàn tiệc nhiều người để mắt đến lại là món ngon có ta góp đôi chút trong đó. Niềm vui này khiến cuộc đời phong phú và vui thêm.

Trong những ngày thứ bảy, chủ nhật hoặc ngày nghỉ lễ rảnh rỗi, vài người thường vui với bạn bè và lãng đãng bước vào một tiệm ăn nào đó. Khung cảnh vui vẻ trong các tiệm ăn thường đem lại cho họ vài giờ thoải mái. Trải qua một thời lênh đênh, chìm nổi, phiêu diêu... nay ngồi lại bên bạn xưa một, hai chục phút để ăn uống đôi ba thứ ngon lành nhiều người biết tới, đâu phải là không biết hưởng những tặng phẩm của đời.

Một người bạn kể thêm cho người viết một mẩu chuyện vui. Có những người đếm hai mươi chẵn tròn hai chục.. (người đếm hai mươi chẵn tròn hai chục là người chi tiêu biết tính toán, không lơi lỏng trong việc tiền nong), nhưng vẫn thường dẫn chồng, hoặc vợ hay người tình đến các tiệm ăn, thưởng thức các món ăn được nhiều người sành ăn biết tới, để sau đó, vào một hôm rảnh rỗi ở nhà, trổ tài và ra tay làm bếp, khiến cho cả nhà tròn xoe mắt mũi. Tuy chẳng thể ngon tuyệt vời như món nấu trong tiệm ăn, nhưng người trong nhà được một phen biết đến một món ăn lạ miệng; âu đó có thể là chủ đề một câu chuyện vui, làm người trong nhà và khách đến dự tiệc cười vui từ khi thưởng thức các món ăn ngon cho đến lúc mãn tiệc.

Vân Võ Hoài Phương

( Bản cuối, chỉnh sửa xong ngày 17 tháng 11. 2022 )

lördag 12 februari 2022

VIẾT VĂN, ĐỌC VĂN : ĐỐI THOẠI VỚI MÌNH, VỚI NGƯỜI

' Viết Văn, Đọc Văn' , những sự việc thông thường, có gì phải nói. Vâng, chẳng có gì phải nói, nhưng "CÁCH VIẾT, CÁCH ĐỌC", đấy là vấn đề.

"Văn" gồm lời và chữ. Viết Văn là dùng lời (câu văn) và chữ diễn đạt ý mình, trước tiên cho mình, sau đó cho kẻ khác, cho độc giả nói chung. 'Đọc Văn' là qua 'lời và chữ' của tác giả trong tác phẩm nhìn ra những 'trao gởi' của tác giả với cuộc đời trong đó có mình. Do đó, "VIẾT VĂN, ĐỌC VĂN LÀ MỘT HÌNH THỨC ĐỐI THOẠI VỚI MÌNH, VỚI NGƯỜI". Ngoài lời nói miệng ra, Văn dù đưới hình thức, thể loại nào, vẫn là phương tiện giao lưu, truyền thông lâu đời và hữu hiệu. Ngày nay, trên Internet, người ta cũng sử dụng Văn (lời và chữ, thêm âm thanh, hình ảnh) để giao lưu dù rất giới hạn đến mức tối đa tính cách dông dài.

Mỗi người, dù cuộc sống ra sao, vẫn có lúc cảm thấy đôi chán chường, nhạt nhẽo, trống vắng trong tâm tư. Ngoài đôi việc làm bâng quơ để quên hay để 'giải thoát' những 'ưu tư', những 'thờ thẫn, trống vắng' đó, với những người thích văn chương thì quay ra viết văn, đọc văn để trao gởi hoặc đón nhận ý tình nơi kẻ khác giải tỏa những tư lự của mình.

Viết văn là để 'giải thoát' mình, nói theo Sainte Beuve (...) . Các Bà, các Ông Việt Nam cao niên nơi hải ngoại hiện nay, vốn không là nhà thơ, nhà văn nhưng lại thích làm thơ, làm văn hay viết lách nầy nọ là để giải tỏa những phút 'trống vắng', để được 'sống lại' với những cái đã 'chết' nơi mình (tức thời gian quá khứ) để tâm sự với mình và dụng ý lưu truyền một kỷ niệm để đời cho con cháu. Lớp trẻ, thích văn chương, cũng làm thơ, viết văn để nói lên mọi dậy dàng của tâm trí, để trao đổi với bạn bè, thân hữu mọi cảm nghĩ của mình. 'Viết Văn' là giúp mình tự 'sống' với mình; giúp mình tự tìm 'hạnh phúc' cho mình (niềm vui sáng tác) qua những rủi ro, bất hạnh, khổ đau (kể cả những chết chóc), những vui sướng, hạnh phúc, những thái độ, việc làm, những cách thế ứng xử trước từng cảnh đời của nhân vật trong tác phẩm mình.

"Viết Văn, vì thế là một 'đối thoại với mình', để ": khơi dậy những gì sôi nổi, rộn ràng, bức xúc, những gì còn kín nhiệm, u uẩn, những ẩn ức tiềm tàng nơi tự thân mình do nhu cầu giải tỏa một 'trống rỗng' của tâm tư hay do một 'bức bách' của cảnh ngộ hoặc do một 'hướng vọng' của thần trí hầu thiết lập một 'an bình' cho mình, cho người. Khi viết một tác phẩm nào (tiểu thuyết, truyện ngắn, tiểu luận, tạp văn, ...), người viết thường luôn đứng trước bốn vấn đề : Viết về cái gì, Viết cho ai, Viết thế nào, Viết với chủ đích gì. Từ đó, chủ đề, đề tài, tìm ý, hành văn, bố cục, xây dựng nhân vật trong từng môi trường, thời đại ... đến với tác giả qua kinh nghiệm, kiến thức, xúc cảm, tường tường, qua cái 'nhìn' về nhân tình, thế sự, về cuộc đời, của nhà văn. Nhà văn đã 'đối thoại với mình qua mình' trong những điều trên. Viết văn là cách tìm tòi lại mình, sửa chữa mình, tự rèn luyện mình không chỉ về nghệ thuật mà còn về thái độ, cách sống của mình.

.......

'Đọc Văn cũng là một đối thoại với mình, với người' qua một 'hệ thống quy chiếu' tức tác phẩm của các tác giả. 'Đối thoại với mình' là 'ta tự sống với ta', tự hỏi về ta, tự tra vấn, tự chiêm nghiệm về ta' đối chiếu với những gì đang đọc. 'Đối thoại với người' là 'nhận xét, phẩm bình, đánh giá' bức 'thông điệp' tức những gì tác giả muốn trao gởi đến mọi người qua nội dung tác phẩm để hoặc 'thông cảm, đồng tình, tán đồng' hoặc 'phản biện, chống đối, bác bỏ' lúc đối chiếu tác phẩm với ta, với cuộc sống, với thời đại. "Phép đọc sách là gì ? Là mượn sách của người để tự mình tư tưởng. Vậy thì sách gì giúp được mình tư tưởng, gợi được cái tư tưởng của mình là sách hay, nên đọc cả. Có khi giúp cách trực tiếp, có khi giúp cách gián tiếp. Giúp trực tiếp là sách đồng ý với mình, giúp nghị luận được xác thực, phô diễn được rõ ràng, khiến cho mình nhân đấy mà suy cứu cái tư tưởng của mình cho đến cùng cực. Giúp gián tiếp là khi sách trái với ý mình, bày cái tư tưởng ra một phương diện khác hẳn của mình, khiến cho mình phải sát hạch lại tư tưỡng của mình, phải gia công biện bác, thảo luận cho vỡ lẽ. Mà cách gián tiếp có khi lại bổ ích hơn là cách trực tiếp, vì nó kích thích tư tưởng của mình một cách mạnh bạo hơn". ( Vũ Ký : Nghệ thuật đọc và viết văn, nxb Nguồn Sống, in lần thứ năm tại Hoa Kỳ cuối 1996, trang 77).

Tóm lại, Viết Văn, Đọc Văn là 'đối thoại với mình, với người' vì Văn là phương tiện truyền thông, giao lưu hai chiều (...). Dĩ nhiên, Viết Văn khó hơn Đọc Văn. Viết Văn cần phải chú trọng cả Hình thức lẫn Nội dung. Hình thức là Chữ, Lời, Bố cục ; Nội dung là Ý, Tình, Tư Tưởng. Chữ dùng phải minh xác, trong sáng; lời văn phải thông gọn, trau chuốt, văn hoa, truyền cảm; Bố cục phải phân minh, hợp lý vừa đúng theo diễn tiến sự việc vừa tạo bất ngờ, thích thú. Ý, Tình, Tư Tưởng phải hàm xúc, cô đọng, phải phơi bày được tất cả sắc thái sâu sắc của sự việc, sự vật, của nhân vật cùng lúc mang tác dụng hướng dẫn người đọc nghĩ suy để cùng hướng về xây dựng cho nhau những cảnh đời càng nhân bản hơn. Đọc văn, thật ra cũng không phải dễ. Nếu chỉ đọc cho qua thì giờ thì không có gì phải nói. Nhưng đọc trong ý hướng và nhu cầu đối thoại với mình, với người thì cũng lắm điều phải nói : Đọc cái gì, đọc loại sách nào, đọc làm sao, đọc với mục đích gì ? Đọc chỉ để giải trí hay đọc để hiểu mình, hiểu người; đọc để phong phú kinh nghiệm, kiến thức hầu ứng xử với mình, với người; đọc để tìm tòi, khám phá những gì mới lạ giúp mình thêm vững chắc trong mọi dự định 'sáng tạo' về mặt nầy mặt nọ.

Tiếp nhận một lời văn là nắm bắt cái ẩn ý, cái mới lạ, cái khác thường, cái hay đẹp của ý tình tác giả để phong phú hóa mình hơn dù không đồng tình với tác giả.

"Văn chính là người", nói theo Bulfon... Số tác phẩm của một nhà văn và số sách đã đọc nơi một người nào đó, ta có thể biết được phần nào khuynh hướng nghệ thuật cùng khuynh hướng 'sống' của nhà văn và của người đó. 'Trong "Đối thoại với mình, với người", Viết Văn, Đọc Văn là cách giúp ta với bắt cái "PHẦN CON NGƯỜI SẼ TRỞ NÊN CỦA MÌNH" ( Vũ Ký, sđd, trang 49 ), và sẽ trở nên về nhân cách, phẩm giá, sẽ trở nên kinh nghiệm hơn, sáng suốt hơn, minh mẫn hơn trong suy tư, ứng xử, sẽ trở nên phong phú về kiến thức, trí tuệ, để góp phần xây dựng cuộc sống mình và xã hội tốt đẹp, tươi sáng hơn.

Nguyễn Thùy