Đường Xa Văn Nghệ: juli 2025

tisdag 29 juli 2025

GẶP LẠI SAGÖNLY

TRUYỆN NGẮN

Gặp Lại Sagönly

Đôi, ba ngày cuối tuần thường có nhiều chuyến xe hơn các ngày khác. Dân cư đi làm ở vài vùng phụ cận và người ở tỉnh xa về thăm nhà lên xe buýt nhiều hơn sau mỗi chặng xe dừng. Trang ngồi gần cửa lên xuống, nhẹ tay kéo màn vải cửa nhìn ra ngoài. Xe đã chạy chậm để rẽ vào bến đỗ. Dãy nhà tầng quen thuộc và con đường vòng dẫn đến thư viện đã hiện ra trong tầm mắt Trang. Nơi đây, Trang có vài cô bạn gái và nhiều kỷ niệm thời tuổi mười bốn, mười lăm. Những sáng mùa lạnh đến trường tuyết trắng quyện bay, và các đêm hè rộn vang tiếng hát yêu đời của đám sinh viên vui nhộn.

Trang xuống xe và theo dòng người bước ra cửa chính. Đã vài tháng nay Trang mải làm mải học, thư bạn cũ gửi đến cô chẳng kịp hồi âm. Mẹ cô điện thoại đến kêu cô về qua thăm nhà vậy mà lần nữa mãi đến nay... “Mẹ à..”, một bận Hiên, bạn Trang, nói qua điện thoại với mẹ Trang, “Kim Trang lúc này quên món nem cuốn của mẹ rồi”. Trang vội cầm lại điện thoại: “Đâu có vậy mẹ ơi, rảnh việc con sẽ về thăm mẹ và thăm các bạn cũ”. Nay xưởng làm của Trang ngớt việc, Trang dùng hai tuần lễ được nghỉ về thăm nơi này.

- Ô, Trang.

Sagơnly ngồi đó, trên chiếc ghế trước cửa một tiệm áo, váy, quần thời trang và khuôn mặt cô gái Bắc Âu bừng lên niềm vui lúc gặp bạn quen cũ. Vài năm trước, Trang ở gần nhà Sagơnly. Mẹ của Sagơnly, bà Jesefin với nụ cười hiền và nét mặt vui vẻ. Lúc nào Trang đứng gần bà, Sagơnly cũng cảm thấy thoang thoảng mùi hương dìu dịu chẳng biết bà đã dùng loại mỹ phẩm chế bằng tinh dầu hoa hay hương dược thảo.

-Hej, Sagönly ! (Chào, Sagönly !).

Trang mừng rỡ nắm tay Sagơnly. Đôi mắt xanh Sagơnly ánh lên vui thích, vài phút trước đó cô ngồi nghỉ trên chiếc ghế này với tâm tư mệt mỏi. Kỳ nghỉ hè năm nay bố mẹ cô có việc nên không đi du lịch. Bạn bè cô tìm đến các vùng nghỉ hè nắng nóng. Sự quạnh vắng đôi lúc làm nhiều người nghĩ thời giờ trôi qua quá chậm.

-Về nhà Sagönly nói chuyện một lúc đã, Trang.

-Rất vui được bạn mời. Để tui mang giùm một túi. Mua sắm từng này đồ để mặc đến tận năm sau, phải không Sagönly?

-Thêm một, hai bộ quần áo mới, vừa và đẹp cũng làm người ta vui thích hơn.

Sagơnly cười, nụ cười giống hệt bà Jesefin.

Ngày Trang còn học trung học, mỗi lần đến thư viện, Trang thường nhìn thấy bà Jesefin ngồi sau chiếc bàn trả sách. Theo lời bà Jesefin kể lại, hơn hai chục năm trước, một hôm bà đang ngồi kiểm lại sổ sách người đọc đem đến, bà bỗng thấy một thanh niên dáng hơi gầy, cao và đội một chiếc mũ tròn. Anh chàng này khác thường so với vài thanh niên thời đó. “Tôi không quen ai ở nơi này. Tôi định...” Chàng họa sĩ tỉnh lẻ muốn nhờ Nhà Văn Hóa nơi này giúp anh trưng bày những tranh anh đã vẽ. Anh đến nhà văn hóa và họ bảo anh đến xem trước địa điểm. Ngày đó bên cạnh thư viện có một phòng rộng. Vài cuộc trưng bày tranh ảnh thường được giới thiệu ở đây. Cô Jesefin dịu dàng ngày ấy dẫn họa sĩ đến phòng triển lãm, và khi họa sĩ trẻ trải những bức tranh của anh ra sàn nhà, căn phòng im lặng trước đó bỗng bừng lên sức sống. Những bức tranh phong cảnh và tĩnh vật, các bức chân dung và cảnh đường phố nơi họa sĩ có dịp đặt chân đến. “Hôm đó ông Gustav nhà này trông khờ lắm, đầu đội mũ len, hai lai quần cao lên nhìn thấy cả đôi vớ. Vậy mà sau ngày chuyển đến ở nhà này, sống gần bên tôi vài ngày, ông ấy tinh khôn hẳn lên”.

Quãng ngày tiếp theo đó, thiên tình sử của hai người đượm lửa tình lãng mạn như bếp lửa mới nhóm nhưng không thể tách rời hiện thực... Bà Jesefin nhớ là đã vài lần thức giấc trong đêm đông lạnh rét lo nghĩ đến tương lai. Chàng họa sĩ cần phải có jobb, một việc làm để tháng tháng có ngân khoản chi dùng. Anh không thể sống không với những lời ngợi khen của kẻ đến xem tranh vẽ, cho dù đó là những lời khen chân thật. Tranh vẽ của anh được giới yêu hội họa để mắt tới. Một tờ báo có đông đọc giả đăng trọn trang giới thiệu các tranh anh vẽ kèm theo tấm ảnh anh trong phòng triển lãm, và bên anh, Jesefin, người đã giúp anh bước một bước trong đời nghệ thuật. Ở thời đó, mức sống dân chúng vẫn thấp nhiều, ít người dám bỏ ra một khoản tiền để mua một bức tranh, dù bức tranh đó họ ưa thích. Ngôi nhà của họ lúc này vẫn thiếu nhiều đồ thường ngày dùng đến; còn những ai ưa thích tranh ảnh đẹp thì thường họ tìm mua các tạp chí nóng hổi tin tức và nghệ thuật khắp nơi hơn là những tác phẩm nghệ thuật treo tường. Có thể là trong cảnh đời khi đó nên một vài nghệ sĩ ít ra cũng gặp một, hai lần túng bấn. Dẫu vậy, những tác phẩm nghệ thuật vẫn ra đời và Nghệ Thuật là những tiếp nối không ngưng nghỉ.

Và... một dấu hỏi lớn lởn vởn trong đầu đôi trai gái khi họ mở cửa tủ lạnh đựng đồ ăn uống. Anh họa sĩ trẻ đứng lặng yên trước các ngăn tủ trống rỗng. Cái dấu hỏi anh thường nghĩ đến, lúc này đây... Chàng họa sĩ bỗng thấy ý tưởng sáng tác nguội dần. Đối diện với thử thách mới, anh và Jesefin biết làm gì đây để tình yêu họ khỏi lụi tàn – mà suy xét ra – chỉ vì những thứ rất bình thường trong cuộc sống.

Jesefin may mắn đọc qua nhiều sách, báo và với ai quen biết cô thường khẳng định cô là cô gái sống có trách nhiệm. Gặp gỡ, mến chuộng tài năng của Gustav, trái tim cô dành cho anh họa sĩ trẻ tình cảm yêu thương, và trí tuệ cô thầm nhắc nhủ cô phải tìm cách vun trồng hạnh phúc. Phần thưởng xứng đáng thường được trao tặng đến kẻ không bỏ cuộc. Sau nhiều tìm kiếm, Jesefin đã tìm ra jobb cho Gustav với mức lương tập sự rất khiêm nhường nơi một tờ báo xuất bản trong vùng. Việc của Gustav là vẽ vài hình ảnh ở trang quảng cáo.

Với một họa sĩ đã vẽ qua vài bức vẽ chân dung, tranh màu nước và các tranh sơn dầu đạt trên trung bình như Gustav, ai cũng nghĩ nghề mới này với anh quá dễ. Nhưng khởi sự vào việc mới thấy nhiều nan giải. Vẽ tranh ở trang quảng cáo cần trình bày gọn nhỏ, vui và đem đến người xem lòng ham thích, mến chuộng. Gustav phải tạm quên khung vẽ cỡ rộng, quên các gam màu và những mảng màu sáng, tối trước đây anh dùng đến. Hộp đồ nghề penslar nay chẳng còn bày bên bàn vẽ; các loại bút lông, chổi sơn, cọ vẽ đó giờ đây yên ngủ. Gustav tìm mua nhiều loại bút vẽ kích thước nhỏ hơn, cần thiết việc thể hiện các hình ảnh vui và tinh tế. Để theo kịp nghề, họa sĩ trẻ thức khuya nhiều đêm, bên đống sách báo Jesefin mượn từ thư viện về. Quãng ngày thử việc đã qua cũng là lúc Gustav được nhận làm chính thức và lên bậc lương. Jesefin mua luôn một chai Champagne thuần nho trắng đắt tiền, họ uống mừng cuộc sống chung đã thêm nguồn vui mới. Qua nét vẽ rất gần cảnh đời thường, tranh vẽ của Gustav ở trang quảng cáo làm người xem vui thích. Tài nghệ mới của ‘cây vẽ’ này đem đến người xem cảm xúc yêu thêm cuộc đời của họ. Anh họa sĩ trẻ đã – nói theo lời nhà bình phẩm về tài năng Gustav trên một trang báo - thổi hồn anh vào hình ảnh anh đã vẽ, dù rằng người xem tranh ít ai biết anh là tác giả các tranh vẽ đã làm họ mỉm cười. Người xem đã đến gần một nghệ thuật trước đó họ chỉ nhìn thoáng qua. Nét vẽ của cây vẽ trẻ rất khách quan, hai chiều. Cái dở bên những điều tốt đẹp. Tranh vẽ của anh trưng dẫn các cảnh đời trái ngược nhau. Vì cuộc sống ở nơi đâu cũng thế, không khi nào suôn sẻ một chiều, và bởi lẽ nghệ thuật cũng không bao giờ phô diễn một chiều.

Nhiều hôm rảnh rỗi, đến thăm gia đình bà Jesefin và vui học với Sagơnly, Trang thường nghe bà Jesefin thuật qua vài việc trước kia của gia đình bà. Và thỉnh thoảng đứng ngắm nhìn tranh của ông Gustav treo trên tường, bà Jesefin vui chuyện kể cho Trang và Sagơnly nghe vài mẩu chuyện vui hiếm hoi quanh giá vẽ và cái hay của nghệ thuật hội họa. Đến năm Sagơnly và Trang học xong trung học, bà Jesefin và ông Gustav mua thêm một mảnh đất cách nhà ở bây giờ chừng hai, ba trăm mét và trên mảnh đất đó, bố mẹ Sagơnly đã xây được một fritidshus. Căn nhà nghỉ lúc thời giờ rảnh rỗi đó, sau này rộng thêm và trong một tấm ảnh Sagơnly gởi đến Trang, một nửa căn nhà đã trở thành xưởng vẽ của ông Gustav.

Sagơnly và Trang bước theo lối nhỏ dẫn đến thềm cửa. Phòng ngồi uống trà, cà phê bên hiên nhà với giàn cây xanh trổ hoa trắng nhỏ thoảng hương thơm. Vài mảng cỏ xanh vừa được cắt xén, tỏa mùi hương thiên nhiên mát lành dễ chịu. Bà Jesefin và ông Gustav chiều nay đến thăm bạn cũ. Hơn mười năm trước, ông có tặng bạn ông một bức tranh sơn dầu nhân ngày sinh nhật của bạn. Và hôm nay, bạn cũ của ông bà Jesefin mở tiệc mừng gặp mặt những bạn cũ năm xưa. Sagơnly kể lại, cô cầm tấm thiếp in rất đẹp để trên khay hoa quả đưa Trang xem.

Sagơnly gọt vỏ vài trái cây pha nước hai người uống. Còn Trang mải đứng nhìn vài bức tranh của ông Gustav trong phòng khách. Một tranh bột màu phảng phất chất thơ, vài ký họa đen trắng với nét phác thảo nhưng rất diệu nghệ. Còn bức tranh sơn dầu, cảnh trí và sắc màu thiên nhiên như đưa người xem đến một nơi yên lành, thanh thản.

Trang nhìn tấm ảnh đặt trong khung ánh màu vàng rực rỡ. Tấm ảnh có hình bà Jesefin và ông Gustav thời trẻ, hai người đứng gần nơi trưng bày tranh năm xưa, anh họa sĩ trẻ và gầy có dáng vẻ cao lênh khênh... đứng bên cạnh cô gái có vẻ mặt dịu dàng, vui vẻ. Những tấm hình xưa, đôi khi ghi lại vài nét đẹp đã xa xôi nhưng làm người xem cảm thấy vài phút vui thích.

Trang tươi cười nói với Sagơnly:

-Thỉnh thoảng nhớ đến Sagönly, tui thường tưởng tượng, một ngày may mắn sẽ đến với bạn. Và rồi một ngày đẹp trời, một anh...

Sagơnly chợt hiểu câu nói đùa của Trang, cô nhìn Trang:

-Jätte bra ! (hạngnhất/ tuyệt vời !) Chắc chắn anh này khờ khác thường hơn ông Gustav?

Sagơnly cười và sau nụ cười dễ mến đó, cô bước đến và cùng lúc vỗ một bên tay với Trang, hai cô gái trẻ hứng khởi mỉm cười thích chí. Chuyện một tình yêu đem niềm vui bất ngờ có thể bắt đầu với một ‘anh’ Gustav nào đó...

- Cám ơn nhiều... lời Trang vừa nói. Bạn của tôi.

Sagơnly ôm Trang trong vòng tay thân thiết.

Bắc Âu, mùa Hè 2002

Vân Võ Hoài Phương

(Bản cuối đã ch̉ỉnh sửa xong)

fredag 25 juli 2025

NẮNG THÁNG BẢY

THƯ GIÃN CUỐI TUẦN

NẮNG THÁNG BẢY

Vào một ngày trong tháng Bảy có nắng vàng tươi mới, cách đây đã nhiều năm, tôi có dịp được lãng du trên đất Mỹ.

Chuyến du lịch xa xôi chẳng hẹn mà đúng như mơ. Trước chuyến đi chừng hai tuần, tôi chẳng ngờ sẽ có ngày xách va li lên đường sang Mỹ. Từ một vùng lạnh giá trong các nước Bắc Âu (Skandinavien) đến được các nước Âu Châu là những chặng đường dài, qua cầu, qua phà. Gọi là phà, nhưng thực ra đó là chiếc tàu thủy rất to, nhiều tầng. Người ta thường thấy từng đoàn xe vận tải chở hàng hóa đứng dãy dài ở tầng dưới cùng. Một tầng trong các tầng phía trên là nơi hành khách ngồi nghỉ ngơi lúc qua phà. Còn tầng trên nữa, tầng du khách có thể đứng ngắm cảnh có thêm các tiệm bán đồ ăn uống, tiệm bán đồ dùng khi du lịch và có cả những tiệm nhỏ bán đồ lưu niệm.

Có một lần tôi sang Âu Châu, ngồi trên chiếc phà chạy giữa Đan Mạch và Đức. Đó là chiếc tàu thủy thuộc loại lớn. Tầng dưới cùng nhìn thấy một đường ray và các toa tàu hỏa, bên cạnh đó là một dãy dài xe vận tải. Du khách qua phà được thêm một vé phụ. Với vé phụ này, du khách được mua một khoản hàng với giá tượng trưng. Và đương nhiên, chẳng một du khách nào bỏ lỡ món quà tặng chủ phà đã ân cần chiêu đãi khách. Dịp đó, khi phà đang chuyển hướng sang bờ bên kia, tôi theo vài du khách lên tầng trên mua vài thứ. Lúc trở ra, đi xuống tầng dưới, vì có quá nhiều cửa nên tôi bước theo một lối ra, qua một dãy thang lòng vòng và rồi bỗng nhiên xuống thẳng tầng cuối cùng. Lòng phà rộng mênh mang và cao như một nhà nhiều tầng. Chẳng thể nào biết đâu là cửa dẫn đến tầng du khách. Mở một cửa, nghe tiếng máy chạy ầm vang cả một khoang tàu. Đi loanh quanh và nghĩ tới nghĩ lui, tôi trèo theo bậc thang lên trên vài tầng nữa và mở tiếp một cửa, bỗng thấy một ngài trông tựa như Đô Đốc hàng hải hiện ra. Chắc hẳn 'ngài Đô Đốc' vẫn thường thấy nhiều cảnh tương tự như cảnh này, nên lúc ấy ngài nhìn tôi tỉnh bơ. "Để xem nhà ngươi sẽ xoay xở ra sao ở cõi này?" Ý hẳn ngài nghĩ vậy... (dân Tây thuộc loại sành đời thường lặng lẽ quan sát và biểu lộ nét mặt với "ngôn ngữ" đó). Còn tôi, "tay xách nách mang" mấy thứ đồ mua trên phà, lạc bước vào cõi của ngài, lúc này, chẳng hiểu tại sao, bỗng một bên mắt nhắm và một bên mắt mở, nhìn ngài lần cuối rồi lặng lẽ thoái lui. Và trong giây phút sau chót, chợt nhìn thấy 'ngài đô đốc' mỉm một nụ cười hài hước... Rất may cho tôi, khi phà sắp cập bến, tôi tìm đến được tầng du khách.

Người ta thường nói "Có đi mới biết", hoặc "Ở nhà biết ngày nào khôn". Còn một câu nói nữa, đôi khi ngẫm nghĩ xem ra cũng có lý: "Khôn nhà dại chợ!". Và nếu bạn là kẻ hay ưa thích tìm hiểu, đôi lúc trong những chuyến du lịch đường xa, có thể bạn sẽ thấy rất nhiều điều thi vị.

Dường như tôi là kẻ đi sau người khác ở khoản du lịch. Tin rằng đã có người lo cho mình từ A đến Z trong lộ trình đến Mỹ nên khi nhận tấm vé 'bay' của mấy đứa cháu trong nhà mua giúp trao cho, tôi có cảm tưởng như đã thấp thoáng nhìn thấy nước Mỹ. Nhưng than ôi! việc đời đâu có dễ đến như vậy.

Áo quần đúng điệu đường xa và đem theo hành trang lên đường từ một nước Bắc Âu, rồi 'bay' đến một phi cảng ở miền Trung nước Đức (bởi mua vé muộn, nên các chuyến bay thẳng đến Mỹ đã hết vé vì đầu mùa du lịch, đành phải mua vé bay vòng). Đây là chuyến du lịch lần đầu bằng đường hàng không từ Âu châu đến nước Mỹ, bởi thế, tôi gặp vài cảnh ngộ lạ lẫm nên khi 'đụng' việc, thấy ngay mình là kẻ... lơ ngơ.

Trong lúc check in, nhân viên sân bay miền Trung nước Đức hỏi tôi: "Nơi nào sẽ đến trên đất Mỹ?". Tôi nói và thuận tay hướng vào dòng chữ ghi trên tấm vé "San Francisco".

Nữ nhân viên hỏi tiếp: "Đến địa chỉ nào tại San Francisco?"

Khi đó tôi chỉ còn biết giải thích đôi lời rằng, tôi đến thăm một người bên họ ngoại, đã có gia đình và có vài đứa con hiện sống ở San Francisco.

"Ở tại đường phố nào? Tên đường và số nhà?". Nữ nhân viên thoáng đưa mắt nhìn dòng người đứng chờ sau tôi và lại nhìn tôi. Còn tôi, làm sao nhớ nổi tên đường phố và số nhà, bởi lẽ việc đặt vé và các giấy tờ do các cháu trong nhà lo liệu. Em họ ngoại của tôi bên Mỹ, chỉ dặn dò vài lời: "Anh nghỉ hè sang thăm gia đình chúng em. Các cháu trong nhà mua vé xong, anh báo sang để chúng em biết ngày đến. Hai chúng em sẽ ra đón". Sau đó, tôi nhận vé bay, được biết sẽ chuyển tiếp tại phi cảng miền Trung nước Đức, để bay tới Mỹ.

Nào ngờ, trong thời điểm ấy (tháng 7, năm 2007), việc đến nước Mỹ có nhiều kiểm soát gắt gao.

Chuyến bay ghi trên tấm vé đã cất cánh. Còn tôi ngồi lại trong phòng chờ, tự nghĩ mà rất bực với bản thân vì đã chểnh mảng một việc lẽ ra phải để tâm đến. Sau một hồi xem thêm và tìm lại kỹ lưỡng từ quần đến áo, từ túi trong đến túi ngoài, hy vọng trước đó đã trở thành vô vọng.

Đúng lúc tôi ngán ngẩm vì số kiếp long đong thì bỗng nhiên, 'Thần Du Lịch' mỉm cười. Tôi chợt nhìn thấy một mảnh giấy đặt trong một ngăn nhỏ phía sau của hành lý đem theo. Mảnh giấy gấp đôi chỉ hé lộ một cạnh ngắn. Mảnh giấy ấy, với nét chữ ghi vội vàng địa chỉ người em họ ở bên Mỹ. Có thể là, trước lúc tôi lên đường, ai đó trong nhà tiện tay hay vô tình thấy tấm giấy ghi địa chỉ và đặt vào nơi ngăn nhỏ...

Từ miền Trung nước Đức, vài giờ sau kể từ khi tìm ra mảnh giấy nhỏ, tôi 'bay' lên và được ngắm nhìn bầu trời xanh trong qua kính cửa sổ máy bay, nhìn một đại dương mênh mông và lúc này, nhìn nắng đẹp trải rộng trong khoảng không, tôi chợt nghĩ đến một ngày rất gần được nhìn thấy tượng Thần Tự Do trên đất Mỹ.

Ai đã sống mà chẳng một lần mơ ước?

Vân Võ Hoài Phương

(Bản cuối đã chỉ̉nh sửa xong tháng 7. 2025)

lördag 12 juli 2025

Sưu Tầm Danh Ngôn Thế Giới

# Thời tiết khi là mẹ ruột, khi là mẹ ghẻ, ( Hésiode )

# Khi đạt được sự chính xác, người ta cảm thấy một trong những niềm vui to lớn nhứt

mà con người được hưởng. (Pasteur )

# Viết hay đó là vừa tư tưởng đúng, cảm đúng và diễn tả đúng: nghĩa là có một trật tự,

tâm hồn và nhãn thức, ( Buffon )

# Có thể nói nhãn thức là kính hiển vi của phán đoán, ( Rousseau )

# ̃Tạo một bức tranh cũng khó như tìm một hột xoàn to hay nhỏ vậy, ( V, Van Gogh )

# Không tuyệt phẩm nào của con người mà không xây dựng công phu. ( A. Gide )

# Một nghệ phẩm không diễn tả một ý tưởng nào đều không giá trị gì cả, ( V. Cousin )

# Đừng mua bằng tai mà phải mua bằng mắt. ( Cách ngôn Thụy Điển )

# Bạn hãy yêu điều mà người ta không bao giờ được thấy hai lần. ( Alfred De Vigny )

# Điều quan hệ hơn hết trong mọi nghệ thuật là chiều sâu sinh động

nó được thực hiện. ( J. Joyce )

# Nhà phê bình hay là kẻ thuật lại các phiêu lưu của tâm hồn họ

giữa các kiệt phẩm. ( Anatole France )

# Người hạnh phúc nhứt là ngưởi tạo nhiều hạnh phúc nhứt cho kẻ khác. ́( Diderot )

Hữu Điển sưu tầm tổng hợp.

fredag 4 juli 2025

TRUYỆN NGẮN : KỶ NIỆM LY HƯƠNG

KỶ NIỆM LY HƯƠNG

Hôm nay nhà ông Hai Lạc Tiên mở tiệc. Khách mời chỉ có bà Ba là láng giềng thân thiết đã chia sớt với gia đình ông Hai những ngày cực khổ. Khoảng gần xế trưa, lúc nắng vừa tới bên lùm cây trước ngõ, bà Ba và vài người trong họ gia đình ông Hai mới đến. Nơi xóm nhỏ này, một nhà mở tiệc và có vài người khách là việc bình thường trong vài ngày nghỉ hè nóng nực.
Bà Hai Lạc Tiên xoay xoay lọ bông trên bàn để chọn một dáng vừa mắt và rủ rỉ nói với bà láng giềng:
-Ông Hai nhà tôi năm nay đã ở tuổi xế chiều rồi. Ở vào tuổi đó, người ta thường có nỗi buồn mà người khác không hiểu nổi. Chỉ vào những ngày có việc như hôm nay ông ấy mới tạm quên nỗi buồn đó.
Bà Ba vốn là bạn thân với bà Hai từ ngày hai gia đình mới đến đây. Lúc cầm các đồ mừng sang nhà bà Hai để cùng vui tiệc, bà thầm nghĩ, hôm nay bà và bà Hai được một ngày thỏa thê nói về các thứ chuyện mua sắm. Những chuyện thường như việc mua bán mắc rẻ, hoặc áo quần giày dép bán hạ giá ra sao thì bà có thể bàn ra bàn vô, chứ còn như chuyện này hẳn không phải là “thế giới” của bà. Vì vậy bà ngồi yên và chờ nghe tiếp.
-Cái cảnh ly hương sao mà nhiều lúc sầu vời vợi. Một hôm ông ấy bảo tôi: “Bà mặc áo quần thật ấm vào, rồi đi với tôi có việc”. Tôi nghĩ chắc có việc chi cần lắm đây. Rồi cũng đóng một bộ thật ấm, thêm áo choàng dạ, mũ lông và cẩn thận mang theo găng tay ấm nữa. Rồi cũng thoa thêm chút son phấn để người ngoài nhìn trông gọn mắt một chút... Ông ấy lên khung một bộ nom chững chạc lắm. Lại còn thêm một tí nước hoa nữa. Coi bộ như sắp đi đón rước ai quan trọng lắm đây. Rồi tôi theo ông ấy ra khỏi nhà. Lúc đó ngoài trời tuyết bắt đầu bay và cũng hơi lạnh. Nhưng qua khỏi đường vòng ngoài ngõ, tôi thấy trong người ấm và khỏe hơn lúc trước. Ông dẫn tôi ra Trạm xe lửa. Cái Trạm xe lửa ở gần đây, bà biết rồi đó. Thế rồi chúng tôi vào sân ga. Ông ấy cứ đi lại trên sân ga vừa như nghĩ ngợi và vừa như chờ đón ai đó. Còn tôi ngồi trên ghế đợi ông, lúc đó cũng chưa tiện hỏi chuyện gì. Khoảng chừng ít phút sau, tôi thấy ông bước vào một quán kiosk bên sân ga, nơi có bán nhiều thứ tặng phẩm. Ông chọn mua một bó hoa thật đẹp. Bó hoa này ít cũng phải hơn một trăm kronor . Ông cầm hoa đến bên tôi và bảo “Bà có nhớ hôm nay là ngày gì không?” Chà, bao nhiêu việc như vậy, tôi đâu nhớ. Ông ấy nói tiếp: “Mười một năm trước tôi và bà đặt bước đến nơi này. Và hôm nay tôi tặng bà bó hoa này để kỷ niệm mười một năm đã qua. Thôi, xong việc rồi. Tôi với bà trở về nhà”. Trên đường về, nhớ lại kỷ niệm của thời chân ướt chân ráo đến đây, cảnh tỵ nạn nhiều lúc ngậm ngùi nhưng lại nghĩ ông Trời cũng muốn giúp cho dân tỵ nạn nên mới được những ngày như hôm nay. Tôi thấy cũng vui vui. Nhưng tôi nghĩ cách kỷ niệm của ông xa cái bếp của nhà quá. Tôi liền nói: “Dịp sau, ông tổ chức kỷ niệm ở nhà. Kỷ niệm cách này, tôi thấy đói bụng quá !”
-Nghe chuyện của bà như nghe chuyện ”Sân ga tình mới.” Bà Hai này, tôi chưa biết tại sao người ta lại kêu ông Hai là ông Hai Lạc Tiên?
-Bởi vì quê ông ấy có nhiều cây Lạc Tiên. Loài cây này có nhiều hoa màu trắng, tím rất đẹp. Quả tuy nhỏ, khi chín màu vàng và thơm ngọt. Còn tôi làm dâu ở vùng đó nên cũng chịu kêu luôn là Hai Lạc Tiên. Cánh phụ nữ thua thiệt vậy đó, lấy chồng là mất kêu tên riêng luôn.
-Ngày ấy bà không gặp tôi thì bây giờ bà vẫn còn ngồi bán hàng rong ở chợ. Ôi, ngày đó may mắn sao bà lại gặp tôi.
Ông Hai Lạc Tiên bước vào từ lúc nào. Ông nói rỡn một câu thay lời chào thân mật. Tâm tính ông thường vô tư và bữa nay vui nên trông ông dường như trẻ lại dễ đến vài tuổi.
-“Xin lỗi ông”!- bà Hai nói- Ngày đó ông không ngồi ngày này qua tháng khác hát ò ưa bên quán của tôi, tôi đâu theo ông về làm dâu ở vùng quê ông.
- Vậy ra là, anh ngồi bên quán hát, còn cô bỏ quán để theo anh.
-Bà còn lạ gì. Ngày đó vượt biên khó lắm. Mười thuyền ra đi, may lắm chỉ một thuyền thoát và đến được bến bờ tự do. Quê tôi ở làng chài lưới. Bố tôi, thời còn trẻ, ông thường theo thuyền đi làm nghề biển xa và đã vài lần gặp bão lớn thuyền trôi giạt đến tận những miền biển lạ. Vì thế, luồng lạch ra sao ông rõ như lòng bàn tay. Ông Hai Lạc Tiên hồi đó tìm đường vượt biển nhiều lần nhưng vẫn không đi thoát. Do gặp toàn những bọn ác nhân bày đặt ra để lừa người, lấy tiền lấy vàng.
-Nhớ lại thời đó rất nhiều cảnh lầm than. Làng xóm vắng trơn, người người trông nhau ngao ngán, đất trời toàn một màu âm u bi thương. Gia đình cả chục người trông mỗi vào một nồi bo bo. Nhớ lại cảnh đó, tôi thấy kinh khủng quá. Cái thứ hoạch sách ma quỷ ở đâu nhập vô làm dân chúng kiệt quệ đói rách, lừa nhau chụp giật để sống. Không còn một chút nào tình người.
Ông Hai Lạc Tiên nói:
-Mới đây tôi mượn được một tờ báo ở trong nước, đọc xem mới biết vẫn còn rất nhiều cảnh chụp giật. Có người mang một, hai chỉ vàng trong người cũng bị cướp, suýt nữa thì mất mạng. Kinh hãi ghê.
Bà Ba thở dài:
-Tôi nghe vài người về thăm nhà vừa qua có kể lại, họ cũng nhìn thấy nhiều cảnh bi đát lắm. Quê hương, ai chẳng mong về để nhìn lại thôn xóm dấu yêu, mà bao năm rồi, quê hương vẫn tả tơi nhiều quá.
Bà Hai nói:
-Năm sau, tôi và bà cùng các cháu về thăm một chuyến. Kìa, mấy đứa nhỏ nhà này đã đem đồ nấu về rồi. Để tôi qua bếp xem sao.

*
-Tuần trước tôi nghe tin gia đình bà có chuyện không vui. Hôm nay đã qua rồi, phải không bà?
Nghe ông Hai nhắc đến chuyện này, bà Ba nói:
-Mấy bữa đó tôi rầu quá. Bảo lãnh cho thằng út qua được bên này. Tôi nghĩ cháu nó sống cực khổ ở quê nhà, nay sang đến một nước có đời sống khá hơn, nó biết tu tỉnh để nên người. Nào ngờ đâu những năm tháng sống tạm bợ làm nó nhiễm thói tật như vậy. Cũng may là nó không ghiền vài thứ kia, chỉ ham bài lá thôi.
Ông Hai nói:
-Tôi cũng ớn các thứ đó lắm.
-Tìm được con vợ vừa ý nó xong. Tôi đã nghĩ lo được cho con. Nhưng nó chưa dứt bỏ hẳn thói hư cũ. Vài tuần trước nó dắt mấy đứa quen về nhà bài lá. Con vợ nó to tiếng với chồng một chập rồi ngất xỉu luôn, may kịp gọi xe cấp cứu đưa đến bệnh viện.
-Rồi sao nữa, bà?
-Đám bạc khi đó tan rã. Mấy thằng quen nó thấy cảnh gia đình tan hoang cũng hãi quá bỏ về luôn. Còn tôi với thằng con nhìn nhau hết nói. Ông biết đấy, thiếu chi những cảnh như vậy. Tôi là một người mẹ, và nỗi đau này...
Người phụ nữ ngồi bên ông Hai thoáng buồn. Bà nói tiếp:
-Đêm khuya tôi đến bệnh viện, đem theo số tiền tôi đã dành dụm được từ lâu nay.
-Lúc đó tiền có giúp được gì, thưa bà?
-Ông thong thả để tôi kể tiếp. Tôi đến bệnh viện, ngồi thức bên giường con dâu đến sáng. Lúc gần sáng, con dâu tôi tỉnh lại. Tôi giúi vào tay nó số tiền đó và nói: “Thôi, con thương mẹ. Thương gia đình ta. Mẹ cầu mong con nghĩ lại...” Con dâu nhìn tôi cũng ứa nước mắt. Tôi nói tiếp: “Lâu nay con vẫn kêu than với chồng con, nhà còn thiếu một cái nồi làm bánh. Số tiền này mẹ để dành được từ năm ngoái, con cầm lấy để mua cho nhà ta một cái nồi làm bánh. Mẹ biết tiền này đủ mua thứ đó, vừa tráng bánh, hấp bánh lại nấu xôi cũng được. Đỡ phải đi mượn của nhà người khác. Các cháu nhỏ trong nhà có thứ ăn, lại đỡ được tiền nữa”. “Mẹ ơi, con biết ơn mẹ”. Con dâu tôi vừa nói xong, tôi chợt thấy thằng con của tôi đứng bên tôi từ lúc nào. Vẻ mặt nó hối lỗi lắm. Nó nói chẳng nên lời: “Mẹ hãy tha lỗi cho con. Con tạ ơn mẹ...” Rồi nhìn vợ nằm thiêm thiếp bên giường, nó nói: ‘Em tha thứ cho anh...”

*

Bà Hai đem khay nước ra, nói với bà Ba:
-Ôi, trà này chưa uống đã biết là ngon. Thứ trà này thơm quá bà Ba ạ. Tôi được một chị chỉ cho mua loại trà thơm này. Chỉ là người ân cần giúp bạn bè và thảo tâm lắm. Lâu rồi tôi chưa có dịp gặp lại. Hôm nay uống ly trà này, xin cảm ơn và chúc sức khỏe của chỉ. Uống chút nước đã, rồi bà sẽ thấy trà này rất thơm.
Nghoảnh nhìn ra hướng bếp, bà Hai khẽ nói với chồng:
-Ông vào bếp, phụ trách giùm tôi vài món sắp xong. Ồ, còn món nem cuốn của ông đó. Ông không làm tiếp là không xong đâu.
Chờ ông Hai vào khuất sau bếp, bà Hai nói:
-Bà có biết chuyện gì không? Tôi nghe đâu lại sắp tận thế nữa rồi.
-Người ta đồn linh tinh vui chuyện vậy thôi. Như hồi năm chín chín, nhà tôi với nhà bà nghe chuyện tưởng thật, có bao nhiêu nồi soong đem ra đựng nước hết. Nhưng rồi có chuyện gì xảy ra đâu. Ồ, tôi lại nhớ chuyện cũ. Hồi năm chín chín, bữa đó thằng con nhà tôi ở đâu chạy về, nó nói: “Mẹ ơi, sắp tận thế rồi đó. Mẹ xem trong tủ lạnh nhà mình, có gì còn ăn được đem ra ăn hết đi !” Trời đất thiên địa ơi. Tôi nói: “Hôm nay ăn hết sạch, ngày mai ngày mốt lấy chi mà sống?” Nó ngẫm nghĩ một lúc rồi nói với tôi: “Mẹ nói đúng quá. May mà tháng lương này con còn giữ được một ít tiền. Suýt nữa đặt hết cả vào sấp ngửa thì tuần sau đói to !”
-Nhà bà còn được thằng con trai. Có lúc nó quậy, rồi có lúc nó thương lại mẹ già cũng đỡ. Còn nhà tôi...
-Con trai con gái, con nào cũng là con bà ạ. Con gái mà biết thương cha mẹ thì nó vẫn còn hơn... Tôi nghe nhiều người nói như thế. Bà phải nhìn rộng ra như ông Hai nhà này. Dân quanh vùng ai cũng khen hai đứa con gái nhà bà. Hai cháu gặp người bà con chào hỏi lễ phép, lại còn học giỏi nữa. Tôi còn nghe nhiều người rất kính nể ông Hai. Mặc thiên hạ bàn ra tán vô, ông ấy lúc nào cũng tươi vui. Chính vì tính vui vẻ của ông, nên ông được nhiều người quý mến.
Bà Hai nghe bà láng giềng nói ra những lời đó, bà cũng thấy mát lòng mát dạ. Dù rằng bà đã nghe vài người có thiện cảm với bà nói như thế. Và thực sự chồng bà là một người chồng tốt trong gia đình.
-Hôm qua tôi thấy ông Hai nhà tôi qua thăm bên thằng út của bà bàn chuyện làm ăn chi đó. Bà có biết không?
Đôi mắt bà Ba ánh lên niềm vui, và có vẻ hãnh diện cho thằng con út. Chẳng gì con bà vừa đem về một vinh dự cho người mình ở nơi đây. Bà Ba vừa cười vừa nói:
-Làm ăn chi đâu. Ông Hai sang rủ thằng út nhà tôi đến ghi danh chạy marathon vòng quanh Quận đợt này. Ông ấy bảo thằng út bên nhà dượt cho ông ấy vài đường đua.
Nghe thoáng qua chuyện chạy marathon quanh Quận, ông Hai bỗng từ trong bếp bước ra, nói:
-Bà Ba à, đợt chạy tuần trước thằng út đứng giải hai. Đợt này tôi mà dượt xong, vào giải thể nào tôi cũng đứng trên bậc...
Bà Hai nhìn bà Ba, mỉm cười trêu ông Hai:
-Chắc chắn là cuối đường đua, Ban tổ chức sẽ trao ông giải...
-Bà đoán trước thử xem...- Ông Hai nói, giọng hồi hộp.
-Tôi nghĩ, ông sẽ may mắn và cầm chắc cái giải về sau chót- Bà Hai nhìn ông Hai, cười.
Bà Ba cũng nói vui:
-Giải này là giải đặc biệt đó, ông Hai. Cái anh về đích sau chót mới thật là anh ham thể thao nhiều nhất đó. Chuyến này ông Hai về được đến đích sau chót, bà Hai và tôi sẽ mua một món quà chúc mừng ông.
Ông Hai cười, và cũng ước mong có một kỷ niệm vui trong những ngày sống ly hương.

Tháng 6, năm 2001

Vân Võ Hoài Phương
//////////////////////////////////////////