Đường Xa Văn Nghệ: juni 2025

Thư Giãn Cuối Tuần

(Bài đăng lại)

Một Lâǹ Biêt́ Đêń Las Vegas...

*Có thể nói gần đúng: Vài nhà văn thuộc thế hệ 1 ở hải ngoại đã biết đến đoạn văn ngắn của Peter Ustinov đăng trên một tạp chí văn nghệ hải ngoại, chừng hơn hai thập niên trước: “Muốn đạt tới sự thật, người Đức thường thêm thắt vào; người Pháp thường cắt xén bớt đi; còn người Anh lại đổi đề tài.” ( Một cách thức đã xưa cũ nhưng hấp dẫn và khác lạ hơn chăng? ).

Trang Thư giãn cuối tuần, xin được “đổi đề tài” như thể thêm một món mới trong tiệc vui văn nghệ cuối tuần...

oOo

Một ngày hè tháng Bảy nóng hừng hực, tôi bỗng dưng được đến Las Vegas. Nơi đây, như nhiều người đã biết, từng được mệnh danh “Kinh đô giải trí thế giới”, “thành phố nghỉ dưỡng” của dân có tiền, “một restaurang nhiều món ẩm thực ngon nổi tiếng” trên xứ Hoa Kỳ, và... cũng có kẻ ưa nói thẳng, nói thêm: nơi đây cũng là “đất đế đô” của những sòng bài.

Ai chưa từng đến Las Vegas, hẳn không rõ thực-hư thế nào. Bạn có thể nói rằng, bạn đã từng xem nhiều cuốn phim có nhiều cảnh quây tại chính nơi Las Vegas. Thế nhưng câu nói “trăm nghe không bằng một thấy” ở ngữ cảnh xem qua phim ảnh này, chưa hẳn đúng với những gì nếu như bạn có dịp sống vài ngày ở Las Vegas. Có thể, điều bạn biết qua phim ảnh chưa ‘hưởng’ được cái nóng trên 40, có khi tới 50 độ C ở vùng sa mạc, cái nóng hừng hực khiến nhiều du khách nhanh chân bước vội. Chân lý “biết rồi, khổ lắm, nói mãi!”... lúc này hẳn sẽ đúng như Pascal nhận định: “Chân lý ở bên này dãy Pyrénécs có thể là điều sai lầm ở bên kia”.

Qua phim ảnh, đôi lúc ta được xem những cảnh: bên này núi, tuyết sương bao phủ, nhưng bên kia dãy núi, cây cỏ xanh tươi, hoa nở muôn màu. Và có ai ‘lội ngược dòng lịch sử’, cũng thừa biết, phương Đông và phương Tây từ rất xa xưa đã có nhiều khác biệt. Nói ngay trong sự hiểu biết của phương Tây và phương Đông cũng khác hẳn nhau. Phương Đông dựa vào những từng trải, kinh nghiệm của đời nay hoặc các đời trước lưu truyền lại; còn phương Tây căn bản xét qua các cuộc nghiên cứu, các thực nghiệm mà theo đó sự hiểu biết hiện thời chắc chắn hơn.

Giữa hai cách thức hay hai lề lối kể trên của Đông và Tây, ngày nay thường được nhiều người cho rằng, không hề có mâu thuẫn hoặc thậm chí cho dù có vài điều trái ngược nhau nhưng hai cách thức đó thường bổ xung cho nhau, có thể lấy một việc trong đời sống như nhiều người đã thấy: cách điều trị kết hợp Đông Tây Y.

Bạn có lúc nghĩ đến kẻ viết bài thường đem “những túi khôn nhân loại”(các câu cách ngôn / hoặc những lời nói hay) để trang trí ‘hoa lá cành’, thêm ít nhiều hương sắc bài viết. Đó là việc đương nhiên, bình thường với nhiều người cầm viết. Và cũng là một cách thức được dùng đến từ lâu để thêm sức hấp dẫn, thêm vẻ ‘óng ả’ và uyển chuyển trong tác phẩm. Theo tôi, điều cần nên tránh với kẻ viết và cả với người đọc là đừng theo kiểu “học gạo”, nghĩa là thuộc lầu lầu nhưng chẳng khi nào ngồi ngẫm nghĩ đến những câu châm ngôn được biết đến. Hình như có vài học giả đã từng biết, “có một nghệ thuật để nghĩ (cách tư duy), và “có một nghệ thuật để biết (cách tập luyện)”. Người đời thường tin rằng, những ai qua luyện tập mà có thêm hiểu biết hữu ích cho bản thân, chính là những người khôn ngoan. Và Goethe- thi nhân lừng danh nước Đức- đánh giá rất đúng về họ: “Những người khôn ngoan là những cuốn từ điển tuyệt vời”. Còn Pau Éluard, nghĩ thêm đến một khía cạnh khác: “Sự khôn ngoan khiến người ta tồn tại, nhưng đam mê giúp người ta sống”.

Xin trở lại với những ngày nắng nóng ở Las Vegas...

Nhớ lại một ngày “bỗng dưng” tôi gặp dịp đến thăm Las Vegas. Tự ngẫm, đây có thể là “một cơ duyên ngược”, “một định mệnh lầm” của vị Thánh ở nơi đâu đó đã vô tình khoản đãi một kẻ ít nhiều khù khờ như tôi (thường khi ”thánh nhân đãi kẻ khù khờ” mà...). Vì từ nhỏ đến lúc lớn, tôi rất dở và kém lanh lẹn về bài bạc. Tự biết mệnh riêng chẳng có duyên phận với ‘canh nóng’, ‘canh lạnh’ nên cũng đành biết thân biết phận không dám ‘ăn theo’, chỉ còn cách ngồi chầu rià, lặng lẽ nhìn xem’thế trận’. Nhiều khi bạn bè trong đám trúng cửa, tiền nhét đầy các túi không hết, đẩy sang bên tôi giữ hộ. Tôi vẫn giữ được vẻ ngoài bình thường và cũng chẳng ham chuyện tranh tài đọ trí. Lúc đó có người bảo tôi là kẻ nửa khờ nửa dại, và “vận may tới sát bên, sao chỉ hững hờ?”. Tôi tự nghĩ, mình cũng như một người thích môn thể thao bóng tròn, tài trí chỉ ở mức ngồi xem thiên hạ ganh đua, nào ai nỡ trách.

Trên các ngả đường ở Las Vegas, mặc dù ngoài trời nóng rát nhưng từng đoàn, từng đoàn du khách nườm nượp bước theo nhau, bất kể ban ngày hay ban đêm. Bên trong các tiệm bán quà tặng, rất nhiều người với vẻ mặt háo hức đi mua sắm, và lạ thay, bầu không khí trong các tiệm quà tặng cũng như trong các khách sạn ở đây mát lạnh, ai cũng cảm thấy dễ chịu, khoan khoái. Ngồi trong một quán ăn đồ ăn nhanh bên đường, nhìn từng đợt du khách bước nhanh trên quãng đường trước mắt, tôi và người bạn đi cùng cũng cảm thấy vui thêm. Tôi vừa nhấp một ngụm nước lọc vừa nói nhỏ với bạn:

-Trời! Chẳng nơi nào nóng bằng nơi này.

Bạn nói:

-Đã hẳn. Các khách sạn sáng rực ngày đêm nơi đây xây dựng trên sa mạc từ nhiều năm trước.

-Bạn làm tôi nhớ đến câu danh ngôn: “Thà ở sa mạc một mình còn hơn sống với một người vợ lúc nào cũng gắt gỏng.” Như vậy sống một mình vẫn còn hơn nhỉ?

-Theo tôi, người nào muốn chắc ăn cả đôi đường thì nên ghi lại câu nói này vào chiếc bảng và đặt trong phòng khách của mình. Nhưng mà nói khe khẽ thôi, kẻo các 'bả' nghe thấy thì phiền lắm.

-Nhưng biết đâu... trong số họ cũng có ai đó thích sống một mình ở sa mạc hơn là chung duyên số với một người lúc nào cũng gắt um sùm?

-Thôi đi. Du lịch đến Las Vegas là để vui chơi giải trí và xem người ta sống như thế nào. Đâu có nhiều thời giờ ngồi trong quán để tranh luận. Này, còn nhiều thứ quà tặng trưng bày trong các tiệm bên đường anh chưa biết đến. Lần trước đến đây nhưng tôi không kịp mang tiền theo. Về đến nhà cứ tiếc mãi về các khoản đồ đặc biệt và độc đáo chỉ ở nơi này mới có. Tôi nghĩ, các khách sạn và các nơi đánh bạc ở đây chẳng thể nào tồn tại mãi mãi nếu như nơi đây không có các cửa hàng quà tặng bán các quà tặng hiếm có và đáng giá. Anh thử nhìn xem dáng vẻ các du khách, mười người đến đây thì có đến chín người vui tìm đến để mua sắm. Tôi nghĩ, đôi lúc người ta cũng phải biết tiêu tiền đúng cách!´

-Câu nói này của bạn, có thể bị “ảnh hưởng” của câu nói: “Đôi lúc cũng phải yêu và ... nấu ăn một cách liều lĩnh.”

-Đúng rồi! Đôi lúc cũng phải đến ... Las Vegas !

Tháng 07. 2011

Vân Võ Hoài Phương

( Bài cũ đăng lại, đã chỉnh sửa )

THƯ GIÃN CUỐI TUẦN

NẮNG MƯA MỘT THỜI

Rất nhiều người, dù chưa một lần đến Hải Phòng, nhưng đã từng nghe và biết đến hai câu: “Hải Phòng có bến Sáu Kho. Có sông Văn Úc, có Lò xi-măng.” Và đã có một văn nhân, đem hai hình ảnh có tính biểu tượng của thành phố Hải Cảng vào thơ: “Nhà máy xi-măng ngút trời khói tỏa. Bến Sáu Kho rộn rã còi tầu”.

Cách đây vài trăm năm, nhiều tầu thuyền của các thương gia Nhật Bản, Trung Hoa và vài nước phương Tây như Bồ Đào Nha, Pháp, Tây Ban Nha... thường theo đường thủy đến Hải Phòng buôn bán hoặc trao đổi hàng hóa. Từ vài thế kỷ trước, Hải Phòng đã là một bến cảng rất thuận tiện nằm trên đường hàng hải quốc tế. Còn bến Sáu Kho do người Pháp xây dựng, nơi có các cầu tầu và bến bãi rộng rãi. Từ bến Sáu Kho, có một đoạn đường sắt ngắn khoảng 2 km tới ga xe lửa chính và từ ga xe lửa này, hàng hóa tỏa đi khắp nơi, vì thế việc vận chuyển và lưu thông nguồn hàng xuất, nhập khẩu rất thuận lợi. Với vị thế đắc địa là một bến cảng lớn nhất miền Bắc, cách nay vài trăm năm, Hải Phòng là miền đất sống nhiều hứa hẹn tươi sáng, một nơi tìm đến để làm ăn sinh sống lâu dài của nhiều dân cư quanh vài vùng lân cận- những người dân lành, suốt một đời chăm chỉ làm lụng... Trong đám đông dân lành tìm đến Hải Phòng để an cư lập nghiệp hồi đầu vài thập niên của thế kỷ 20 (khoảng chừng trong các thập niên 1920-1940), có bố mẹ và vài người họ hàng, thân hữu với gia đình chúng tôi. Theo lời kể lại của các cụ đã sống thời ấy, vào giai đoạn những năm đầu thế kỷ 20, khi vùng đất miền cửa biển này mới có nhà máy xi-măng, mới có bến cảng Sáu Kho thì dân tứ xứ mười phương đã tìm đến vùng đất Hải Phòng. Bố mẹ chúng tôi, đôi lúc kể lại, hai ông bà đến Hải Phòng từ hồi mới qua tuổi thiếu niên, ở lứa tuổi mười lăm, mười sáu; cả hai đều sinh trưởng nơi vùng thôn dã và tìm đến thành phố Hải Phòng lập nghiệp với hai bàn tay trắng...

Có thể nói, phần đông dân cư sống tại Hải Phòng ngày nay, gốc gác (nguyên quán) là từ các tỉnh, thành lân cận như Hải Dương, Hưng Yên, Nam Định, Thái Bình. Thỉnh thoảng cũng nghe nói có gia đình đến từ vùng biển Quảng Ninh, đến từ vùng châu thổ sông Hồng (khu vực được nước sông và phù sa đắp đổi nên thành miền đất trù phú, phì nhiêu), hoặc đến từ vùng trung du Bắc Bộ. Hai tỉnh là Hải Dương và Hưng Yên gần Hải Phòng, nên dân Hải Phòng có nguồn gốc Hải-Hưng cũng đông (trước đây có thời hai tỉnh đã hợp lại thành một tỉnh mang tên Hải Hưng). Nhưng số dân đến Hải Phòng lập nghiệp nhiều nhất có lẽ là dân đến từ Nam Định và Thái Bình. Người dân Nam Định từ xưa nổi tiếng có tay nghề thủ công đứng vào hàng nhất, khéo tay và sáng tạo nhiều đồ mỹ nghệ về vàng, bạc... nên các tay thợ lành nghề Thành Nam dễ dàng đem hiểu biết và kinh nghiệm nghề sống tốt với Hải Phòng, lúc đó mới chỉ là thanh phố công nghiệp non trẻ. Còn dân Thái Bình, được tiếng tốt cần cù, chăm chỉ và rất chịu khó từng sống trên một vùng đất luá, nơi lừng tiếng là vựa thóc của Bắc Bộ; vùng đất yên bình từ ngàn xưa (Thái Bình), nơi ít khi xẩy ra chiến tranh tàn khốc. Người dân Thái Bình, nguyên gốc, thường tự hào với bản tính hiền hòa, hay lam hay làm và thân thiện của họ. Dẫu trong cảnh ngộ nào, họ vẫn tin tưởng những tốt lành sẽ đến (sau cơn mưa bão, trời đất sẽ lại yên lành). Họ thường sống với tâm hồn thơ thới hân hoan, luôn lạc quan yêu đời (... mà cuộc đời, như có người đã biết “có bao lâu, mà hững hờ...”. Có đúng không nhỉ?). Thành thử, hãy tự mình tìm nguồn an ủi hay tìm một niềm vui, dù ít ỏi trong tâm hồn, để sống tiếp. Cái ánh sáng trí tuệ này, hiểu theo chất triết học một câu khuyên nhủ của dân Tây, đại khái: “Thà thắp sáng lên một ngọn đèn, còn hơn ngồi nguyền rủa bóng tối.” Thật lòng, tôi ưa thích những người, dẫu trong nguy nan và ngay cả trong khi “chưa nhìn thấy ánh sáng nào le lói cuối đường hầm”, họ vẫn giữ được trong ý tưởng những hy vọng tốt lành.

Người dân Hải Phòng qua nhiều năm như tôi biết, họ mang trong người một thể chất (có người gọi là “phong cách”, “khí chất đậm đặc”) phong phú đặc biệt, gom góp nhiều nét dân dã truyền tiếp từ thế hệ trước, chẳng hạn như dân gốc gác Hải Dương thường thích làm các loại bánh đậu xanh, bánh gai... vài thứ bánh đặc sản nổi tiếng đất Bắc, và họ ưa thích phát triển buôn bán để kiếm sống. Dân gốc gác Hưng Yên, nơi có vùng đất trồng loại cây ra quả nhãn lồng ngon và có giá trị, thường thích chăm nom vườn tược và yêu cảnh thiên nhiên.

Những hợp chất tốt đẹp về vật chất, trộn lẫn tinh thần (thơ, phú... của dân các vùng ‘đem đến’ đất Cảng), thêm nữa, khí hậu Hải Phòng ảnh hưởng tốt đến người dân Hải Cảng, giúp tinh thần họ thêm phóng khoáng, rộng mở, hiền hòa “như gió biển”. Và đặc biệt hấp dẫn hơn nhiều, trong những câu chuyện thường ngày của người dân Hải Phòng, bạn phải là người tinh ý và hiểu đời đến một mức nào đó, bạn mới hiểu cách nói vui nhộn và pha chút hóm hỉnh của họ (những ’mắm, muối, chanh, ớt’, ‘gia vị’ của đời sống). Cách nói ý nhị pha chút vui vui hình như từ lâu đã có ở trong tâm huyết của dân đất Cảng, và mặc nhiên là thế hệ sau họ diễn tả giọng điệu có nét vẻ hài y chang thế hệ trước ! Còn dân đã sống nhiểu năm trên mảnh đất Hải Phòng thì sao? Khi chợt nghe một câu chuyện vui, hay rất ‘tếu’ của bạn, dân Hải Phòng chỉ cười mủm mỉm.

Bạn có thể không tin vài dòng tùy bút tản mạn trên, nhưng sẽ có ngày bạn mỉm cười với những chuyện văn nghệ tôi kể lướt qua ở nơi này nơi khác.

THÁNG HAI, 2012

Vân Võ Hoài Phương

Đường Xa Văn Nghệ

lördag 28 juni 2025

Một Lần Biết Đến Las Vegas...

NẮNG MƯA MỘT THỜI